یادداشتهای تازه نمافر، «پرنصبترین بازیهای موبایل در کافهبازار در آبان ۱۴۰۵» و «بازار جهانی بازیهای ویدیویی در ۲۰۲۶ در پنج گزارش مرجع»، همین موضوع را با دادههای تازه بررسی کردهاند.
آمیرزا روی بیش از ۳۰ میلیون گوشی نصب است و هیچ بازی دیگری در کافهبازار، ایرانی یا خارجی، به این شمار نصب نمیرسد. بازی کلمهای سادهای که از یک موسسه فرهنگی کوچک بیرون آمد، حالا پرنصبترین بازی بزرگترین فروشگاه اندرویدی ایران است.
اما این موفقیت تصویر کامل بازار نیست. بنیاد ملی بازیهای رایانهای سهم بازیهای ایرانی را از هزینهکرد بازیکنان کشور در ۱۴۰۲ حدود ۶ درصد برآورد کرده است. یعنی چند بازی ایرانی میلیونها کاربر دارند، در حالی که بیشتر پول بازیکنان ایرانی به بازیهای خارجی و سختافزار میرسد. جایگاه بازیهای خارجی نزد گیمرهای ایرانی در یادداشت جیتیای در ایران آمده است.
این یادداشت پرنصبترین بازیهای ایرانی کافهبازار را با داده برداشت نمافر از این فروشگاه کنار هم میگذارد و شرکتها و استودیوهای سازنده آنها را معرفی میکند. در پایان هم به چند استودیوی قدیمیتر بازی رایانهای ایران میپردازد.

بازار بازی ایران در یک نگاه
بر پایه پیمایش «نمای باز» بنیاد ملی بازیهای رایانهای، ایران در ۱۴۰۲ حدود ۲۹ میلیون بازیکن بازیهای دیجیتال داشت. این شمار در ۱۴۰۰ به ۳۴ میلیون نفر رسیده بود. یعنی در دو سال نزدیک به پنج میلیون نفر از جمع بازیکنان کم شدند.
این نخستین افت در آمار این بنیاد از ۱۳۸۹ بود. شمار بازیکنان ایرانی به آمار همین بنیاد در ۱۳۸۹ حدود ۱۶ میلیون نفر بود و تا ۱۴۰۰ بیش از دو برابر شد. میانگین سنی بازیکنان ایرانی هم به گزارش همین پیمایش ۲۹ سال است.
بازیکنان ایرانی در ۱۴۰۲ حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان برای بازی خرج کردند. حدود ۶۵ درصد این رقم برای نرمافزار و ۳۵ درصد برای سختافزار بود. سهم بازیهای ایرانی که زمانی تا ۴۰ درصد هم رسیده بود، در همین سال به حدود ۶ درصد کم شد.
گوشی همراه دستگاه اصلی بازی در ایران است و ۹۴٫۵ درصد بازیکنان روی گوشی بازی میکنند. مردان ایرانی به گزارش نمای باز روزانه بهطور میانگین ۹۸ دقیقه بازی میکنند و زنان ۵۸ دقیقه. شمار بازیکنان در دو سال حدود ۱۴ درصد کم شد، ولی سهم بازیسازان ایرانی از هزینهکرد آنها بسیار تندتر کوچک شده است.
روند شمار بازیکنان در نمودار «تعداد گیمرهای ایرانی از ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۲» آمده است.
بازی سازی در ایران
نخستین استودیوهای بازیسازی ایران در میانه دهه هفتاد شکل گرفتند. کار بازیسازی با تأسیس بنیاد ملی بازیهای رایانهای شکل رسمی پیدا کرد و این بنیاد از آن پس هم پشتیبان بازیسازان بوده و هم ناظر بر بازار بازی.
بازیهای آن سالها بیشتر برای رایانه شخصی ساخته میشدند، چون گوشی هوشمند هنوز فراگیر نشده بود. هزینه و زمان تولید بالا بود و عرضه بازی هم آسان نبود. بسیاری از استودیوهای آن دوره تعطیل شدند یا کارشان را بیرون از ایران ادامه دادند.
بازی رایانهای ایرانی در آن سالها با نسخههای رایگان و غیرقانونی بازیهای خارجی هم رقابت میکرد. بازی خارجیای که در بازار جهانی گران بود، در ایران رایگان دانلود میشد، حال آنکه بازی ایرانی را باید خرید.

نقش گوشی های هوشمند در بازی سازی ایرانی
با فراگیر شدن گوشیهای هوشمند، زمین بازی عوض شد. ساخت بازی موبایلی ارزانتر و کوتاهتر بود و بیشتر بازیسازان به آن رو آوردند. کافهبازار هم به یکی از راههای اصلی عرضه بازی ایرانی بدل شد، فروشگاهی که خرید درونبرنامهای را با درگاه پرداخت داخلی ممکن میکرد.
