کتاب‌فروشی‌های ایران در هفت روز طرح «میلاد نور» در شهریور ۱۴۰۴ حدود ۴۵٫۶ هزار نسخه کتاب فروختند. شمار نسخه‌هایی که ناشران ایران در همان سال چاپ کردند، حدود ۹۳٫۵ میلیون نسخه بود.
یعنی هر طرح فروش ویژه کتاب، با همه تخفیف و یارانه‌اش، بخش کوچکی از بازار کتاب را جابه‌جا می‌کند. اما همین طرح‌ها پرخبرترین روزهای سال کتاب‌اند و هفته کتاب ۱۴۰۵ هم یکی از آن‌هاست.
این یادداشت هفته کتاب ۱۴۰۵ و طرح فروش آن را با عددهای طرح‌های فروش ویژه سال‌های اخیر و آمار نشر کتاب در آبان کنار هم می‌گذارد.
هفته کتاب ۱۴۰۵
طرح فروش ویژه در بازار کتاب ایران به چند روزی گفته می‌شود که کتاب‌فروشی‌های عضو سامانه «بازار کتاب» با یارانه خرید کتاب می‌فروشند. این طرح‌ها در مناسبت‌های گوناگون سال، از دهه فجر تا هفته کتاب، برگزار می‌شوند.
سی‌وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران از ۲۳ تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵ برگزار می‌شود. به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، شعار این دوره «با کتاب گفت‌وگو کنیم» است.
به گزارش جام‌جم آنلاین، کتاب‌فروشی‌های عضو سامانه «بازار کتاب» از ۲۳ تا ۲۹ آبان در طرح فروش حضوری و مجازی هفته کتاب شرکت می‌کنند. خریداران در این طرح ۲۰ درصد یارانه خرید می‌گیرند و سقف خرید هر نفر دو میلیون تومان است.
سقف یارانه هر خریدار به حساب نمافر حدود ۴۰۰ هزار تومان است. خبرگزاری مهر هم گزارش داده است که ۸۰ درصد اعتبارات هفته کتاب امسال به استان‌ها اختصاص یافته است.
هفته کتاب ۱۴۰۴، سی‌وسومین دوره، از ۲۴ تا ۳۰ آبان با شعار «بخوانیم برای ایران» برگزار شد. طرح «پاییزه کتاب ۱۴۰۴» هم در همان روزها در کتاب‌فروشی‌های سراسر کشور اجرا شد.
یارانه خرید به چند کتاب می‌رسد
میانگین قیمت پشت جلد کتاب در ۱۴۰۴ به آمار خانه کتاب و ادبیات ایران حدود ۲۱۵ هزار تومان بود. با این قیمت، سقف دو میلیون تومانی طرح به حساب نمافر به حدود نه کتاب می‌رسد.
اما قیمت کتاب در ۱۴۰۵ بالاتر رفته است. میانگین قیمت پشت جلد در شش ماه نخست ۱۴۰۵ به حساب نمافر از آمار ماهانه خانه کتاب حدود ۲۸۰ هزار تومان بود. همان سقف با قیمت‌های امسال تنها به حدود هفت کتاب با قیمت میانگین می‌رسد.
قیمت کتاب در موضوع‌های گوناگون هم یکسان نیست. کتاب کودک در ۱۴۰۴ به‌طور میانگین حدود ۱۴۶ هزار تومان قیمت داشت، در حالی که کتاب کمک‌درسی حدود ۳۷۹ هزار تومان بود. سقف خرید به این ترتیب برای کتاب کودک به بیش از دو برابر شمار کتاب کمک‌درسی می‌رسد.
روند قیمت کتاب در نمودار «میانگین قیمت کتاب در ایران از ۱۳۶۱» آمده است.
طرح‌های فروش ویژه کتاب‌فروشی‌ها در عدد
گزارش پایانی فروش هفته کتاب ۱۴۰۴ منتشر نشده است، اما دو طرح فروش ویژه دیگر در همین سال‌ها با جزئیات گزارش شده‌اند. هر دو طرح به شکل حضوری و مجازی در کتاب‌فروشی‌های عضو «بازار کتاب» اجرا شدند.
به گزارش خبرگزاری مهر، کتاب‌فروشی‌ها در طرح «فجرانه» دهه فجر ۱۴۰۳ نزدیک به ۱۵ میلیارد تومان کتاب فروختند. در این طرح ۴۰۸ کتاب‌فروشی ثبت‌نام کردند و ۲۳٬۵۰۵ خریدار حدود ۶۲٫۱ هزار نسخه کتاب خریدند.
یارانه این طرح حدود ۳٫۳ میلیارد تومان بود. این رقم به حساب نمافر حدود ۲۲ درصد مبلغ خرید است.
طرح «میلاد نور» از ۱۹ تا ۲۶ شهریور ۱۴۰۴ اجرا شد. به گزارش خبرگزاری مهر، ۳۱۳ کتاب‌فروشی در این طرح حدود ۱۴٫۶ میلیارد تومان کتاب فروختند. در این طرح ۱۷٬۰۵۲ خریدار حدود ۴۵٫۶ هزار نسخه خریدند.
