طاقچه، پلتفرمی ایرانی برای مطالعه و خرید کتاب‌های متنی و صوتی است که با تمرکز بر فناوری، محتوا و تجربهٔ کاربری، کتاب‌خوانی دیجیتال را آسان‌تر کرده است. در گفت‌وگو با محمد صدوقی، هم‌بنیان‌گذار این مجموعه، دربارهٔ پشت صحنهٔ راه‌اندازی، مسیر رشد در بازار کوچک اما پرچالش نشر فارسی، و چشم‌انداز آیندهٔ آن صحبت کردیم. او تأثیرگذاری بر افزایش سرانهٔ مطالعه را مهم‌ترین دستاورد طاقچه می‌داند.
لطفاً در آغاز، برای ما از اهداف اولیه و ابعاد اصلی فعالیت طاقچه بگویید.
طاقچه با هدف ارائه کتاب در قالب‌ها و فرمت‌های مختلف تأسیس شد. این اتفاق در سال ۱۳۹۲ رقم خورد و از آن زمان تاکنون، این پلتفرم در سه حوزهٔ اصلی در حال توسعه و پیشرفت بوده است. نخست، توسعهٔ فنی محصول است؛ به‌طوری‌که دائماً می‌کوشد تا محصولی بهتر و کارآمدتر به کاربران ارائه کند. حوزهٔ دوم، توسعهٔ محتوایی است؛ به این معنا که تیم ارتباط با ناشران در طاقچه همواره تلاش می‌کند تا محتوایی متنوع‌تر و گسترده‌تر در اختیار مخاطبان قرار دهد. و حوزهٔ سوم را می‌توان توسعهٔ تبلیغاتی و بازاریابی (مارکتینگ) نامید. در این بخش، طاقچه در پی آن است که مخاطبان و کاربران خود را افزایش داده و به بازارهای بیشتری وارد شود تا افراد بیشتری از خدمات آن استفاده کنند. این سه هدف، از ابتدا در طاقچه تعریف شده‌اند، همچنان پیگیری می‌شوند و به‌احتمال زیاد در آینده نیز استمرار خواهند داشت.
کتاب‌ها در چه قالب‌هایی عرضه می‌شود و کاربران چگونه به آن‌ها دسترسی پیدا می‌کنند؟
در حال حاضر، طاقچه کتاب‌های صوتی و متنی را در دو شکل ارائه می‌کند: نخست، خرید قطعی که در آن کاربر مالک همیشگی کتاب می‌شود، و دوم، اشتراک که در قالب آن کاربران با پرداخت حق اشتراک به مجموعه‌ای از کتاب‌ها دسترسی خواهند داشت. افراد می‌توانند کتاب‌های مورد نظر خود را در قالب‌های متنی و صوتی، هم به صورت اشتراکی و هم به‌صورت خرید قطعی تهیه کنند. همچنین می‌توانند کتاب‌ها را در فضای برنامه مشاهده کرده و از فرآیند مطالعهٔ آن‌ها بهره‌مند شوند. طاقچه کتاب‌های متنی را در دو قالب متنی EPUB و PDF ارائه می‌دهد و کتاب‌های صوتی نیز به فرمت MP3 در دسترس هستند که امکان مطالعه و گوش‌دادن را فراهم می‌کند.
در حال حاضر، مالکیت عمدهٔ طاقچه در اختیار چه افرادی یا مجموعه‌هایی است؟
طاقچه در ابتدا توسط «گروه حَصین» راه‌اندازی شد. این گروه توسط جمعی از دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاه صنعتی شریف در سال ۱۳۸۳ تأسیس شده و در حوزه‌های مختلف نرم‌افزار و فناوری اطلاعات فعال است. سهام‌داران حصین همان افراد اولیه هستند و این شرکت نیز سهام‌دار عمدهٔ طاقچه به‌شمار می‌رود. علاوه بر طاقچه، حصین مالک شرکت‌هایی همچون مایکت، ترابرنت، و گوشی‌شاپ نیز هست.
