نویسندگان زن ایرانی؛ پرخواننده‌ترین‌ها در طاقچه و فیدیبو

نویسندگان زن ایرانی؛ پرخواننده‌ترین‌ها در طاقچه و فیدیبو

از ۱۰۰ نویسنده فارسی‌نویس پررأی طاقچه ۲۶ نفر زن‌اند. فتانه حاج سید جوادی با «بامداد خمار» در صدر زنان است و نسیم مرعشی در فیدیبو جلوتر است.

فتانه حاج سید جوادی، با نام قلمی پروین، رمان «بامداد خمار» را درباره دختری نوشت که برخلاف خواست خانواده با شاگرد نجاری ازدواج می‌کند و بهای این انتخاب را می‌پردازد. داده کتاب‌فروشی‌های اینترنتی نشان می‌دهد که «بامداد خمار» هنوز پرخواننده است و نویسنده‌اش امروز پررأی‌ترین نویسنده زن ایرانی در طاقچه است. اما در فهرست کلی نویسندگان پرخواننده، زنان هنوز در اقلیت‌اند.

این یادداشت نویسندگان زن ایرانی را از روی داده دو کتاب‌فروشی اینترنتی طاقچه و فیدیبو می‌سنجد که نمافر تا آبان ۱۴۰۵ برداشت کرده است. معیار، شمار رأی خوانندگان به همه کتاب‌های تألیفی هر نویسنده است، چه متنی و چه صوتی. کتاب‌های ترجمه و نام‌های گروهی کنار گذاشته شده‌اند. شمار رأی با شمار فروش یکی نیست، اما نشان می‌دهد کتاب‌های کدام نویسنده بیشتر خوانده و داوری شده است.

سهم زنان از نویسندگان پرخواننده

زنان یک چهارم نویسندگان پرخواننده طاقچه‌اند. به برداشت نمافر، از ۱۰۰ نویسنده فارسی‌نویس که کتاب‌هایشان در طاقچه بیشترین رأی را گرفته، ۲۶ نفر زن‌اند. این ۲۶ نویسنده روی هم نزدیک به ۲۲ درصد رأی این صد نفر را دارند.

هرچه فهرست کوتاه‌تر شود، سهم زنان کمتر می‌شود. در ۵۰ نام نخست ۱۲ زن هست. در ۲۰ نام نخست اما تنها چهار زن دیده می‌شود. سهم زنان در هر بخش از فهرست در نمودار «سهم زنان از نویسندگان پرخواننده فارسی در طاقچه» آمده است.

پررأی‌ترین نویسنده فارسی‌نویس طاقچه مهرداد صدقی است با نزدیک به ۱۱٬۸۰۰ رأی. صادق هدایت با نزدیک به ۹٬۷۰۰ رأی دوم است. فتانه حاج سید جوادی با ۴٬۴۱۵ رأی دوازدهمین نام این فهرست و نخستین زن آن است.

«بامداد خمار» و رمان عامه‌پسند

پرخواننده‌ترین نویسندگان زن طاقچه بیشتر رمان‌نویس‌اند و بخش بزرگی از آنان رمان عامه‌پسند می‌نویسند. «بامداد خمار» در نسخه صوتی ۲٬۵۹۹ رأی و در نسخه متنی ۱٬۷۲۶ رأی گرفته است. حاج سید جوادی با تنها دو کتاب در طاقچه، از همه زنان این فهرست رأی بیشتری دارد.

هما پوراصفهانی با ۴٬۱۱۹ رأی دومین نویسنده زن طاقچه است، اما راهی متفاوت رفته است. او ۱۹ کتاب در طاقچه دارد و رأی‌هایش میان آن‌ها پخش شده است. «سیگار شکلاتی» با ۶۸۰ رأی پرخواننده‌ترین کتاب اوست.

راضیه کیماسی با «هنر دختر بودن»، کتابی در گروه مذهب که نسخه صوتی‌اش ۲٬۰۹۶ رأی گرفته، سومین نویسنده زن طاقچه است. پس از او بهار برادران و زویا پیرزاد قرار دارند.

در میان ناشران این رمان‌ها یک نام بارها تکرار می‌شود. کتاب‌های پرخواننده هما پوراصفهانی، معصومه بهارلویی، نغمه نائینی، الناز پاکپور و بهاره شریفی در طاقچه همه از انتشارات سخن است. این یعنی بخشی از رمان عامه‌پسند زنان در طاقچه از یک ناشر می‌آید.

زویا پیرزاد و نسیم مرعشی

در رمان ادبی، زویا پیرزاد پرخواننده‌ترین نام زنانه طاقچه است. «چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم» در نسخه صوتی ۹۳۱ رأی و در نسخه متنی ۶۳۲ رأی گرفته است. پیرزاد روی هم با ۲٬۹۰۷ رأی پنجمین نویسنده زن طاقچه است.

