انتظار می‌رود صنعت ویدئوگیم تا سال 2025 به 256.97 میلیارد دلار سودآوری برسد. با پیشرفت تکنولوژی و ظهور پلتفرم‌ها، شرکت‌های بازی‌سازی سراسر جهان نقش مهمی در این صنعت و تاثیر آن بر سرگرمی‌های مدرن و رخدادهای فرهنگی ایفا می‌کنند. این شرکت‌ها با ارائه بازی‌های خلاقانه و تجربه‌های جدید، مخاطبان بسیاری از سنین و سلیقه‌های مختلف را جذب خود کرده‌اند. برخی از استودیوهای بازی‌سازی با ترکیب خلاقیت هنری، نوآوری و به‌ویژه هوش تجاری، توانسته‌اند آثار تأثیرگذاری را خلق کنند که نه تنها محبوبیت جهانی کسب کرده‌اند، بلکه سهم قابل‌توجهی از اندازه 185 میلیون دلاری بازار بازی‌های ویدیویی را به خود اختصاص داده‌اند. این یادداشت، تحلیلی از عملکرد و دستاوردهای غول‌های بازی‌سازی در 5 سال گذشته ارائه می‌دهد.
موفق‌ترین استودیوهای بازی‌سازی در جهان
استراتژی‌های شرکت‌های بازی‌سازی در ساخت و فروش بازی‌ها به شدت تاثیرگذار بوده و نقشه راه موفقیت آنها را در آینده بازار بازی‌های ویدیویی ترسیم می‌کند. موفق‌ترین شرکت‌های بازی‌سازی جهان عبارت‌اند از:
تنسنت (Tencent)
شرکت Tencent با ارزش بیش از 500 میلیارد دلار از موفق‌ترین شرکت‌های بازی‌سازی در جهان است. این هلدینگ چینی توانسته با درآمدی بالغ بر 24 میلیارد دلار طی 5 سال گذشته، به بزرگترین شرکت بازی‌سازی جهان تبدیل شود. استراتژی موفق این شرکت شامل توسعه بازی‌های موبایل پرطرفدار مانند Honor of Kings و همچنین سرمایه‌گذاری‌های گسترده در شرکت‌های بازی‌سازی غربی مانند Riot Games (سازنده بازی معروف League of Legends) بوده است. همچنین Tencent با سیاست ادغام بازی‌های رایگان و مدل‌های کسب‌وکار مبتنی بر خریدهای درون‌برنامه‌ای (microtransactions)، بازیکنان زیادی را در سطح جهانی جذب کرده است.
مایکروسافت (Microsoft)
مایکروسافت از بزرگترین شرکت‌های فناوری دیجیتال جهان است که بخش بازی‌سازی آن با نام Xbox Game Studios شناخته می‌شود. این ابرشرکت آمریکایی با ارزش بیش از 2.5 تریلیون دلار (مربوط به Microsoft Corporation) یکی از قدرتمندترین پشتوانه‌های بازی‌سازی جهان را در اختیار دارد. مایکروسافت با تمرکز بر خدمات بازی‌های اشتراکی مانند گیم‌پس (Game Pass) و Xbox Cloud Gaming توانسته است تعداد زیادی از کاربران را جذب کند و از طریق این مدل درآمد پایداری کسب کند. سرویس ایکس باکس گیم پس تا پایان سال 2023 چیزی در حدود ۳۴ میلیون مشترک داشت که ۳۶ درصد نسبت به آمار دو سال گذشته مایکروسافت افزایش یافته بود. همچنین خرید شرکت‌های بزرگ بازی‌سازی مانند Bethesda (ZeniMax Media) و Activision Blizzard ارزش و سهم مایکروسافت را در بازار بازی‌ها تحت شعاع قرار داده است.
سونی اینتراکتیو اینترتیمنت (Sony Interactive Entertainment)
Sony Interactive Entertainment از بخش‌های کلیدی شرکت ژاپنی سونی بوده که مسئول توسعه و ساخت کنسول‌های PlayStation و بازی‌های ویدیویی آن است. موفقیت جهانی کنسول‌های سونی و فروش بازی‌های انحصاری مانند God of War، The Last of Us Part II و Spider-Man به افزایش رشد این شرکت کمک کرده و ارزش آن هم‌اکنون حدود 100 میلیارد دلار تخمین زده می‌شود. سرویس بازی‌های اشتراکی سونی یا همان پلیاستیشن پلاس (PlayStation Plus) از دیگر بازوهای درامدزایی سونی است که تعداد مخاطبانش تا پایان سال 2023 به ۴۷.۴ میلیون کاربر رسید.
نت ایز (NetEase)
این شرکت چینی که ابتدا به عنوان یک پلتفرم ارسال و دریافت ایمیل فعالیت خود را آغاز کرده بود، در طول دهه 2000 سهم زیادی از بازار بازی‌های ویدیویی کسب کرد و به یکی از موفق‌ترین شرکت‌های تولید و انتشار بازی در چین تبدیل شد. بازی‌های بزرگی مانند Fantasy Westward Journey و Westward Journey Online حاصل ساخت و توسعه این کمپانی بوده و با درآمد 14.4 میلیارد دلاری به یکی دیگر از شرکت‌های موفق بازی‌ساز در سطح جهان تبدیل شده است. استفاده از هوش مصنوعی و روی آوردن به بازی‌های ابری (cloud gaming) از استراتژی‌های کلیدی این شرکت برای حفظ رقابت‌پذیری و افزایش تعامل با کاربران بوده است.
