فیلم‌های ایرانی درباره مادر؛ از «مادر» علی حاتمی تا «خانوم والده» در گیشه

فیلم‌های ایرانی درباره مادر؛ از «مادر» علی حاتمی تا «خانوم والده» در گیشه

«مادر» علی حاتمی با میانگین ۴٫۸ از ۵ بالاترین امتیاز را میان فیلم‌های ایرانی پرمخاطب فیلیمو دارد. در گیشه ۱۴۰۵ اما نام مادر بر کمدی «خانوم والده» نشسته است.

علی حاتمی در ۱۳۶۸ فیلمی ساخت که نامش تنها یک واژه بود، «مادر». پیرزنی از سرای سالمندان به خانه برمی‌گردد تا روزهای پایانی عمرش را کنار فرزندانش بگذراند و حضورش فرزندان پراکنده را دور هم جمع می‌کند. بیش از سه دهه از ساخت این فیلم گذشته است، اما داده نمایش خانگی نشان می‌دهد «مادر» هنوز محبوب‌ترین فیلم ایرانی نزد کاربران فیلیمو است.

این یادداشت فیلم‌های ایرانی درباره مادر را از دو سو می‌سنجد. سوی نخست داوری کاربران نمایش خانگی است، یعنی امتیاز فیلیمو و پسند نماوا که نمافر در آبان ۱۴۰۵ برداشت کرده است. سوی دوم فروش بلیت در سینماها از روی داده سامانه فروش بلیت سینما (سمفا) است. فیلم‌ها بیشتر آن‌هایی‌اند که واژه مادر یا مامان در نامشان آمده است و داستان هر یک از روی خلاصه خود سکو یا خبرگزاری‌ها وارسی شده است.

«مادر» علی حاتمی، محبوب‌ترین فیلم ایرانی فیلیمو

«مادر» در میان فیلم‌های ایرانی فیلیمو بالاترین امتیاز را دارد. به برداشت نمافر، فیلیمو ۴۳۹ فیلم ایرانی با بیش از ۱۰ هزار رأی دارد. «مادر» با میانگین ۴٫۸ از ۵ در صدر همه آن‌هاست.

این فیلم ۱۱٬۱۴۱ رأی گرفته و ۹۶ درصد رأی‌دهندگان آن را پسندیده‌اند. در حالی که میانه امتیاز فیلم‌های ایرانی فیلیمو با بیش از هزار رأی ۴٫۲ است، «مادر» از فیلم‌های پرمخاطبی چون «متری شیش و نیم» و «حوض نقاشی» نیز امتیاز بالاتری گرفته است. فهرست ده فیلم ایرانی پرامتیاز فیلیمو در نمودار «بالاترین امتیاز فیلم‌های ایرانی فیلیمو» آمده است.

رقیه چهره‌آزاد نقش مادر را در این فیلم بازی کرده است و محمدعلی کشاورز، فریماه فرجامی، امین تارخ و اکبر عبدی از دیگر بازیگران آن‌اند. این یعنی فیلمی از دهه شصت در داوری کاربران امروز از همه فیلم‌های ایرانی پرمخاطب تازه‌تر پیش است.

«میم مثل مادر» و مادری در سایه جنگ

دومین فیلم پرامتیاز این فهرست «میم مثل مادر» رسول ملاقلی‌پور است. این فیلم محصول ۱۳۸۵ است و داستان پرستاری به نام سپیده را روایت می‌کند که در بمباران شیمیایی سردشت آسیب می‌بیند. سال‌ها بعد فرزند او با مشکلات تنفسی و معلولیت به دنیا می‌آید.

«میم مثل مادر» با میانگین ۴٫۷۵ از ۱۳٬۲۱۹ رأی هشتمین فیلم پرامتیاز ایرانی فیلیمو است. گلشیفته فراهانی نقش سپیده را بازی کرده است. یعنی از ده فیلم ایرانی پرامتیاز فیلیمو با بیش از ۱۰ هزار رأی، دو فیلم درباره مادرند.