طاقچه از محصولات داخلی گروه حصین است؛ یعنی چند نفر مستقل از حصین آن را تأسیس نکرده‌اند و به این گروه واگذار نشده است. بلکه طاقچه در قالب یک استارتاپ در دل حصین شکل گرفت؛ به این صورت که نیروهای انسانی مورد نیاز جذب و ایده درون شرکت پرورانده شد. از همان ابتدا، حصین سهام‌دار عمده و مالک آن بوده و همچنان نیز هست.
ایدهٔ اولیهٔ تأسیس طاقچه چگونه شکل گرفت؟ چه انگیزه‌ای پشت ورود به این حوزه وجود داشت؟
ایده و انگیزه، شامل دو بخش می‌شد. از نظر ایده، باید گفت که این طرح، یک ایدهٔ نو و منحصربه‌فرد نبوده است. پیش از آن، شرکت‌هایی مانند آمازون در سال ۲۰۰۶، کوبو و برخی دیگر از بازیگران بزرگ جهانی، در این حوزه فعال شده بودند. بنابراین از نظر نوآوری مفهومی، ایدهٔ طاقچه جدید محسوب نمی‌شد. اما گروه حصین یک مزیت رقابتی جدی برای ورود به این بازار داشت. نخست اینکه دارای تجربهٔ قابل توجهی در توسعهٔ نرم‌افزارهای پلتفرمی بود. و دوم اینکه زیرساختی به نام مایکت، یعنی یک اپ‌استور اندرویدی، در اختیار داشت که می‌توانست بستر مناسبی برای توزیع و رشد طاقچه باشد.
حصین تجربهٔ موفقی در نوشتن برنامه‌های پلتفرمی داشت و بسیاری از محصولات آن، واسطهٔ اتصال بین دو گروه از کاربران هستند. برای مثال، ترابرنت، رانندگان را به صاحبان بار، و مایکت، توسعه‌دهندگان اپلیکیشن را به کاربران متصل می‌کند. طاقچه نیز رابط ناشران و نویسندگان با خوانندگان کتاب می‌شود.
در مقایسه با سایر پلتفرم‌ها، طاقچه چه وجه تمایز یا ارزش افزوده‌ای برای کاربران خود دارد؟
سه بازیگر اصلی در این بازار حضور دارند؛ طاقچه، فیدیبو و کتابراه. با توجه به مدت زمانی که از آغاز فعالیت این شرکت‌ها گذشته، می‌توان گفت که بازار به نوعی اشباع شده است. یعنی بسیاری از ارزش‌هایی که این پلتفرم‌ها ارائه می‌دهند، مشابه یکدیگر شده و تمایز خیلی ویژه‌ای میان آن‌ها دیده نمی‌شود.
با این حال، در مقاطعی طاقچه نوآوری‌هایی داشته که برای مدتی ویژگی منحصربه‌فرد آن محسوب می‌شد. به‌عنوان مثال، زمانی که ما سرویس «کتاب صوتی» را اضافه کردیم، طاقچه تنها پلتفرمی بود که کتاب‌های صوتی و متنی را به‌صورت هم‌زمان در یک محیط واحد ارائه می‌داد. همچنین، مدل اشتراکی که با عنوان «طاقچه بی‌نهایت» معرفی شد، برای نخستین‌بار توسط مجموعهٔ ما پیاده‌سازی شد و پس از آن، سایر پلتفرم‌ها نیز به سراغ این مدل رفتند.
در حال حاضر، شاید مهم‌ترین وجه تمایز طاقچه نسبت به سایر رقبا، پشتیبانی همه‌جانبه‌ای باشد که هم برای ناشران و هم برای کاربران خود فراهم می‌کند. افزون بر این، تمرکز ویژه‌ای روی بهبود تجربهٔ کاربری دارد تا نرم‌افزاری فراهم کند که مطالعه در آن برای مخاطب، ساده و لذت‌بخش باشد. این رویکردها، طاقچه را از سایر بازیگران این حوزه متمایز می‌کند.
در حال حاضر چند نفر در طاقچه فعالیت دارند و این تیم شامل چه تخصص‌هایی است؟
طاقچه در حال حاضر نزدیک به ۵۰ نفر پرسنل دارد که در بخش‌های مختلفی فعالیت می‌کنند. یکی از بخش‌های کلیدی، تیم «فنی و محصول» است که وظیفۀ آن توسعه و بهبود مستمر پلتفرم است. اعضای این گروه تلاش می‌کنند تا با افزودن ویژگی‌ها و قابلیت‌های جدید، کیفیت و کارایی محصول را ارتقا داده و آن را به‌روزرسانی کنند.