نینتندو (Nintendo)
نینتندو همچنان به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و محبوب‌ترین شرکت‌های بازی‌سازی جهان شناخته می‌شود. این شرکت با عناوینی مانند The Legend of Zelda: Breath of the Wild و Animal Crossing: New Horizons و همچنین موفقیت کنسول Nintendo Switch، درآمدی نزدیک به 12 میلیارد دلار داشته است. استراتژی موفقیت نینتندو بر اساس نوآوری در طراحی بازی‌ها و وفاداری به شخصیت‌های نوستالژیک در عین حفظ تعامل با بازیکنان جدید بوده است. فروش 250 میلیون نسخه از بازی‌های نینتندو تا سال 2023 سند محکمی برای تایید موفقیت استراتژی‌های این شرکت است.
الکترونیک آرتز (Electronic Arts)
شرکت الکترونیک آرتز با درآمد 7.6 میلیارد دلاری تا پایان سال گذشته، به عنوان یکی از پیشروترین کمپانی‌های بازی‌سازی در اروپا شناخته می‌شود. این شرکت با تمرکز ویژه‌ای بر فرانچایز‌های ورزشی مانند FC و Madden NFL، بیش از 20 درصد از سهم بازار ویدیوگیم را در اختیار دارد. همچنین EA در این سال‌ها تمرکز زیادی بر بازی‌های سرویس محور (live service) مبتنی بر پرداخت‌های درون‌برنامه‌ای مانند Apex Legends داشته است و با استفاده از فناوری‌های پیشرفته و همکاری با لیگ‌های ورزشی بین‌المللی، توانسته جایگاه خود را میان بازیکنان حفظ کند.
اپیک گیمز (Epic Games)
در سال‌های اخیر موفقیت‌های اپیک گیمز با انتشار پلتفرم Epic Games Store برای کاربران اثبات شده است. ارزش اپیک گیمز در سال 2023 در حدود 29 میلیارد دلار تخمین زده شد. همچنین درآمدهای این شرکت آمریکایی در سال 2023 بیشتر از طریق بازی Fortnite و فروشگاه Epic Games Store حاصل شده است. فروشگاه اپیک گیمز بیش از 75 میلیون کاربر فعال ماهانه دارد و بازیکنان حدود 950 میلیون دلار در سال برای خریدهای مختلف در این فروشگاه هزینه می‌کنند.
باندای نامکو (Bandai Namco)
با انتشار عناوین محبوبی مانند Tekken و Dark Souls و ترکیب آنها با تکنولوژی‌های واقعیت مجازی، Bandai Namco درآمدی در حدود 7.2 میلیارد دلار تا پایان سال 2023 کسب کرده است. این شرکت همچنین با استفاده از استراتژی‌های متنوع تبلیغاتی و برگزاری تورنمنت‌های جهانی eSports، به حفظ محبوبیت بازی‌های خود کمک کرده است. برای نمونه، بازی Elden Ring به یکی از پرفروش‌ترین و مورد تحسین‌ترین بازی‌های سال تبدیل شد و بیش از 20 میلیون نسخه تا پایان سال 2022 فروش داشت.
عوامل موفقیت شرکت‌های بازی‌سازی در 5 سال گذشته
به طور کلی چارچوب و استراتژی‌های توسعه بازاریابی شرکت‌های بازی در شرق و غرب جهان متفاوت است. برای مثال شرکت‌های ژاپنی از مجموعه‌های محبوب انیمه و مانگا مانند Dragon Ball، Naruto، One Piece و Gundam برای توسعه بازی‌های ویدیویی خود استفاده می‌کنند. در سال‌های اخیر شرکت‌های بزرگ چینی جهش قابل‌توجه‌ای در صنعت ویدیوگیم داشته‌اند و به واسطه خرید سهام یا مشارکت در شرکت‌های بازی‌سازی مانند Riot Games و Supercell توانسته‌اند به بازارهای جهانی دسترسی پیدا کند.
برنامه‌ریزی برای فروش در غرب با تمرکز بر توسعه بازی‌های دیجیتال و آنلاین، سرویس‌های پخش زنده و ورزش‌های الکترونیک و همچنین خریدهای درون‌برنامه و بازی‌های سرویس‌محور مانند Call of Duty: Warzone و World of Warcraft انجام می‌شود. راه‌اندازی فروشگاه‌های بازی و استراتژی‌های کلان در بخش فروش نیز از دیگر عوامل موفقیت استدیوهای بازی‌سازی غربی است. برای نمونه، اپیک‌گیمز 310 میلیون از 950 میلیون دلار فروش خود در سال 2023 را برای خرید بازی‌های تولیدشده توسط دیگر توسعه‌دهندگان هزینه کرد.
مدل‌سازی در استراتژی فروش
اهمیت «مدل فروش» نیز بخش دیگری از دسته‌بندی استراتژی فروش شرکت‌های بازی‌سازی را آشکار می‌سازد. Epic Games و Tencent از مدل Free-to-Play و خریدهای درون‌برنامه‌ای استفاده می‌کنند، در حالی که Activision Blizzard و Sony بیشتر به فروش محتوای انحصاری و سرویس‌های اشتراکی متکی هستند. همچنین Sony و Nintendo بر عناوین انحصاری و سخت‌افزار خود تمرکز دارند، در حالی که Tencent به سرمایه‌گذاری و گسترش در بازارهای جهانی متمایل است.
تاثیر شرکت‌های بازی‌سازی در رشد صنعت بازی‌های ویدیویی
تخمین زده می‌شود که صنعت بازی‌های ویدیویی تا سال 2024 به ارزش بیش از 230 میلیارد دلار برسد. بدون شک بازی‌سازانِ موفق، نقشی غیرقابل‌انکار در رشد این آمار داشته‌اند. به لطف انتشار بازی‌های رایگان و عناوین سرویس‌محور در کشورهای درحال‌توسعه، رشد بازار بازی‌های ویدیویی بیش از قبل در معرض ارزیابی است. بازی‌سازان موفق از مدل‌های جدید کسب‌وکار مانند خریدهای درون‌برنامه‌ای، فروش محتوای دیجیتال و تبلیغات بهره می‌برند. در بازی‌های آنلاین و eSports که توسط شرکت‌هایی مانند Activision Blizzard و EA توسعه داده شده‌اند، درآمدهای کلانی از طریق تبلیغات و پخش آنلاین مسابقات حاصل می‌شود.