نسیم مرعشی از نسل تازه‌تر است و در فیدیبو جایگاهی بالاتر دارد. «پاییز فصل آخر سال است» در طاقچه ۸۵۰ رأی و در فیدیبو ۱٬۰۰۲ رأی گرفته است. مرعشی روی هم در فیدیبو ۱٬۷۹۴ رأی دارد و در میان نویسندگان زنی که نمافر در فیدیبو سنجید، پیش از همه است.

«راهنمای مردن با گیاهان دارویی» عطیه عطارزاده و «خانه لهستانی‌ها» مرجان شیرمحمدی نیز در هر دو کتاب‌فروشی پرخواننده‌اند. عطارزاده در فیدیبو ۹۱۶ رأی دارد و شیرمحمدی ۷۸۷ رأی. هر دو کتاب از نشر چشمه‌اند.

نویسندگان پرکار

شمار رأی همیشه از یک کتاب پرخواننده نمی‌آید و گاه حاصل کارنامه‌ای پرکتاب است. نرجس شکوریان‌فرد نمونه روشن این الگوست. او ۳۳ کتاب تألیفی در طاقچه دارد و روی هم ۱٬۹۳۲ رأی گرفته است، در حالی که هیچ‌یک از کتاب‌هایش به تنهایی به ۲۰۰ رأی نمی‌رسد.

امتیاز کتاب‌های شکوریان‌فرد اما بالاست. «پدر» با میانگین ۴٫۶۹ و «از کدام سو» با میانگین ۴٫۴۹ از پرامتیازترین کتاب‌های اویند. معصومه بهارلویی با ۱۶ کتاب و هما پوراصفهانی با ۱۹ کتاب نیز همین راه را رفته‌اند. در برابر، زهرا بلنددوست با «چایت را من شیرین می‌کنم» به تنهایی ۱٬۶۰۴ رأی گرفته است.

نویسندگان زن کودک و نوجوان

در ادبیات کودک، نام زنان در فهرست صد نفره کمتر دیده می‌شود. سوسن طاقدیس تنها نویسنده کودک زن این فهرست است. او ۴۴ کتاب در طاقچه دارد و روی هم ۸۸۷ رأی گرفته است.

پرخواننده‌ترین کتاب او «قدم یازدهم» است که کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان منتشر کرده است. این کتاب در نسخه متنی ۴۹۱ رأی و میانگین ۴٫۴۷ گرفته است. در همین گروه طاقچه، فرهاد حسن‌زاده با بیش از ۲ هزار رأی پیش از همه است.

سیمین دانشور و نسل پیشین

نویسندگان زن نسل پیشین در این داده رأی کمتری دارند، هرچند نامشان آشناتر است. «سووشون» سیمین دانشور در طاقچه در نسخه صوتی ۵۵۴ رأی و در نسخه متنی ۴۸۶ رأی گرفته است. دانشور روی هم با ۱٬۱۹۷ رأی در رده ۶۸ فهرست صد نفره طاقچه است.

در فیدیبو «دو دنیا» گلی ترقی ۱۹۹ رأی و «خانه ادریسی‌ها» غزاله علیزاده ۱۰۰ رأی دارد. فروغ فرخزاد، شاعر، با شعر صوتی «علی کوچیکه» در طاقچه ۴۷۸ رأی گرفته است؛ رقمی که از رأی هر یک از دفترهای شعر او در این کتاب‌فروشی بیشتر است.

خاطره‌نویسی و دفاع مقدس

زنان در خاطره‌نویسی جایگاهی پررنگ دارند و امتیاز کتاب‌هایشان بالاست. «دختر شینا» بهناز ضرابی‌زاده، خاطرات قدم‌خیر محمدی کنعان، در طاقچه ۱٬۳۸۱ رأی و میانگین ۴٫۶۶ از ۵ گرفته است. «دا»، خاطرات سیده زهرا حسینی به قلم سیده اعظم حسینی، ۷۶۲ رأی و میانگین ۴٫۴۷ دارد.

«خاطرات سفیر» نیلوفر شادمهری با ۲٬۳۶۲ رأی و میانگین ۴٫۵ پرخواننده‌ترین کتاب خاطره زنان در طاقچه است. در حالی که میانگین امتیاز رمان‌های عامه‌پسند این فهرست بیشتر میان ۳٫۳ و ۴ است، کتاب‌های خاطره بیشتر بالای ۴٫۴ امتیاز گرفته‌اند.

بهار برادران و رمان تاریخی

بهار برادران نمونه‌ای از رمان چندجلدی است. مجموعه «سرگذشت آب و آتش» او در طاقچه سه جلد پرخواننده دارد. جلد «مهرگان» با ۱٬۴۳۰ رأی پرخواننده‌ترین آن‌هاست.

امتیاز این مجموعه از بیشتر رمان‌های زنان در این فهرست بالاتر است. سه جلد آن میانگین‌هایی میان ۴٫۴۴ و ۴٫۵۷ گرفته‌اند. برادران با چهار کتاب در طاقچه ۳٬۳۶۷ رأی دارد و چهارمین نویسنده زن این کتاب‌فروشی است.