مادر در کمدی‌های ایرانی

واژه مادر در نام کمدی‌های ایرانی هم کم نیامده است، هرچند این فیلم‌ها لزوما درباره مادر نیستند. «مامان بهروز منو زد» عباس مرادیان، محصول ۱۳۸۹، با ۱۴٬۱۰۲ رأی پرمخاطب‌ترین فیلم ایرانی با نام مادر در فیلیمو است. داستان این فیلم اما درباره پسری بازیگوش است که آرزوی دوچرخه دارد.

«مادرزن سلام»، محصول ۱۳۸۵، با ۶٬۰۴۱ رأی و میانگین ۴٫۳۷ دومین کمدی این فهرست است؛ کمدی‌ای درباره پدری که برای خواستگاران دخترانش شرط می‌گذارد. «عروسی مامان» اسماعیل اندیش، محصول همان سال، داستان پسری است که نگران ازدواج دوباره مادرش است. امتیاز فیلم‌های ایرانی با نام مادر در فیلیمو در نمودار «امتیاز فیلم‌های ایرانی با نام مادر در فیلیمو» کنار هم آمده است.

مادر در گیشه امروز

در گیشه سال‌های اخیر نیز نام مادر دیده می‌شود. «خانوم والده» سهیل موفق در شهریور ۱۴۰۵ اکران شد و به داده سمفا تا پایان مهر نزدیک به ۱٫۹۴ میلیون بلیت فروخت. این فیلم پرمخاطب‌ترین فیلم ایرانی ۱۴۰۵ تا پایان مهر است.

«خانوم والده» اما درباره مهر مادری نیست، بلکه کمدی‌ای است درباره دو برادر بدهکار. به نوشته خبرگزاری فارس، پس از مرگ مادر یکی از دو برادر به بهانه شباهت ظاهری نقش مادر را بازی می‌کند تا ارث به آنان برسد. رضا عطاران این نقش را با گریم زنانه بازی کرده است.

فیلم دیگری با نام مادر در گیشه این سال‌ها «بی‌مادر» سید مرتضی فاطمی است. این فیلم نخستین بار در چهلمین جشنواره فجر نمایش داده شد و به نوشته خبرگزاری فارس موضوعش رحم اجاره‌ای است. به داده سمفا، «بی‌مادر» در اکران عمومی ۱۴۰۲ نزدیک به ۱۴۱ هزار بلیت فروخت؛ رقمی که از یک دهم فروش «خانوم والده» نیز کمتر است.

مادر بر صحنه تئاتر

نام مادر به صحنه تئاتر هم رسیده است و سمفا فروش بلیت این نمایش‌ها را نیز ثبت می‌کند. به داده سمفا، نمایش «مامان ایران» که در ۱۴۰۰ روی صحنه رفت نزدیک به ۳۱ هزار بلیت فروخت. این رقم برای تئاتر رقم کمی نیست. میانه فروش ۳۱۷ نمایشی که سمفا از ۱۴۰۰ ثبت کرده حدود ۲ هزار بلیت است.

نمایش‌های تازه‌تر کم‌فروش‌ترند. «مهمان مامان» در ۱۴۰۴ نزدیک به ۹ هزار بلیت فروخت. «درباره مامان» نیز در ۱۴۰۵ به نزدیک ۵ هزار بلیت رسید. هر سه نمایش همه بلیت‌هایشان را در تهران فروخته‌اند؛ الگویی که در کل تئاتر سمفا نیز دیده می‌شود.

مادر از نگاه کارگردان‌های زن

چند فیلم تازه درباره مادر را کارگردان‌های زن ساخته‌اند. «من مادرش هستم» حبیبه یوسفی، محصول ۱۴۰۴، داستان مادری است که در جست‌وجوی پسرش است. این فیلم در فیلیمو ۱٬۴۰۰ رأی و میانگین ۴٫۲۹ گرفته است.

«تو فقط مادر من باش» رقیه توکلی فیلمی کوتاه درباره مادری بر سر یک دوراهی است و ۱٬۸۱۷ رأی دارد. جایگاه کارگردان‌های زن در گیشه و جشنواره فجر در یادداشت «کارگردان‌های زن ایرانی؛ برندگان سیمرغ فجر و پرفروش‌ترین فیلم‌ها در گیشه» بررسی شده است.