همچنین صنعت بازی‌های ویدیویی نقش مهمی در ایجاد اشتغال در حوزه‌های متنوعی مانند برنامه‌نویسی، طراحی، بازاریابی و تولید محتوا ایفا می‌کنند. شرکت‌های بازی‌سازی موفق با ایجاد استودیوهای جدید و گسترش فعالیت‌های خود، به جذب سرمایه‌گذاری‌های بزرگ از سراسر جهان کمک می‌کنند. طبق گزارش Entertainment Software Association (ESA)، صنعت ویدیوگیم تنها در آمریکا، بیش از 273,000 نفر نیروی مستقیم و غیرمستقیم را در سال 2021 به کار گرفته است.
میانگین درآمد بازار بازی‌های رایانه‌ای و کنسولی در سال 2023 به 92.3 میلیارد دلار رسیده است که نشان‌دهنده افزایش 12 درصدی نسبت به سال 2022 است. تحلیل‌گران حوزه سرگرمی، سرمایه‌گذاری شرکت‌های بازی‌سازی را به عنوان عامل مهمی در این پیشرفت معرفی کرده‌اند. به عنوان مثال، EA و Ubisoft از شرکت‌هایی هستند که به دلیل سرمایه‌گذاری در بازارهای جهانی، فرصت‌های شغلی زیادی ایجاد کرده‌اند که نقش مهمی در افزایش اندازه بازار ویدیوگیم به ارزش 347 میلیارد دلار در سال 2023 شد.
پرفروش‌ترین ژانر بازی‌های ویدئویی در بین شرکت‌های بازی‌سازی بزرگ
ژانر اکشن و ماجراجویی (Action/Adventure)
Rockstar Games
بازی Grand Theft Auto Vیکی از موفق‌ترین بازی‌های تاریخ راک‌استار در این ژانر است و با فروش بیش از 180 میلیون نسخه تا سال 2023، یکی از پرفروش‌ترین بازی‌های تمام دوران شده است. درآمد این بازی به بیش از 6 میلیارد دلار رسیده و سوداوری بخش آنلاین آن پس از 10 سال همچنان ادامه دارد. بازی Red Dead Redemption 2 نیز با فروش بیش از 55 میلیون نسخه تا سال 2023 موفقیت بزرگی را در این ژانر کسب کرده است.
Naughty Dog
The Last of Us Part II در سال 2020 و با فروش 4 میلیون نسخه فقط در 3 روز اول پس از انتشار، سریع‌ترین فروش در تاریخ بازی‌های سونی را تجربه کرد و برنده جوایز متعددی از جمله Game of the Year شد. Uncharted 4 نیز با فروش بیش از 16 میلیون نسخه، عملکردی خوبی در میان عناوین ماجراجویی داشته است.
ژانر ورزشی (Sports)
Electronic Arts (EA)
سری بازی‌های FIFA و Madden NFL از قدیمی‌ترین بازی‌های ورزشی هستند. عنوان FIFA 22 بیش از 325 میلیون نسخه در سراسر جهان فروش داشت و همچنین درآمد بالایی از طریق خریدهای درون‌برنامه بخش Ultimate Team به‌دست آورد. همچنین Electronic Arts در سال مالی 2022 بیش از 7 میلیارد دلار کسب درامد کرد که بخش عمده‌ای از آن مروبط به همین عناوین ورزشی بود.
2K Games
NBA 2K با بیش از 130 میلیون نسخه فروش تا سال 2022 یکی از پرفروش‌ترین سری‌های بسکتبال در میان بازی‌های شبیه‌ساز ورزشی است. NBA 2K21 با فروش بیش از 10 میلیون نسخه عملکرد موفقی در تاریخ این سری داشت و محبوبیت آن در بخش MyCareer و خریدهای درون‌برنامه‌ای، درآمد بالایی را برای 2k Games به رقم زده است.
ژانر تیراندازی اول شخص (First-Person Shooter)
Activision
فرانچایز Call of Duty از نمادی‌ترین بازی‌های ژانر تیراندازی اول شخص است. نسخه Call of Duty: Modern Warfare از این بازی در سال 2019 ، بیش از 30 میلیون نسخه فروش داشت و درآمدهای حاصل از بازی‌های فرعی مانند Warzone و خریدهای درون‌برنامه‌ای به افزایش سود این شرکت کمک کردند. Call of Duty: Warzone در سال 2023 بیش از 100 میلیون بازیکن فعال در ماه داشت.
Electronic Arts (EA)
سری بازی‌های Battlefield از شرکت الکترونیک آرتز نیز یکی دیگر از پرفروش‌ترین فرانچایزها در ژانر تیراندازی اول شخص است. بتلفیلد 1 نیز با وجود انتشار در سال 2016، همچنان یکی از پرطرفدارترین بازی‌های این سری است و تا سال 2023 حدود 150,000 بازیکن فعال در ماه داشته است.
ژانر نقش‌آفرینی (RPG)
CD Projekt Red
The Witcher 3: Wild Hunt از بازی‌های نقش‌آفرینی موفقی بوده که تا سال 2023 بیش از 50 میلیون نسخه فروخته است. این بازی به‌طور مداوم در میان بهترین بازی‌های RPG تاریخ قرار گرفته و برگ برنده‌ای در موفقیت‌های سی‌دی پراجکت است.