بخش دیگری که در طاقچه فعالیت دارد، «آماده‌سازی محتوا» است. در این قسمت، کتاب‌هایی که از ناشران دریافت می‌شود، به فرمت‌های استاندارد تبدیل و در پلتفرم بارگذاری می‌شود. همچنین برای هر کتاب، توضیحات مناسب نگارش می‌شود.
بخش «پشتیبانی» نیز یکی دیگر از ارکان مهم طاقچه است که خود به دو بخش تقسیم می‌شود: «پشتیبانی از ناشران» و «پشتیبانی از کاربران». بخش نخست با ناشران در ارتباط است، مشکلات آن‌ها را حل می‌کند و محتوای جدید را از آن‌ها دریافت می‌کند. بخش دوم نیز در خدمت کاربران است؛ از جمله رسیدگی به مشکلات استفاده از نرم‌افزار، پرداخت‌ها و سایر موارد مشابه.
در کنار این‌ها، بخش «بازاریابی و مارکتینگ» نیز وجود دارد که وظیفهٔ آن اجرای کمپین‌های تبلیغاتی، برگزاری طرح‌های تخفیفی، و مشارکت در رویدادهایی مانند نمایشگاه کتاب است. بنابراین می‌توان گفت که طاقچه از تیم‌هایی با تخصص‌های فنی، محتوایی، پشتیبانی و بازاریابی تشکیل شده است که همگی در جهت بهبود تجربهٔ کاربری تلاش می‌کنند.
آیا طاقچه تاکنون دستاورد شاخص و قابل‌توجهی داشته است؟
طبق محاسبات همکاران ما، طاقچه در ارتقای سطح مطالعه در کشور نقش قابل توجهی داشته است. در مورد کتاب‌های چاپی، خیلی وقت‌ها خرید در فضای تخفیفی یا هیجانی انجام می‌شود و الزاماً به مطالعه نمی‌انجامد. حتی گاهی افراد صرفاً برای داشتن یک کتابخانهٔ زیبا کتاب می‌خرند؛ اما در طاقچه این‌گونه نیست.
در طاقچه، با توجه به اینکه مفهوم کتابخانهٔ فیزیکی وجود ندارد و کتاب‌ها همیشه به‌صورت ۲۴ ساعته در دسترس هستند، کاربران معمولاً آثاری را خریداری می‌کنند که واقعاً قصد مطالعهٔ آن‌ها را دارند. به عبارت دیگر، احتمال اینکه کتاب‌های دیجیتال خریداری‌شده واقعاً خوانده شوند، به مراتب بیش از کتاب‌های چاپی است. بنابراین، حتی اگر نگوییم طاقچه عامل مستقیم رشد سرانۀ مطالعه است، دست‌کم نقش مهمی در تسهیل کتاب‌خوانی و ترغیب به آن دارد.
بر اساس رفتار سال گذشتهٔ کاربران طاقچه، سرانهٔ مطالعه ۹ دقیقه افزایش یافته است. به نظر من، بزرگ‌ترین دستاوردی که چنین نرم‌افزاری می‌تواند داشته باشد، همین تأثیرگذاری بر افزایش مطالعهٔ مردم است. اینکه چه تعداد کتاب فروخته شده یا چه میزان کتاب در طاقچه وجود دارد، در مقایسه با این امر، اهمیت ثانویه دارد.
در مسیر توسعهٔ طاقچه، بیشتر از منابع خصوصی استفاده شده یا از تسهیلات دولتی هم بهره گرفته‌اید؟
اگر منظورتان از تسهیلات دولتی وام یا حمایت خاص است، باید بگویم نه، اصلاً. از زمان شکل‌گیری طاقچه تا الان، هیچ کمک مستقیمی از دولت یا حاکمیت نگرفته‌ایم. نه یارانه‌ای دریافت کردیم، نه زیرساخت یا مسیر ویژه‌ای برای تسهیل کار ما فراهم شد. حتی برای شرکت در نمایشگاه کتاب هم، سال‌ها طول کشید تا بتوانیم جای مناسبی داشته باشیم.