مستندهایی درباره مادر

مستند کم‌مخاطب‌ترین گونه این فهرست است، اما کاربرانی که آن را دیده‌اند امتیاز بالایی به آن داده‌اند. شاهدمثال این ادعا «مادرم ایل من» عزت‌الله پروازه است. این مستند، محصول ۱۳۹۶، تنها ۲۰۴ رأی گرفته، اما میانگین امتیازش ۴٫۵۷ است.

«مادرم ایل من» داستان معصومه بهمن‌بیگی را روایت می‌کند؛ مادری صدساله که برای آموزش فرزندان نابینایش راه کوچ را از ایل به پایتخت پیمود. «مادر جبهه‌ها» شهرام میراب‌اقدم، محصول ۱۳۹۸، روایت دیگری از مادری است. این مستند زندگی زهرا محمودی را بازمی‌گوید که در سال‌های جنگ در خط مقدم کنار رزمندگان ماند و بعدها به همین نام شناخته شد.

«مادر جبهه‌ها» در فیلیمو ۴۸۸ رأی و میانگین ۴٫۳۶ دارد. امتیاز هر دو مستند از میانه ۴٫۲ فیلم‌های ایرانی پرمخاطب فیلیمو بالاتر است. این یعنی مستند مادر مخاطب کمی دارد، نه داوری بدی.

فیلم‌های درباره مادر در نماوا

نماوا تصویر دیگری از داوری کاربران می‌دهد، چون به جای امتیاز، شمار پسند و ناپسند را جدا نشان می‌دهد. به برداشت نمافر در آبان ۱۴۰۵، «مادری»، فیلمی ایرانی محصول ۱۳۹۵، پرپسندترین فیلم ایرانی با نام مادر در این سکوست. این فیلم ۲٬۹۵۴ پسند گرفته است و داستانش درباره دو خواهر است که در یزد تنها زندگی می‌کنند.

ناپسندهای «مادری» اما اندک است. از هر پنج کاربری که درباره این فیلم داوری کرده‌اند، کمتر از یکی آن را نپسندیده است. «مادر قلب اتمی»، محصول ۱۳۹۳، داستان دیگری دارد؛ ۱٬۱۱۰ پسند در برابر ۹۲۶ ناپسند.

این فیلم با وجود نامش درباره مادر نیست، بلکه شبی را روایت می‌کند که چند جوان پس از یک مهمانی تصادف می‌کنند. نزدیک به نیمی از کاربرانی که درباره آن داوری کرده‌اند آن را نپسندیده‌اند؛ نسبتی که از «مادری» بیش از دو برابر است.

مادر در فیلم‌های خارجی فیلیمو

نام مادر در فیلیمو بیشتر بر فیلم‌های خارجی نشسته است تا ایرانی. یکی از پرمخاطب‌ترین آن‌ها «مادر» نیکی کارو، محصول ۲۰۲۳ امریکا، است که ۳۰٬۵۱۲ رأی گرفته است؛ نزدیک به سه برابر رأی «مادر» علی حاتمی. این دو فیلم اما جز در نام شباهتی ندارند. فیلم کارو اکشنی است با بازی جنیفر لوپز و فیلم حاتمی درامی خانوادگی درباره روزهای پایانی یک مادر.

انیمیشن‌ها نیز در این فهرست پرمخاطب‌اند. «مامان و هیولایش» با ۱۵٬۹۴۱ رأی بیش از هر فیلم ایرانی با نام مادر رأی گرفته است. در امتیاز اما ترازو به سود فیلم‌های ایرانی می‌چرخد. «مادر» حاتمی با میانگین ۴٫۸ از همه فیلم‌های خارجی این فهرست که بیش از هزار رأی دارند امتیاز بالاتری دارد. یعنی فیلم‌های خارجی با نام مادر رأی بیشتری می‌گیرند و فیلم‌های ایرانی امتیاز بیشتری.