خرید درونبرنامهای مرز روشنی میان بازیهای ایرانی و خارجی کافهبازار است. در داده نمافر از کافهبازار، ده بازی از دوازده بازی ایرانی بالای پنج میلیون نصب خرید درونبرنامهای دارند. این در حالی است که تقریبا هیچکدام از بازیهای خارجی همین گروه در کافهبازار خرید درونبرنامهای ندارند.
بازی رایانهای و کنسولی ایرانی هنوز کم است. چند استودیو مانند رسانا شکوه کویر و منادیان بصیرت همچنان روی بازی رایانهای کار میکنند، ولی بیشتر نامهای پرنصب امروز سازنده بازی موبایلیاند.
پرنصبترین بازیهای ایرانی در کافهبازار
جدول زیر ده بازی ساخت استودیوهای ایرانی را نشان میدهد که بیشترین نصب فعال را در کافهبازار دارند. نصب فعال شمار گوشیهایی است که بازی در زمان برداشت رویشان نصب بوده است. کافهبازار این عدد را به شکل «بیشتر از» گزارش میکند و داده بیشتر بازیها از برداشت نمافر در آبان ۱۴۰۵ است.
| بازی | سازنده | نصب فعال |
|---|---|---|
| آمیرزا | موسسه فرهنگی هنری نردبان اندیشه فردا | بیش از ۳۰ میلیون |
| گشت پلیس ۲ | استودیو بازیسازی نور و حرکت | بیش از ۱۱ میلیون |
| کلاچ | نوموگیم | بیش از ۱۰ میلیون |
| منچ | هادی ویر | بیش از ۹٫۹ میلیون |
| کوییز آف کینگز | Quiz of Kings | بیش از ۸٫۴ میلیون |
| قطار شادی | رویاگران نرمافزار | بیش از ۸ میلیون |
| پاسور حکم | میلاد دورباش | بیش از ۸ میلیون |
| ماشین بازی پژو پارس | گروه جالب گیم | بیش از ۷٫۱ میلیون |
| منچرز | اینسایتل گیمز | بیش از ۷ میلیون |
| شتاب ۲ | استودیو پارتیزان | بیش از ۵٫۵ میلیون |
آمیرزا با بیش از ۳۰ میلیون نصب فعال نزدیک به سه برابر بازی دوم فهرست نصب دارد. پرنصبترین بازیهای خارجی کافهبازار، از جمله «گروه نیروهای ویژه ۲» و «شبیهساز رانندگی» در همین برداشت، هر کدام حدود ۱۷ میلیون نصب فعال داشتند.
در داده نمافر از کافهبازار، پنجاه و شش بازی بیش از پنج میلیون نصب فعال دارند و دوازده بازی از این گروه ساخت استودیوهای ایرانی است. یعنی حدود یک بازی از هر پنج بازی پرنصب کافهبازار ایرانی است.
بیشتر این بازیهای ایرانی پرنصب یا رانندگیاند یا بازی رومیزی. پنج بازی از دوازده بازی رانندگی است، از «گشت پلیس ۲» تا «اسپرت سوار»، و منچ و پاسور هم نسخه موبایلی بازیهای آشنای خانوادههای ایرانیاند. یعنی بیشتر بازیهای ایرانی پرنصب کافهبازار یا سرگرمی آشنای خانهاند یا رانندگی با خودروهای ایرانی.
فهرست کامل پرنصبهای کافهبازار، ایرانی و خارجی، در نمودار زنده «پرنصبترین بازیهای موبایل در کافهبازار» آمده است.
موسسه فرهنگی هنری نردبان اندیشه فردا
سازنده آمیرزا، پرنصبترین بازی ایرانی کافهبازار، همین موسسه است. این موسسه پیشتر با بازی «باقلوا» شناخته شده بود. آمیرزا بازی کلمهای است که در ۱۳۹۶ منتشر شد و حالا بیش از ۳۰ میلیون نصب فعال دارد.
کاربران کافهبازار به آمیرزا امتیاز ۴٫۸ دادهاند و شمار امتیازدهندگان آن از ۲٫۲ میلیون نفر میگذرد. این شمار نزدیک به سه برابر امتیازدهندگان کوییز آف کینگز است. شریفآباد، بازی دیگر همین موسسه، بیش از یک میلیون نصب فعال دارد.
استودیو بازیسازی نور و حرکت
گشت پلیس ۲ با بیش از ۱۱ میلیون نصب فعال دومین بازی پرنصب ایرانی کافهبازار است. نزدیک به ۱۶۹ هزار کاربر به این بازی امتیاز دادهاند و میانگین امتیاز آن ۴٫۵ است.