Bethesda
سری بازی‌های Elder Scrolls و Fallout از بازی‌های شاخص و ماندگار نقش‌آفرینی کمپانی بتسدا هستند. The Elder Scrolls V: Skyrim که در سال 2011 منتشر شد، تا سال 2023 بیش از 60 میلیون نسخه فروش داشت و همچنان به عنوان یکی از پرفروش‌ترین بازی‌های نقش‌آفرینی تاریخ شناخته می‌شود.
ژانر مبارزه‌ای (Fighting)
Bandai Namco
شرکت باندای نامکو با فرانچایز Tekken شناخته می‌شود. کل فروش سری بازی‌های تیکن تا پایان سال 2023 بیش از 50 میلیون نسخه در سراسر جهان اعلام شده است. نسخه هفتم بازی که در سال 2015 منتشر شد، یکی از پرفروش‌ترین عناوین سری تیکن محسوب می‌شود و تا به امروز بیش از 10 میلیون نسخه از این نسخه در فروشگاه‌های مختلف به فروش رسیده است.
NetherRealm Studios
سری بازی‌های مورتال کمبات از استدیو ندررلم تا سال 2023 بیش از 80 میلیون نسخه در سراسر جهان فروخته است و به عنوان پرفروش‌ترین مجموعه بازی‌های مبارزه‌ای در تاریخ ویدیوگیم شناخته می‌شود. در این بین، Mortal Kombat11 با بیش از 15 میلیون نسخه فروش، موفق‌ترین بازی این مجموعه است و سودی بیش از 500 میلیون دلار ایجاد کرده است.
ژانر استراتژی (Strategy)
Paradox Interactive
با انتشار بازی‌هایی مانند Crusader Kings III و Stellaris، شرکت Paradox به عنوان یکی از خلاق‌ترین شرکت‌های بازی‌سازی در ژانر استراتژی شناخته می‌شود. بازی Crusader Kings III تا سال 2022 بیش از 2 میلیون نسخه فروش داشته و با دریافت به‌روزرسانی‌های متعدد، همچنان در رایانه‌های شخصی بازی می‌شود.
Firaxis Games
فرنچایزهای Civilization و XCOM از استدیو Firaxis Games ، موفقیت تجاری بزرگی در طول 10 سال اخیر داشته‌اند. از سری Civilization تا سال 2023 بیش از 57 میلیون نسخه در سراسر جهان به فروش رسانده است و به عنوان موفق‌ترین عنوان این استودیو و همچنین یکی از بزرگترین بازی‌های استراتژی تاریخ شناخته می‌شود.
کدام کشورها سهم بیشتری از موفقیت شرکت‌های بازی‌سازی دارند؟
در 5 سال اخیر، کشورهای مختلفی در زمینه بازی‌سازی عملکرد خوبی داشته‌اند و به توسعه و انتشار بازی‌های بسیار موفق در سطح جهانی کمک کرده‌اند. این شرکت‌ها بر اساس آمار فروش و محبوبیت بازی‌ها، عبارت‌اند از:
چین
کمپانی‌های Tencent و NetEase به عنوان بزرگترین شرکت‌های بازی‌سازی چین، درامد بالایی از بازی‌های ویدیویی را به اقتصاد این کشور تزریق کرده‌اند. Tencent با بازی‌هایی مانند Honor of Kings و PUBG Mobile سهم مهمی در بازار بازی‌های موبایلی دارد. NetEase نیز با بازی‌هایی مانند Knives Out و Fantasy Westward Journey به موفقیت‌های زیادی دست یافته است. چین با درآمد 45 میلیارد دلاری از صنعت بازی‌های ویدئویی در سال 2022، به بزرگترین بازار بازی‌های ویدئویی در جهان محسوب شده بود.
ایالات متحده
در سال 2023، درآمد صنعت ویدئوگیم در ایالات متحده به 106.8 میلیارد دلار رسید. شرکت‌هایی مانند Activision Blizzard، Electronic Arts (EA) و Microsoft از مطرح‌ترین شرکت‌های بازی‌سازی واقع در ایالات متحده هستند. بخش‌های مختلف صنعت بازی‌های ویدیویی نیز در این کشور شامل توسعه بازی‌های فیزیکی، ساخت نرم‌افزار، کنسول‌ها و لوازم جانبی می‌شود. همچنین توسعه بازی‌های آنلاین در سال 2023 در ایالات متحده با درآمدی معادل 57.2 میلیارد دلار رشد قابل توجهی را تجربه کرد که نسبت به 56.6 میلیارد دلار در سال 2022 افزایش داشت. این افزایش درآمد عمدتاً ناشی از هزینه‌های بالای محتوای دیجیتال، شامل دانلودها و اشتراک‌ها بود که به تنهایی حدود 48 میلیارد دلار از کل درآمد را تشکیل می‌دهد.
ژاپن
همیشه از ژاپن به عنوان مهد صنعت بازی‌های ویدئویی یاد می‌شود. در حدود نیم قرن، رشد و گسترش بازی‌های ویدئویی در این کشور رواج داشته و تعداد شرکت‌های بازی‌سازی آن تا سال 2023 به حدود 1000 شرکت رسیده است. کشور ژاپن از باسابقه‌ترین کشورهای بازی‌سازی جهان است که با شرکت‌هایی مانند Nintendo، Sony وBandai Namco نقش کلیدی در توسعه بازی‌های ویدئویی ایفا کرده است. ژاپن در سال 2023 چیزی در حدود 18 درصد از بازار جهانی بازی‌های ویدئویی را در اختیار داشت. همچنین، درآمد بازار بازی‌های ویدئویی در ژاپن در آن سال حدود 16.5 میلیارد دلار برآورد شده بود.