فیلمکارگردانسال ساختشاخص
مادرعلی حاتمی۱۳۶۸فیلیمو، ۴٫۸ از ۱۱٬۱۴۱ رأی
میم مثل مادررسول ملاقلی‌پور۱۳۸۵فیلیمو، ۴٫۷۵ از ۱۳٬۲۱۹ رأی
مامان بهروز منو زدعباس مرادیان۱۳۸۹فیلیمو، ۴٫۵۷ از ۱۴٬۱۰۲ رأی
من مادرش هستمحبیبه یوسفی۱۴۰۴فیلیمو، ۴٫۲۹ از ۱٬۴۰۰ رأی
مادریـ۱۳۹۵نماوا، ۲٬۹۵۴ پسند
خانوم والدهسهیل موفق۱۴۰۳سمفا، نزدیک به ۱٫۹۴ میلیون بلیت
بی‌مادرسید مرتضی فاطمی۱۴۰۰سمفا، نزدیک به ۱۴۱ هزار بلیت

شعرهای معروف فارسی درباره مادر در یادداشت «مادر در کلام شاعران فارسی» و قیمت هدیه‌های فرهنگی روز مادر در یادداشت «هدیه روز مادر ۱۴۰۵» نمافر آمده است.

کتاب‌های درباره مادر، از «مهمان مامان» هوشنگ مرادی کرمانی تا رمان‌های ترجمه، در یادداشت «کتاب درباره مادر» نمافر بررسی شده‌اند.

جایگاه زنان در ادبیات فارسی، از «بامداد خمار» تا «سووشون»، در یادداشت «نویسندگان زن ایرانی» نمافر بررسی شده است.

کلام آخر

محبوب‌ترین فیلم ایرانی درباره مادر نزد کاربران فیلیمو همچنان «مادر» علی حاتمی است. این فیلم با میانگین ۴٫۸ از بیش از ۱۱ هزار رأی در صدر همه فیلم‌های ایرانی پرمخاطب این سکوست و «میم مثل مادر» نیز در میان ده فیلم نخست جا دارد. در گیشه امروز اما نام مادر بیشتر بر کمدی‌ها نشسته است. پرفروش‌ترین فیلم ۱۴۰۵، «خانوم والده»، کمدی‌ای درباره پسری است که خود را جای مادرش جا می‌زند.

پرسش‌های رایج

بهترین فیلم ایرانی درباره مادر کدام است؟

به برداشت نمافر در آبان ۱۴۰۵، «مادر» علی حاتمی با میانگین ۴٫۸ بالاترین امتیاز را میان فیلم‌های ایرانی فیلیمو با بیش از ۱۰ هزار رأی دارد.

فیلم مادر علی حاتمی درباره چیست؟

«مادر» داستان پیرزنی است که از سرای سالمندان به خانه برمی‌گردد تا روزهای پایانی عمرش را کنار فرزندانش بگذراند. رقیه چهره‌آزاد نقش مادر را بازی کرده است.

فیلم میم مثل مادر درباره چیست؟

«میم مثل مادر» رسول ملاقلی‌پور داستان پرستاری است که در بمباران شیمیایی سردشت آسیب می‌بیند و سال‌ها بعد فرزندش با معلولیت به دنیا می‌آید.

پرفروش‌ترین فیلم ایرانی با نام مادر کدام است؟

به داده سمفا از فروردین ۱۴۰۰ تا مهر ۱۴۰۵، «خانوم والده» با نزدیک به ۱٫۹۴ میلیون بلیت پرفروش‌ترین فیلم ایرانی است که نامی از مادر دارد. «بی‌مادر» با نزدیک به ۱۴۱ هزار بلیت پس از آن است.

فیلم خانوم والده درباره چیست؟

«خانوم والده» کمدی سهیل موفق درباره دو برادر بدهکار است. پس از مرگ مادر، یکی از آنان نقش مادر را بازی می‌کند تا ارث به آنان برسد.

منابع

  • فیلیمو، صفحه فیلم‌ها و امتیاز کاربران، برداشت نمافر در آبان ۱۴۰۵
  • نماوا، صفحه فیلم‌ها و شمار پسند کاربران، برداشت نمافر در آبان ۱۴۰۵
  • سامانه فروش بلیت سینما (سمفا)، فروش ماهانه فیلم‌ها، فروردین ۱۴۰۰ تا مهر ۱۴۰۵، برداشت نمافر
  • خبرگزاری فارس، نقد فیلم «خانوم والده»، مهر ۱۴۰۵، و معرفی فیلم «بی‌مادر»، بهمن ۱۴۰۰
ارتباط با ما