گشت پلیس ۱، بازی دیگر همین استودیو، بیش از ۳٫۲ میلیون نصب فعال دارد. نور و حرکت تنها دو بازی در کافهبازار دارد، اما روی هم بیش از ۱۴ میلیون نصب فعال دارد.
سازندگان بازیهای رانندگی
پس از گشت پلیس، بازیهای رانندگی ایرانی دیگری هم میلیونها نصب دارند. «کلاچ» ساخته نوموگیم بیش از ۱۰ میلیون نصب فعال دارد. گروه جالب گیم با یازده بازی در کافهبازار، از «ماشین بازی پژو پارس» با بیش از ۷٫۱ میلیون نصب تا «ماشین بازی پژو ۴۰۵» با بیش از ۳٫۸ میلیون نصب، بازی رانندگی با خودروهای آشنای خیابانهای ایران میسازد.
استودیو پارتیزان سازنده «شتاب ۲» با بیش از ۵٫۵ میلیون نصب و «شتاب ۳» با بیش از ۱٫۴ میلیون نصب است. «اسپرت سوار» ساخته هاسکرین گیم هم بیش از ۵٫۲ میلیون نصب فعال دارد. این بازیها برخلاف بازیهای رانندگی خارجی، خودرو و خیابان ایرانی را روی صفحه میآورند.
گلیم گیمز
گلیم گیمز ۲۳ بازی در کافهبازار دارد و از پرکارترین استودیوهای موبایلی ایران است. تاکسیدو، پرنصبترین بازی این استودیو، بیش از ۴٫۹ میلیون نصب فعال دارد و بیش از ۱۵۹ هزار کاربر به آن امتیاز دادهاند.
«تاکسی ۳» و «عملیات آلفا»، دو بازی دیگر این استودیو، هر کدام بیش از یک میلیون نصب فعال دارند. گلیم گیمز پیشتر با بازیهایی مانند «موتوری» و «مهمانی اصغر آقا» شناخته شده بود.
استودیو بازیسازی مدریک
شرکت دانشبنیان بازیگستران دریک، که با نام مدریک شناخته میشود، از سازندگان و ناشران بزرگ بازی موبایلی ایران است. این استودیو ۲۸ بازی در کافهبازار دارد و بیشتر آنها بازی گروهی آنلایناند.
«گلمراد»، بازی جایزهدار مدریک، بیش از پنج میلیون نصب فعال دارد. «شبهای مافیا»، بازی گروهی آنلاین همین استودیو، از ۲٫۳ میلیون نصب فعال گذشته است و «منچ باز» بیش از ۱٫۱ میلیون نصب دارد. گلشیفته، بازی جورچین مدریک، هم بیش از ۳٫۲ میلیون نصب فعال دارد.
استودیوی پاییزان
پاییزان در ۱۳۹۳ با بازی مگنیس کارش را آغاز کرد. بخشی از اعضای این استودیو پیشتر در راسپینا روی «ارتشهای فرازمینی» کار کرده بودند.
پسرخوانده و باغ نگار، دو بازی شناختهشده پاییزان، هر کدام بیش از چهار میلیون نصب فعال دارند. پاییزان ۱۷ بازی در کافهبازار دارد و «پسرخوانده» با امتیاز ۴٫۸ از پرامتیازترین بازیهای ایرانی این فروشگاه است.
سازندگان منچ و بازیهای رومیزی
منچ ساخته هادی ویر بیش از ۹٫۹ میلیون نصب فعال دارد و نزدیک به ۲۹۳ هزار کاربر به آن امتیاز ۴٫۸ دادهاند. این سازنده ۱۲ بازی در کافهبازار دارد و «نقطه خط» با بیش از ۲٫۷ میلیون نصب دومین بازی پرنصب آن است.
اینسایتل گیمز با «منچرز»، نسخه گروهی و آنلاین منچ، بیش از ۷ میلیون نصب فعال دارد. منچرز با حدود ۲۵۵ هزار امتیازدهنده از بازیهای ایرانی با بیشترین امتیازدهنده در کافهبازار است.
میلاد دورباش هم با «پاسور حکم» بیش از ۸ میلیون نصب دارد و «پاسور یازده» او از یک میلیون نصب گذشته است. منچ و پاسور بازیهاییاند که بازیکن ایرانی پیش از گوشی هم میشناخت.
کوییز آف کینگز و قطار شادی
کوییز آف کینگز مسابقه اطلاعات عمومی آنلاین است. این بازی بیش از ۸٫۴ میلیون نصب فعال دارد و حدود ۷۷۴ هزار کاربر به آن امتیاز دادهاند. سازنده این بازی هفت بازی دیگر هم در کافهبازار دارد و «سرزمین اژدها» از یک میلیون نصب گذشته است.