کره جنوبی
در سال 2023، کره جنوبی به عنوان چهارمین بازار بزرگ بازی‌های ویدئویی در جهان شناخته شد و سهم این کشور از بازار جهانی بازی‌های ویدئویی حدود ۵.۴ درصد بود. کره جنوبی به دلیل توسعه بازی‌های آنلاین چندنفره (MMORPG) و بازی‌های موبایلی، یکی از پیشروان این صنعت است. شرکت‌هایی مانند NCSoft و Joymax در بازار بازی‌های جهانی موفقیت‌های زیادی داشته‌اند. درآمد بازار بازی‌های ویدئویی کره جنوبی در این سال به حدود ۱۲.۴ میلیارد دلار رسید و پیش‌بینی می‌شود که این مقدار تا سال 2030 به ۳۲.۲ میلیارد دلار افزایش یابد.
کلام آخر
مدل‌های خلاقانه کسب‌وکار و استراتژی‌های فروش، تاثیر مستقیمی در عملکرد شرکت‌های بازی‌سازی و موفقیت آنها در صنعت بازی‌های ویدیویی دارند. شرکت‌های بزرگ بازی‌سازی در نیمه اول سال 2023 درآمد خیره‌کننده 54.4 میلیارد دلاری داشتند و به ناشران خود کمک کردند تا 30 درصد از کل درآمد بازار در کل سال 2023 را تصاحب کنند. توجه به رفتار مصرف‌کننده و مدل پذیرش بازی از سوی بازیکنان، عامل موفقیت مهمی است که بازی‌سازان موفق توانسته‌اند نسبت به سایر نقاط جهان آن را شناسایی کنند.
با توجه به جهش روبه‌رشد استدیوهای بازی‌سازی و استفاده حداکثری آنها از تکنولوژی‌های روز دنیا، پیش‌بینی می‌شود که عواملی نظیر بهره‌گیری از هوش مصنوعی، فناوری‌های واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR)، بازی‌های مبتنی بر فضای ابری و همچنین تعاملات اجتماعی، در توسعه و ساخت بازی‌های آینده بیشتر مشاهده شود.
منابع استفاده‌شده:
builtin.com/articles/gaming-companies
statista.com/statistics/1263585/top-video-game-genres-worldwide-by-age/
precedenceresearch.com/video-game-market
نت ایز (NetEase)
این شرکت چینی که ابتدا به عنوان یک پلتفرم ارسال و دریافت ایمیل فعالیت خود را آغاز کرده بود، در طول دهه 2000 سهم زیادی از بازار بازی‌های ویدیویی کسب کرد و به یکی از موفق‌ترین شرکت‌های تولید و انتشار بازی در چین تبدیل شد. بازی‌های بزرگی مانند Fantasy Westward Journey و Westward Journey Online حاصل ساخت و توسعه این کمپانی بوده و با درآمد 14.4 میلیارد دلاری به یکی دیگر از شرکت‌های موفق بازی‌ساز در سطح جهان تبدیل شده است. استفاده از هوش مصنوعی و روی آوردن به بازی‌های ابری (cloud gaming) از استراتژی‌های کلیدی این شرکت برای حفظ رقابت‌پذیری و افزایش تعامل با کاربران بوده است.
نینتندو (Nintendo)
نینتندو همچنان به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و محبوب‌ترین شرکت‌های بازی‌سازی جهان شناخته می‌شود. این شرکت با عناوینی مانند The Legend of Zelda: Breath of the Wild و Animal Crossing: New Horizons و همچنین موفقیت کنسول Nintendo Switch، درآمدی نزدیک به 12 میلیارد دلار داشته است. استراتژی موفقیت نینتندو بر اساس نوآوری در طراحی بازی‌ها و وفاداری به شخصیت‌های نوستالژیک در عین حفظ تعامل با بازیکنان جدید بوده است. فروش 250 میلیون نسخه از بازی‌های نینتندو تا سال 2023 سند محکمی برای تایید موفقیت استراتژی‌های این شرکت است.
الکترونیک آرتز (Electronic Arts)
شرکت الکترونیک آرتز با درآمد 7.6 میلیارد دلاری تا پایان سال گذشته، به عنوان یکی از پیشروترین کمپانی‌های بازی‌سازی در اروپا شناخته می‌شود. این شرکت با تمرکز ویژه‌ای بر فرانچایز‌های ورزشی مانند FC و Madden NFL، بیش از 20 درصد از سهم بازار ویدیوگیم را در اختیار دارد. همچنین EA در این سال‌ها تمرکز زیادی بر بازی‌های سرویس محور (live service) مبتنی بر پرداخت‌های درون‌برنامه‌ای مانند Apex Legends داشته است و با استفاده از فناوری‌های پیشرفته و همکاری با لیگ‌های ورزشی بین‌المللی، توانسته جایگاه خود را میان بازیکنان حفظ کند.
اپیک گیمز (Epic Games)
در سال‌های اخیر موفقیت‌های اپیک گیمز با انتشار پلتفرم Epic Games Store برای کاربران اثبات شده است. ارزش اپیک گیمز در سال 2023 در حدود 29 میلیارد دلار تخمین زده شد. همچنین درآمدهای این شرکت آمریکایی در سال 2023 بیشتر از طریق بازی Fortnite و فروشگاه Epic Games Store حاصل شده است. فروشگاه اپیک گیمز بیش از 75 میلیون کاربر فعال ماهانه دارد و بازیکنان حدود 950 میلیون دلار در سال برای خریدهای مختلف در این فروشگاه هزینه می‌کنند.