در واقع، این مسیر را با تلاش خودمان طی کردیم. البته حالا که در صنف‌های دیگری هم فعالیت دارم، می‌توانم بگویم همین که دولت مانعی ایجاد نکرده، خود لطف بزرگی بوده است! (با خنده) یعنی عدم دخالت و اعطای اجازهٔ فعالیت، نوعی حمایت است. چرا که اگر قرار بر اخذ مجوزهای سخت‌گیرانه یا طی کردن فرآیندهای پیچیده بود، شاید طاقچه اصلاً شکل نمی‌گرفت.
با توجه به رشد چشمگیر هوش مصنوعی، آیا این فناوری تأثیری بر روند کاری طاقچه داشته است؟
قطعاً تأثیرگذار بوده است؛ هرچند هنوز در مراحل ابتدایی بهره‌برداری از آن قرار داریم. هوش مصنوعی در حوزه‌های پشتیبانی، توسعهٔ فنی محصول و زمینه‌های دیگر می‌تواند به ما کمک کند. مثلاً از گذشته، ما برای پیشنهاد دادن کتاب بنابر سلیقه و رفتار کاربر، یک مدل هوش‌مصنوعی را توسعه داده‌ایم.
در نمایشگاه امسال هم از یک مدل جدید به نام «کتاب‌جو» رونمایی کردیم. در این ابزار، کاربر می‌تواند هرچه در ذهنش دربارهٔ یک کتاب می‌گذرد را بنویسد و طاقچه بنابر ذهنیت و خواستهٔ او، چند کتاب را به او معرفی کند. مثلاً کسی دنبال کتابی می‌گردد که مفاهیم پیچیدهٔ اقتصاد را به‌صورت داستانی، ساده کرده باشد. همین را می‌نویسد و کتاب‌جو به او کتاب‌هایی را پیشنهاد می‌دهد. ممکن است کاربر توصیف بیشتر و پیچیده‌تری را بنویسد. تا سقف ۳۰۰ کاراکتر، هر توصیفی باشد، دریافت می‌شود و بر اساس آن پیشنهادهایی داده می‌شود.
امیدواریم به‌زودی این محصول را بیشتر توسعه بدهیم، امکاناتش را بیشتر کنیم، مدل گفت‌وگویی‌اش را از یک پیام به چند پیام برسانیم و دقت پیشنهادهایش را بهبود بدهیم.
چالش اصلی طاقچه در مسیر توسعه چیست؟
بزرگ‌ترین چالش طاقچه، محدودیت بازار آن است. جامعهٔ هدف ما محدود به زبان فارسی است که مخاطب بین‌المللی چندانی ندارد. از طرفی، حتی در داخل ایران با وجود ۸۰ الی ۹۰ میلیون جمعیت، فرهنگ مطالعه هنوز نهادینه نشده و سرانۀ آن پایین است. بنابراین، طاقچه در بازاری کوچک و با ظرفیت رشد محدود فعالیت می‌کند، که این مسئله مسیر توسعه را دشوارتر می‌سازد.
کاربران طاقچه بیشتر از چه قشری هستند؟ برای گروه خاصی برنامه‌ریزی می‌کنید؟
بخش قابل توجهی از کاربران در بازهٔ سنی ۲۵ تا ۳۵ سال قرار دارند؛ اما مخاطبان ما محدود به این گروه سنی نیستند. با توجه به تنوع محتوای موجود در طاقچه، از جمله کتاب‌های کودک، کاربران کم‌سن‌وسال نیز از این پلتفرم استفاده می‌کنند. از منظر سنی، طاقچه طیف گسترده‌ای از مخاطبان را در بر می‌گیرد.
همین گوناگونی در سایر ویژگی‌ها نیز دیده می‌شود. کاربران ما از نظر سطح تحصیلات، شغل و سبک زندگی بسیار متنوع هستند. دانش‌آموزان، دانشجویان، خانم‌های خانه‌دار و شاغلان در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه به دلیل دسترسی به کتاب‌های درسی و کمک‌درسی، در زمرهٔ استفاده‌کنندگان فعال طاقچه قرار می‌گیرند.