قطار شادی ساخته رویاگران نرمافزار، بازی کودک است و بیش از ۸ میلیون نصب دارد. این سازنده ۱۳ بازی در کافهبازار دارد و «فسقلیها در مهدکودک» با بیش از دو میلیون نصب دومین بازی آن است.
مهدی فنائی
مهدی فنائی بازیسازی است که تقریبا بهتنهایی کار میکند و با بازی ۴۱۱۴۸ شناخته شد. بازیهای زیادی پس از آن با الگوی همین بازی ساخته شدند. نسخه «۴۱۱۴۸ ضد شیطان» در کافهبازار بیش از ۳۹۰ هزار نصب فعال دارد.

رسانا شکوه کویر
این شرکت از ۱۳۸۵ بازی رایانهای میسازد. «قتل در کوچههای طهران» و «سفیر عشق» از بازیهای شناختهشده آناند. به گفته مهدی جعفری جوزانی، تهیهکننده سفیر عشق، این بازی در پنج ماه نخست انتشار از مرز ۱۰۰ هزار نسخه فروش گذشت.
منادیان بصیرت
موسسه فرهنگی منادیان در بازی رایانهای و پویانمایی کار میکند و به گفته خود این موسسه شش بازی ویدیویی و بیش از هزار دقیقه پویانمایی ساخته است. «مختار، فصل قیام» و «فرمانده مقاومت، نبرد آمرلی» از بازیهای این موسسهاند.
استودیوی راسپینا
راسپینا در ۱۳۹۱ به همت گروهی از دانشآموختگان مهندسی نرمافزار ثبت شد. «ارتشهای فرازمینی»، بازی رایانهای این استودیو، از پروژههای بزرگ بازیسازی ایران بود. این بازی با همه هزینهای که برای ساختش شد، از نظر مالی کامیاب نشد و بخشی از اعضای تیم بعدها پاییزان را ساختند.
شرکت بازیسازی فنافزار شریف
فنافزار شریف سازنده «گرشاسپ» است، از شناختهشدهترین بازیهای رایانهای ایران. این تیم بعدها با نام Dead Mage بیرون از ایران کار کرد و بازیهای تازهاش را به زبان انگلیسی و برای بازار جهانی میسازد.
شرکت بازی سازی سورنا گیمز
سورنا گیمز در ۱۳۸۴ تأسیس شد و کارش را با بازی «سیاوش» آغاز کرد. این شرکت برای رایانه و موبایل بازی ساخته و در نشر بازی هم فعال بوده است. «زولا» از شناختهشدهترین بازیهای این شرکت است.
هیولا
هیولا شرکت بازیسازی نیست و فروشگاه اینترنتی بازیهای ایرانی است. کارش شبیه فروشگاههایی مانند استیم است، با این تفاوت که فقط بازی ساخت ایران را عرضه میکند. برای بازی رایانهای ایرانی که به فروشگاههای جهانی دسترسی آسانی ندارد، هیولا یکی از راههای فروش در داخل کشور است.
تحلیل بازار بازی موبایل ایران بر پایه داده کافهبازار، از فرصت ژانرها تا مدلهای درآمد، در صفحه «بازار بازی موبایل ایران» در بینش بازار نمافر آمده است.
کلام آخر
در فهرست پرنصبهای کافهبازار چند بازی ایرانی میلیونها نصب فعال دارند و آمیرزا از همه بازیهای خارجی همین فهرست جلوتر است. حدود یک بازی از هر پنج بازی بالای پنج میلیون نصب هم ساخت ایران است.
اما سهم بازیهای ایرانی از هزینهکرد بازیکنان در ۱۴۰۲ حدود ۶ درصد بود. یعنی موفقیت این بازیها در شمار نصب هنوز به سهم بزرگی از پول بازار بدل نشده است. این موفقیتها هم بیشتر در بازی موبایلی است، همان جایی که ۹۴٫۵ درصد بازیکنان ایرانی بازی میکنند، حال آنکه بازی رایانهای ایرانی همچنان به چند استودیوی قدیمی محدود مانده است.
پرنصبهای کافهبازار در یادداشت «پرنصبترین بازیهای موبایل در کافهبازار در آبان ۱۴۰۵» بررسی شدهاند. داستان یک استودیوی ایرانی در «آنو، بازیسازی ایرانی با رؤیای جهانی شدن» آمده است. پلتفرمهای بازی جهان هم در «پرطرفدارترین پلتفرمهای بازی جهان» مقایسه شدهاند.
داده بازار از پیمایش نمای باز بنیاد ملی بازیهای رایانهای است که زومیت در آبان ۱۴۰۴ گزارش کرد. داده نصب از برداشت نمافر از کافهبازار است و بیشتر آن به آبان ۱۴۰۵ مربوط است.