باندای نامکو (Bandai Namco)
با انتشار عناوین محبوبی مانند Tekken و Dark Souls و ترکیب آنها با تکنولوژی‌های واقعیت مجازی، Bandai Namco درآمدی در حدود 7.2 میلیارد دلار تا پایان سال 2023 کسب کرده است. این شرکت همچنین با استفاده از استراتژی‌های متنوع تبلیغاتی و برگزاری تورنمنت‌های جهانی eSports، به حفظ محبوبیت بازی‌های خود کمک کرده است. برای نمونه، بازی Elden Ring به یکی از پرفروش‌ترین و مورد تحسین‌ترین بازی‌های سال تبدیل شد و بیش از 20 میلیون نسخه تا پایان سال 2022 فروش داشت.
عوامل موفقیت شرکت‌های بازی‌سازی در 5 سال گذشته
به طور کلی چارچوب و استراتژی‌های توسعه بازاریابی شرکت‌های بازی در شرق و غرب جهان متفاوت است. برای مثال شرکت‌های ژاپنی از مجموعه‌های محبوب انیمه و مانگا مانند Dragon Ball، Naruto، One Piece و Gundam برای توسعه بازی‌های ویدیویی خود استفاده می‌کنند. در سال‌های اخیر شرکت‌های بزرگ چینی جهش قابل‌توجه‌ای در صنعت ویدیوگیم داشته‌اند و به واسطه خرید سهام یا مشارکت در شرکت‌های بازی‌سازی مانند Riot Games و Supercell توانسته‌اند به بازارهای جهانی دسترسی پیدا کند.
برنامه‌ریزی برای فروش در غرب با تمرکز بر توسعه بازی‌های دیجیتال و آنلاین، سرویس‌های پخش زنده و ورزش‌های الکترونیک و همچنین خریدهای درون‌برنامه و بازی‌های سرویس‌محور مانند Call of Duty: Warzone و World of Warcraft انجام می‌شود. راه‌اندازی فروشگاه‌های بازی و استراتژی‌های کلان در بخش فروش نیز از دیگر عوامل موفقیت استدیوهای بازی‌سازی غربی است. برای نمونه، اپیک‌گیمز 310 میلیون از 950 میلیون دلار فروش خود در سال 2023 را برای خرید بازی‌های تولیدشده توسط دیگر توسعه‌دهندگان هزینه کرد.
مدل‌سازی در استراتژی فروش
اهمیت «مدل فروش» نیز بخش دیگری از دسته‌بندی استراتژی فروش شرکت‌های بازی‌سازی را آشکار می‌سازد. Epic Games و Tencent از مدل Free-to-Play و خریدهای درون‌برنامه‌ای استفاده می‌کنند، در حالی که Activision Blizzard و Sony بیشتر به فروش محتوای انحصاری و سرویس‌های اشتراکی متکی هستند. همچنین Sony و Nintendo بر عناوین انحصاری و سخت‌افزار خود تمرکز دارند، در حالی که Tencent به سرمایه‌گذاری و گسترش در بازارهای جهانی متمایل است.
تاثیر شرکت‌های بازی‌سازی در رشد صنعت بازی‌های ویدیویی
تخمین زده می‌شود که صنعت بازی‌های ویدیویی تا سال 2024 به ارزش بیش از 230 میلیارد دلار برسد. بدون شک بازی‌سازانِ موفق، نقشی غیرقابل‌انکار در رشد این آمار داشته‌اند. به لطف انتشار بازی‌های رایگان و عناوین سرویس‌محور در کشورهای درحال‌توسعه، رشد بازار بازی‌های ویدیویی بیش از قبل در معرض ارزیابی است. بازی‌سازان موفق از مدل‌های جدید کسب‌وکار مانند خریدهای درون‌برنامه‌ای، فروش محتوای دیجیتال و تبلیغات بهره می‌برند. در بازی‌های آنلاین و eSports که توسط شرکت‌هایی مانند Activision Blizzard و EA توسعه داده شده‌اند، درآمدهای کلانی از طریق تبلیغات و پخش آنلاین مسابقات حاصل می‌شود.
همچنین صنعت بازی‌های ویدیویی نقش مهمی در ایجاد اشتغال در حوزه‌های متنوعی مانند برنامه‌نویسی، طراحی، بازاریابی و تولید محتوا ایفا می‌کنند. شرکت‌های بازی‌سازی موفق با ایجاد استودیوهای جدید و گسترش فعالیت‌های خود، به جذب سرمایه‌گذاری‌های بزرگ از سراسر جهان کمک می‌کنند. طبق گزارش Entertainment Software Association (ESA)، صنعت ویدیوگیم تنها در آمریکا، بیش از 273,000 نفر نیروی مستقیم و غیرمستقیم را در سال 2021 به کار گرفته است.
میانگین درآمد بازار بازی‌های رایانه‌ای و کنسولی در سال 2023 به 92.3 میلیارد دلار رسیده است که نشان‌دهنده افزایش 12 درصدی نسبت به سال 2022 است. تحلیل‌گران حوزه سرگرمی، سرمایه‌گذاری شرکت‌های بازی‌سازی را به عنوان عامل مهمی در این پیشرفت معرفی کرده‌اند. به عنوان مثال، EA و Ubisoft از شرکت‌هایی هستند که به دلیل سرمایه‌گذاری در بازارهای جهانی، فرصت‌های شغلی زیادی ایجاد کرده‌اند که نقش مهمی در افزایش اندازه بازار ویدیوگیم به ارزش 347 میلیارد دلار در سال 2023 شد.