ایدهٔ اولیهٔ تأسیس طاقچه چگونه شکل گرفت؟ چه انگیزه‌ای پشت ورود به این حوزه وجود داشت؟
ایده و انگیزه، شامل دو بخش می‌شد. از نظر ایده، باید گفت که این طرح، یک ایدهٔ نو و منحصربه‌فرد نبوده است. پیش از آن، شرکت‌هایی مانند آمازون در سال ۲۰۰۶، کوبو و برخی دیگر از بازیگران بزرگ جهانی، در این حوزه فعال شده بودند. بنابراین از نظر نوآوری مفهومی، ایدهٔ طاقچه جدید محسوب نمی‌شد. اما گروه حصین یک مزیت رقابتی جدی برای ورود به این بازار داشت. نخست اینکه دارای تجربهٔ قابل توجهی در توسعهٔ نرم‌افزارهای پلتفرمی بود. و دوم اینکه زیرساختی به نام مایکت، یعنی یک اپ‌استور اندرویدی، در اختیار داشت که می‌توانست بستر مناسبی برای توزیع و رشد طاقچه باشد.
حصین تجربهٔ موفقی در نوشتن برنامه‌های پلتفرمی داشت و بسیاری از محصولات آن، واسطهٔ اتصال بین دو گروه از کاربران هستند. برای مثال، ترابرنت، رانندگان را به صاحبان بار، و مایکت، توسعه‌دهندگان اپلیکیشن را به کاربران متصل می‌کند. طاقچه نیز رابط ناشران و نویسندگان با خوانندگان کتاب می‌شود.
در مقایسه با سایر پلتفرم‌ها، طاقچه چه وجه تمایز یا ارزش افزوده‌ای برای کاربران خود دارد؟
سه بازیگر اصلی در این بازار حضور دارند؛ طاقچه، فیدیبو و کتابراه. با توجه به مدت زمانی که از آغاز فعالیت این شرکت‌ها گذشته، می‌توان گفت که بازار به نوعی اشباع شده است. یعنی بسیاری از ارزش‌هایی که این پلتفرم‌ها ارائه می‌دهند، مشابه یکدیگر شده و تمایز خیلی ویژه‌ای میان آن‌ها دیده نمی‌شود.
با این حال، در مقاطعی طاقچه نوآوری‌هایی داشته که برای مدتی ویژگی منحصربه‌فرد آن محسوب می‌شد. به‌عنوان مثال، زمانی که ما سرویس «کتاب صوتی» را اضافه کردیم، طاقچه تنها پلتفرمی بود که کتاب‌های صوتی و متنی را به‌صورت هم‌زمان در یک محیط واحد ارائه می‌داد. همچنین، مدل اشتراکی که با عنوان «طاقچه بی‌نهایت» معرفی شد، برای نخستین‌بار توسط مجموعهٔ ما پیاده‌سازی شد و پس از آن، سایر پلتفرم‌ها نیز به سراغ این مدل رفتند.
در حال حاضر، شاید مهم‌ترین وجه تمایز طاقچه نسبت به سایر رقبا، پشتیبانی همه‌جانبه‌ای باشد که هم برای ناشران و هم برای کاربران خود فراهم می‌کند. افزون بر این، تمرکز ویژه‌ای روی بهبود تجربهٔ کاربری دارد تا نرم‌افزاری فراهم کند که مطالعه در آن برای مخاطب، ساده و لذت‌بخش باشد. این رویکردها، طاقچه را از سایر بازیگران این حوزه متمایز می‌کند.
در حال حاضر چند نفر در طاقچه فعالیت دارند و این تیم شامل چه تخصص‌هایی است؟
طاقچه در حال حاضر نزدیک به ۵۰ نفر پرسنل دارد که در بخش‌های مختلفی فعالیت می‌کنند. یکی از بخش‌های کلیدی، تیم «فنی و محصول» است که وظیفۀ آن توسعه و بهبود مستمر پلتفرم است. اعضای این گروه تلاش می‌کنند تا با افزودن ویژگی‌ها و قابلیت‌های جدید، کیفیت و کارایی محصول را ارتقا داده و آن را به‌روزرسانی کنند.