طاقچه و فیدیبو، دو تصویر متفاوت

دو کتاب‌فروشی تصویر یکسانی از نویسندگان زن نمی‌دهند. در طاقچه رمان عامه‌پسند و خاطره پیش است و در فیدیبو رمان ادبی. فاصله زنان با پرخواننده‌ترین مردان در فیدیبو نیز بیشتر است. محمود دولت‌آبادی در فیدیبو نزدیک به ۱۴٬۵۰۰ رأی دارد؛ بیش از هشت برابر رأی نسیم مرعشی.

پس از دولت‌آبادی، عباس معروفی و جلال آل‌احمد هر یک بیش از ۱۰ هزار رأی در فیدیبو دارند. در برابر، زویا پیرزاد در فیدیبو ۸۷۵ رأی و گلی ترقی ۴۳۶ رأی دارند. این یعنی فاصله زنان و مردان پرخواننده در فیدیبو نه چند درصد، بلکه چند برابر است.

پرخواننده‌ترین نویسندگان زن ایرانی در نمودار «پرخواننده‌ترین نویسندگان زن ایرانی در طاقچه» آمده‌اند.

نویسندهکتاب پرخوانندهرأی در طاقچه
فتانه حاج سید جوادیبامداد خمار۴٬۴۱۵
هما پوراصفهانیسیگار شکلاتی۴٬۱۱۹
راضیه کیماسیهنر دختر بودن۳٬۵۷۳
بهار برادرانسرگذشت آب و آتش۳٬۳۶۷
زویا پیرزادچراغ‌ها را من خاموش می‌کنم۲٬۹۰۷
زهرا بلنددوستچایت را من شیرین می‌کنم۲٬۴۹۷
نیلوفر شادمهریخاطرات سفیر۲٬۳۷۹
نسیم مرعشیپاییز فصل آخر سال است۲٬۳۴۱
بهناز ضرابی‌زادهدختر شینا۱٬۷۲۶
عطیه عطارزادهراهنمای مردن با گیاهان دارویی۱٬۶۳۵
سیمین دانشورسووشون۱٬۱۹۷

رقم هر نویسنده جمع رأی همه کتاب‌های تألیفی او در طاقچه است. جایگاه زنان در سینمای ایران در یادداشت «کارگردان‌های زن ایرانی» و کتاب‌های درباره مادر در یادداشت «کتاب درباره مادر» نمافر آمده است.

مادر در سینمای ایران، از «مادر» علی حاتمی تا «خانوم والده»، در یادداشت «فیلم‌های ایرانی درباره مادر» نمافر آمده است.

کلام آخر

زنان یک چهارم صد نویسنده پرخواننده فارسی‌نویس طاقچه‌اند، اما در بالای فهرست کم‌شمارترند. در ۲۰ نام نخست تنها چهار زن هست. فتانه حاج سید جوادی با «بامداد خمار» پررأی‌ترین نویسنده زن طاقچه است و نسیم مرعشی در فیدیبو جلوتر است. رمان عامه‌پسند بیشترین رأی را برای زنان آورده است، در حالی که کتاب‌های خاطره امتیاز بالاتری گرفته‌اند.

پرسش‌های رایج

معروف‌ترین نویسنده زن ایرانی کیست؟

به برداشت نمافر در آبان ۱۴۰۵، فتانه حاج سید جوادی، نویسنده «بامداد خمار»، با ۴٬۴۱۵ رأی پررأی‌ترین نویسنده زن ایرانی در طاقچه است. در فیدیبو نسیم مرعشی جلوتر است.

نویسندگان زن ایرانی معاصر چه کسانی‌اند؟

زویا پیرزاد، نسیم مرعشی، عطیه عطارزاده و مرجان شیرمحمدی از نویسندگان زن معاصر ایرانی‌اند که رمان‌هایشان در طاقچه و فیدیبو پرخواننده است. بهار برادران و هما پوراصفهانی نیز در طاقچه بیش از ۳ هزار رأی دارند.

نویسنده بامداد خمار کیست؟

«بامداد خمار» نوشته فتانه حاج سید جوادی است که با نام قلمی پروین می‌نویسد. این رمان در طاقچه در نسخه صوتی ۲٬۵۹۹ رأی و در نسخه متنی ۱٬۷۲۶ رأی گرفته است.

نویسنده زن کتاب کودک ایرانی کیست؟

به برداشت نمافر، سوسن طاقدیس با ۴۴ کتاب پرخواننده‌ترین نویسنده زن کودک و نوجوان در طاقچه است. «قدم یازدهم» او پرخواننده‌ترین کتاب اوست.

چند درصد نویسندگان پرخواننده ایرانی زن‌اند؟

به برداشت نمافر، از ۱۰۰ نویسنده فارسی‌نویس پررأی طاقچه ۲۶ نفر زن‌اند. سهم آنان از رأی این صد نفر نزدیک به ۲۲ درصد است.

منابع

  • طاقچه، صفحه کتاب‌ها، نویسندگان و رأی خوانندگان، برداشت نمافر تا آبان ۱۴۰۵
  • فیدیبو، صفحه کتاب‌ها، نویسندگان و رأی خوانندگان، برداشت نمافر
ارتباط با ما