پرفروش‌ترین ژانر بازی‌های ویدئویی در بین شرکت‌های بازی‌سازی بزرگ
ژانر اکشن و ماجراجویی (Action/Adventure)
Rockstar Games
بازی Grand Theft Auto Vیکی از موفق‌ترین بازی‌های تاریخ راک‌استار در این ژانر است و با فروش بیش از 180 میلیون نسخه تا سال 2023، یکی از پرفروش‌ترین بازی‌های تمام دوران شده است. درآمد این بازی به بیش از 6 میلیارد دلار رسیده و سوداوری بخش آنلاین آن پس از 10 سال همچنان ادامه دارد. بازی Red Dead Redemption 2 نیز با فروش بیش از 55 میلیون نسخه تا سال 2023 موفقیت بزرگی را در این ژانر کسب کرده است.
Naughty Dog
The Last of Us Part II در سال 2020 و با فروش 4 میلیون نسخه فقط در 3 روز اول پس از انتشار، سریع‌ترین فروش در تاریخ بازی‌های سونی را تجربه کرد و برنده جوایز متعددی از جمله Game of the Year شد. Uncharted 4 نیز با فروش بیش از 16 میلیون نسخه، عملکردی خوبی در میان عناوین ماجراجویی داشته است.
ژانر ورزشی (Sports)
Electronic Arts (EA)
سری بازی‌های FIFA و Madden NFL از قدیمی‌ترین بازی‌های ورزشی هستند. عنوان FIFA 22 بیش از 325 میلیون نسخه در سراسر جهان فروش داشت و همچنین درآمد بالایی از طریق خریدهای درون‌برنامه بخش Ultimate Team به‌دست آورد. همچنین Electronic Arts در سال مالی 2022 بیش از 7 میلیارد دلار کسب درامد کرد که بخش عمده‌ای از آن مروبط به همین عناوین ورزشی بود.
2K Games
NBA 2K با بیش از 130 میلیون نسخه فروش تا سال 2022 یکی از پرفروش‌ترین سری‌های بسکتبال در میان بازی‌های شبیه‌ساز ورزشی است. NBA 2K21 با فروش بیش از 10 میلیون نسخه عملکرد موفقی در تاریخ این سری داشت و محبوبیت آن در بخش MyCareer و خریدهای درون‌برنامه‌ای، درآمد بالایی را برای 2k Games به رقم زده است.
ژانر تیراندازی اول شخص (First-Person Shooter)
Activision
فرانچایز Call of Duty از نمادی‌ترین بازی‌های ژانر تیراندازی اول شخص است. نسخه Call of Duty: Modern Warfare از این بازی در سال 2019 ، بیش از 30 میلیون نسخه فروش داشت و درآمدهای حاصل از بازی‌های فرعی مانند Warzone و خریدهای درون‌برنامه‌ای به افزایش سود این شرکت کمک کردند. Call of Duty: Warzone در سال 2023 بیش از 100 میلیون بازیکن فعال در ماه داشت.
Electronic Arts (EA)
سری بازی‌های Battlefield از شرکت الکترونیک آرتز نیز یکی دیگر از پرفروش‌ترین فرانچایزها در ژانر تیراندازی اول شخص است. بتلفیلد 1 نیز با وجود انتشار در سال 2016، همچنان یکی از پرطرفدارترین بازی‌های این سری است و تا سال 2023 حدود 150,000 بازیکن فعال در ماه داشته است.
ژانر نقش‌آفرینی (RPG)
CD Projekt Red
The Witcher 3: Wild Hunt از بازی‌های نقش‌آفرینی موفقی بوده که تا سال 2023 بیش از 50 میلیون نسخه فروخته است. این بازی به‌طور مداوم در میان بهترین بازی‌های RPG تاریخ قرار گرفته و برگ برنده‌ای در موفقیت‌های سی‌دی پراجکت است.
Bethesda
سری بازی‌های Elder Scrolls و Fallout از بازی‌های شاخص و ماندگار نقش‌آفرینی کمپانی بتسدا هستند. The Elder Scrolls V: Skyrim که در سال 2011 منتشر شد، تا سال 2023 بیش از 60 میلیون نسخه فروش داشت و همچنان به عنوان یکی از پرفروش‌ترین بازی‌های نقش‌آفرینی تاریخ شناخته می‌شود.
ژانر مبارزه‌ای (Fighting)
Bandai Namco
شرکت باندای نامکو با فرانچایز Tekken شناخته می‌شود. کل فروش سری بازی‌های تیکن تا پایان سال 2023 بیش از 50 میلیون نسخه در سراسر جهان اعلام شده است. نسخه هفتم بازی که در سال 2015 منتشر شد، یکی از پرفروش‌ترین عناوین سری تیکن محسوب می‌شود و تا به امروز بیش از 10 میلیون نسخه از این نسخه در فروشگاه‌های مختلف به فروش رسیده است.
NetherRealm Studios
سری بازی‌های مورتال کمبات از استدیو ندررلم تا سال 2023 بیش از 80 میلیون نسخه در سراسر جهان فروخته است و به عنوان پرفروش‌ترین مجموعه بازی‌های مبارزه‌ای در تاریخ ویدیوگیم شناخته می‌شود. در این بین، Mortal Kombat11 با بیش از 15 میلیون نسخه فروش، موفق‌ترین بازی این مجموعه است و سودی بیش از 500 میلیون دلار ایجاد کرده است.
ژانر استراتژی (Strategy)
Paradox Interactive
با انتشار بازی‌هایی مانند Crusader Kings III و Stellaris، شرکت Paradox به عنوان یکی از خلاق‌ترین شرکت‌های بازی‌سازی در ژانر استراتژی شناخته می‌شود. بازی Crusader Kings III تا سال 2022 بیش از 2 میلیون نسخه فروش داشته و با دریافت به‌روزرسانی‌های متعدد، همچنان در رایانه‌های شخصی بازی می‌شود.