بخش دیگری که در طاقچه فعالیت دارد، «آماده‌سازی محتوا» است. در این قسمت، کتاب‌هایی که از ناشران دریافت می‌شود، به فرمت‌های استاندارد تبدیل و در پلتفرم بارگذاری می‌شود. همچنین برای هر کتاب، توضیحات مناسب نگارش می‌شود.
بخش «پشتیبانی» نیز یکی دیگر از ارکان مهم طاقچه است که خود به دو بخش تقسیم می‌شود: «پشتیبانی از ناشران» و «پشتیبانی از کاربران». بخش نخست با ناشران در ارتباط است، مشکلات آن‌ها را حل می‌کند و محتوای جدید را از آن‌ها دریافت می‌کند. بخش دوم نیز در خدمت کاربران است؛ از جمله رسیدگی به مشکلات استفاده از نرم‌افزار، پرداخت‌ها و سایر موارد مشابه.
در کنار این‌ها، بخش «بازاریابی و مارکتینگ» نیز وجود دارد که وظیفهٔ آن اجرای کمپین‌های تبلیغاتی، برگزاری طرح‌های تخفیفی، و مشارکت در رویدادهایی مانند نمایشگاه کتاب است. بنابراین می‌توان گفت که طاقچه از تیم‌هایی با تخصص‌های فنی، محتوایی، پشتیبانی و بازاریابی تشکیل شده است که همگی در جهت بهبود تجربهٔ کاربری تلاش می‌کنند.
آیا طاقچه تاکنون دستاورد شاخص و قابل‌توجهی داشته است؟
طبق محاسبات همکاران ما، طاقچه در ارتقای سطح مطالعه در کشور نقش قابل توجهی داشته است. در مورد کتاب‌های چاپی، خیلی وقت‌ها خرید در فضای تخفیفی یا هیجانی انجام می‌شود و الزاماً به مطالعه نمی‌انجامد. حتی گاهی افراد صرفاً برای داشتن یک کتابخانهٔ زیبا کتاب می‌خرند؛ اما در طاقچه این‌گونه نیست.
در طاقچه، با توجه به اینکه مفهوم کتابخانهٔ فیزیکی وجود ندارد و کتاب‌ها همیشه به‌صورت ۲۴ ساعته در دسترس هستند، کاربران معمولاً آثاری را خریداری می‌کنند که واقعاً قصد مطالعهٔ آن‌ها را دارند. به عبارت دیگر، احتمال اینکه کتاب‌های دیجیتال خریداری‌شده واقعاً خوانده شوند، به مراتب بیش از کتاب‌های چاپی است. بنابراین، حتی اگر نگوییم طاقچه عامل مستقیم رشد سرانۀ مطالعه است، دست‌کم نقش مهمی در تسهیل کتاب‌خوانی و ترغیب به آن دارد.
بر اساس رفتار سال گذشتهٔ کاربران طاقچه، سرانهٔ مطالعه ۹ دقیقه افزایش یافته است. به نظر من، بزرگ‌ترین دستاوردی که چنین نرم‌افزاری می‌تواند داشته باشد، همین تأثیرگذاری بر افزایش مطالعهٔ مردم است. اینکه چه تعداد کتاب فروخته شده یا چه میزان کتاب در طاقچه وجود دارد، در مقایسه با این امر، اهمیت ثانویه دارد.
در مسیر توسعهٔ طاقچه، بیشتر از منابع خصوصی استفاده شده یا از تسهیلات دولتی هم بهره گرفته‌اید؟
اگر منظورتان از تسهیلات دولتی وام یا حمایت خاص است، باید بگویم نه، اصلاً. از زمان شکل‌گیری طاقچه تا الان، هیچ کمک مستقیمی از دولت یا حاکمیت نگرفته‌ایم. نه یارانه‌ای دریافت کردیم، نه زیرساخت یا مسیر ویژه‌ای برای تسهیل کار ما فراهم شد. حتی برای شرکت در نمایشگاه کتاب هم، سال‌ها طول کشید تا بتوانیم جای مناسبی داشته باشیم.