Firaxis Games
فرنچایزهای Civilization و XCOM از استدیو Firaxis Games ، موفقیت تجاری بزرگی در طول 10 سال اخیر داشته‌اند. از سری Civilization تا سال 2023 بیش از 57 میلیون نسخه در سراسر جهان به فروش رسانده است و به عنوان موفق‌ترین عنوان این استودیو و همچنین یکی از بزرگترین بازی‌های استراتژی تاریخ شناخته می‌شود.
کدام کشورها سهم بیشتری از موفقیت شرکت‌های بازی‌سازی دارند؟
در 5 سال اخیر، کشورهای مختلفی در زمینه بازی‌سازی عملکرد خوبی داشته‌اند و به توسعه و انتشار بازی‌های بسیار موفق در سطح جهانی کمک کرده‌اند. این شرکت‌ها بر اساس آمار فروش و محبوبیت بازی‌ها، عبارت‌اند از:
چین
کمپانی‌های Tencent و NetEase به عنوان بزرگترین شرکت‌های بازی‌سازی چین، درامد بالایی از بازی‌های ویدیویی را به اقتصاد این کشور تزریق کرده‌اند. Tencent با بازی‌هایی مانند Honor of Kings و PUBG Mobile سهم مهمی در بازار بازی‌های موبایلی دارد. NetEase نیز با بازی‌هایی مانند Knives Out و Fantasy Westward Journey به موفقیت‌های زیادی دست یافته است. چین با درآمد 45 میلیارد دلاری از صنعت بازی‌های ویدئویی در سال 2022، به بزرگترین بازار بازی‌های ویدئویی در جهان محسوب شده بود.
ایالات متحده
در سال 2023، درآمد صنعت ویدئوگیم در ایالات متحده به 106.8 میلیارد دلار رسید. شرکت‌هایی مانند Activision Blizzard، Electronic Arts (EA) و Microsoft از مطرح‌ترین شرکت‌های بازی‌سازی واقع در ایالات متحده هستند. بخش‌های مختلف صنعت بازی‌های ویدیویی نیز در این کشور شامل توسعه بازی‌های فیزیکی، ساخت نرم‌افزار، کنسول‌ها و لوازم جانبی می‌شود. همچنین توسعه بازی‌های آنلاین در سال 2023 در ایالات متحده با درآمدی معادل 57.2 میلیارد دلار رشد قابل توجهی را تجربه کرد که نسبت به 56.6 میلیارد دلار در سال 2022 افزایش داشت. این افزایش درآمد عمدتاً ناشی از هزینه‌های بالای محتوای دیجیتال، شامل دانلودها و اشتراک‌ها بود که به تنهایی حدود 48 میلیارد دلار از کل درآمد را تشکیل می‌دهد.
ژاپن
همیشه از ژاپن به عنوان مهد صنعت بازی‌های ویدئویی یاد می‌شود. در حدود نیم قرن، رشد و گسترش بازی‌های ویدئویی در این کشور رواج داشته و تعداد شرکت‌های بازی‌سازی آن تا سال 2023 به حدود 1000 شرکت رسیده است. کشور ژاپن از باسابقه‌ترین کشورهای بازی‌سازی جهان است که با شرکت‌هایی مانند Nintendo، Sony وBandai Namco نقش کلیدی در توسعه بازی‌های ویدئویی ایفا کرده است. ژاپن در سال 2023 چیزی در حدود 18 درصد از بازار جهانی بازی‌های ویدئویی را در اختیار داشت. همچنین، درآمد بازار بازی‌های ویدئویی در ژاپن در آن سال حدود 16.5 میلیارد دلار برآورد شده بود.
کره جنوبی
در سال 2023، کره جنوبی به عنوان چهارمین بازار بزرگ بازی‌های ویدئویی در جهان شناخته شد و سهم این کشور از بازار جهانی بازی‌های ویدئویی حدود ۵.۴ درصد بود. کره جنوبی به دلیل توسعه بازی‌های آنلاین چندنفره (MMORPG) و بازی‌های موبایلی، یکی از پیشروان این صنعت است. شرکت‌هایی مانند NCSoft و Joymax در بازار بازی‌های جهانی موفقیت‌های زیادی داشته‌اند. درآمد بازار بازی‌های ویدئویی کره جنوبی در این سال به حدود ۱۲.۴ میلیارد دلار رسید و پیش‌بینی می‌شود که این مقدار تا سال 2030 به ۳۲.۲ میلیارد دلار افزایش یابد.
کلام آخر
مدل‌های خلاقانه کسب‌وکار و استراتژی‌های فروش، تاثیر مستقیمی در عملکرد شرکت‌های بازی‌سازی و موفقیت آنها در صنعت بازی‌های ویدیویی دارند. شرکت‌های بزرگ بازی‌سازی در نیمه اول سال 2023 درآمد خیره‌کننده 54.4 میلیارد دلاری داشتند و به ناشران خود کمک کردند تا 30 درصد از کل درآمد بازار در کل سال 2023 را تصاحب کنند. توجه به رفتار مصرف‌کننده و مدل پذیرش بازی از سوی بازیکنان، عامل موفقیت مهمی است که بازی‌سازان موفق توانسته‌اند نسبت به سایر نقاط جهان آن را شناسایی کنند.
با توجه به جهش روبه‌رشد استدیوهای بازی‌سازی و استفاده حداکثری آنها از تکنولوژی‌های روز دنیا، پیش‌بینی می‌شود که عواملی نظیر بهره‌گیری از هوش مصنوعی، فناوری‌های واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR)، بازی‌های مبتنی بر فضای ابری و همچنین تعاملات اجتماعی، در توسعه و ساخت بازی‌های آینده بیشتر مشاهده شود.
منابع استفاده‌شده:
builtin.com/articles/gaming-companies
statista.com/statistics/1263585/top-video-game-genres-worldwide-by-age/
precedenceresearch.com/video-game-market