در واقع، این مسیر را با تلاش خودمان طی کردیم. البته حالا که در صنف‌های دیگری هم فعالیت دارم، می‌توانم بگویم همین که دولت مانعی ایجاد نکرده، خود لطف بزرگی بوده است! (با خنده) یعنی عدم دخالت و اعطای اجازهٔ فعالیت، نوعی حمایت است. چرا که اگر قرار بر اخذ مجوزهای سخت‌گیرانه یا طی کردن فرآیندهای پیچیده بود، شاید طاقچه اصلاً شکل نمی‌گرفت.
با توجه به رشد چشمگیر هوش مصنوعی، آیا این فناوری تأثیری بر روند کاری طاقچه داشته است؟
قطعاً تأثیرگذار بوده است؛ هرچند هنوز در مراحل ابتدایی بهره‌برداری از آن قرار داریم. هوش مصنوعی در حوزه‌های پشتیبانی، توسعهٔ فنی محصول و زمینه‌های دیگر می‌تواند به ما کمک کند. مثلاً از گذشته، ما برای پیشنهاد دادن کتاب بنابر سلیقه و رفتار کاربر، یک مدل هوش‌مصنوعی را توسعه داده‌ایم.
در نمایشگاه امسال هم از یک مدل جدید به نام «کتاب‌جو» رونمایی کردیم. در این ابزار، کاربر می‌تواند هرچه در ذهنش دربارهٔ یک کتاب می‌گذرد را بنویسد و طاقچه بنابر ذهنیت و خواستهٔ او، چند کتاب را به او معرفی کند. مثلاً کسی دنبال کتابی می‌گردد که مفاهیم پیچیدهٔ اقتصاد را به‌صورت داستانی، ساده کرده باشد. همین را می‌نویسد و کتاب‌جو به او کتاب‌هایی را پیشنهاد می‌دهد. ممکن است کاربر توصیف بیشتر و پیچیده‌تری را بنویسد. تا سقف ۳۰۰ کاراکتر، هر توصیفی باشد، دریافت می‌شود و بر اساس آن پیشنهادهایی داده می‌شود.
امیدواریم به‌زودی این محصول را بیشتر توسعه بدهیم، امکاناتش را بیشتر کنیم، مدل گفت‌وگویی‌اش را از یک پیام به چند پیام برسانیم و دقت پیشنهادهایش را بهبود بدهیم.
چالش اصلی طاقچه در مسیر توسعه چیست؟
بزرگ‌ترین چالش طاقچه، محدودیت بازار آن است. جامعهٔ هدف ما محدود به زبان فارسی است که مخاطب بین‌المللی چندانی ندارد. از طرفی، حتی در داخل ایران با وجود ۸۰ الی ۹۰ میلیون جمعیت، فرهنگ مطالعه هنوز نهادینه نشده و سرانۀ آن پایین است. بنابراین، طاقچه در بازاری کوچک و با ظرفیت رشد محدود فعالیت می‌کند، که این مسئله مسیر توسعه را دشوارتر می‌سازد.
کاربران طاقچه بیشتر از چه قشری هستند؟ برای گروه خاصی برنامه‌ریزی می‌کنید؟
بخش قابل توجهی از کاربران در بازهٔ سنی ۲۵ تا ۳۵ سال قرار دارند؛ اما مخاطبان ما محدود به این گروه سنی نیستند. با توجه به تنوع محتوای موجود در طاقچه، از جمله کتاب‌های کودک، کاربران کم‌سن‌وسال نیز از این پلتفرم استفاده می‌کنند. از منظر سنی، طاقچه طیف گسترده‌ای از مخاطبان را در بر می‌گیرد.
همین گوناگونی در سایر ویژگی‌ها نیز دیده می‌شود. کاربران ما از نظر سطح تحصیلات، شغل و سبک زندگی بسیار متنوع هستند. دانش‌آموزان، دانشجویان، خانم‌های خانه‌دار و شاغلان در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه به دلیل دسترسی به کتاب‌های درسی و کمک‌درسی، در زمرهٔ استفاده‌کنندگان فعال طاقچه قرار می‌گیرند.