یارانه این طرح حدود ۳ میلیارد تومان بود که حدود ۲۰ درصد مبلغ خرید است.
| شاخص | فجرانه، بهمن ۱۴۰۳ | میلاد نور، شهریور ۱۴۰۴ |
|---|---|---|
| فروش | نزدیک به ۱۵ میلیارد تومان | حدود ۱۴٫۶ میلیارد تومان |
| یارانه | حدود ۳٫۳ میلیارد تومان | حدود ۳ میلیارد تومان |
| خریدار | ۲۳٬۵۰۵ نفر | ۱۷٬۰۵۲ نفر |
| نسخه فروخته‌شده | ۶۲٬۱۲۰ نسخه | ۴۵٬۵۹۱ نسخه |
| کتاب‌فروشی | ۴۰۸ ثبت‌نام‌شده | ۳۱۳ فروشنده |
| خرید هر نفر (حساب نمافر) | حدود ۶۴۰ هزار تومان | حدود ۸۶۰ هزار تومان |
| قیمت هر نسخه (حساب نمافر) | حدود ۲۴۰ هزار تومان | حدود ۳۲۰ هزار تومان |
خریدار کمتر، خرید گران‌تر
دو طرح تقریبا هم‌اندازه فروختند، اما با خریدار متفاوت. طرح میلاد نور حدود ۲۷ درصد خریدار کمتری از فجرانه داشت، ولی هر خریدار آن به حساب نمافر به‌طور میانگین حدود ۸۶۰ هزار تومان خرید کرد.
این رقم در فجرانه حدود ۶۴۰ هزار تومان بود. شمار کتاب هر خرید در هر دو طرح تقریبا یکی بود و هر خریدار به‌طور میانگین کمی بیش از دو و نیم نسخه خرید.
خریداران میلاد نور نه کتاب بیشتر، بلکه کتاب گران‌تر خریدند. قیمت میانگین هر نسخه از حدود ۲۴۰ هزار تومان در فجرانه به حدود ۳۲۰ هزار تومان در میلاد نور رسید و در هفت ماه رشدی حدود یک‌سوم داشت.
کتاب‌های این طرح‌ها از میانگین بازار هم گران‌تر بودند. قیمت هر نسخه در فجرانه حدود ۴۳ درصد بیشتر از میانگین قیمت پشت جلد کتاب‌های ۱۴۰۳ بود. این فاصله در میلاد نور با میانگین قیمت ۱۴۰۴ به حدود ۴۹ درصد رسید.
خریداران طرح‌های فروش ویژه به این ترتیب بیشتر کتاب گران‌قیمت خریده‌اند، کتاب‌هایی که یارانه ۲۰ درصدی مبلغ بیشتری از قیمتشان را می‌پوشاند.
آبان در تقویم نشر کتاب
آبان، ماه هفته کتاب، از ماه‌های پرکار نشر ایران است. به آمار ماهانه خانه کتاب، ناشران در آبان ۱۴۰۴ حدود ۱۱٫۷ هزار عنوان کتاب منتشر کردند. شمار نسخه‌های چاپ‌شده در این ماه حدود ۱۲ میلیون نسخه بود که بیش از هر ماه دیگری از ۱۴۰۴ است.
آبان ۱۴۰۳ هم حدود ۱۱٫۶ هزار عنوان و ۱۱٫۳ میلیون نسخه داشت. با این حال پرکارترین ماه ۱۴۰۳ اسفند بود که حدود ۱۶٫۲ هزار عنوان کتاب در آن منتشر شد.
نسخه‌های آبان در سه سال اخیر هر سال بیشتر شده‌اند. به آمار ماهانه خانه کتاب، آبان ۱۴۰۲ حدود ۱۰٫۵ میلیون نسخه داشت. این رقم در آبان ۱۴۰۴ به حدود ۱۲ میلیون نسخه رسید.
این در حالی است که شمارگان کل سال در همین دوره از حدود ۱۰۷٫۳ میلیون نسخه به حدود ۹۳٫۵ میلیون نسخه کم شد. سهم آبان از نسخه‌های سال به حساب نمافر در ۱۴۰۲ حدود ۱۰ درصد بود. این سهم در ۱۴۰۴ به حدود ۱۳ درصد رسید.
ماهی که هفته کتاب در آن است، به این ترتیب در سال‌هایی که بازار کوچک‌تر شد سهم بزرگ‌تری از نسخه‌ها را از آن خود کرد.
شمار کتاب‌های هر ماه در نمودار «کتاب‌های منتشرشده در ایران در هر ماه از ۱۴۰۲» آمده است.
طرح فروش در برابر کل بازار
طرح‌های فروش ویژه در برابر کل بازار کتاب کوچک‌اند. ۴۵٫۶ هزار نسخه طرح میلاد نور به حساب نمافر کمتر از یک نسخه از هر دو هزار نسخه کتابی است که در ۱۴۰۴ در ایران چاپ شد.
یارانه سه‌میلیارد تومانی همان طرح هم با قیمت میانگین ۱۴۰۴ تنها به حدود چهارده هزار کتاب می‌رسد، در حالی که بازار کتاب ایران در همان سال بیش از ۱۱۱ هزار عنوان تازه و تجدید چاپ داشت.
یعنی اندازه این طرح‌ها در برابر کل بازار کتاب کوچک است، هرچند هر کدام ده‌ها هزار خریدار را به کتاب‌فروشی می‌آورند. آمار کلی نشر کتاب ۱۴۰۴ در یادداشت «آمار نشر کتاب ایران در ۱۴۰۴ و نیمه نخست ۱۴۰۵» آمده است.
کلام آخر
هفته کتاب ۱۴۰۵ با یارانه ۲۰ درصدی خرید برگزار می‌شود. سقف دو میلیون تومانی طرح با قیمت‌های امسال به حدود هفت کتاب با قیمت میانگین می‌رسد.
طرح‌های فروش ویژه سال‌های اخیر هر کدام حدود ۱۵ میلیارد تومان فروش و چند ده هزار خریدار داشتند. اما شمار نسخه‌های آن‌ها در برابر ۹۳٫۵ میلیون نسخه چاپ‌شده ۱۴۰۴ ناچیز است، حال آنکه آبان خود از پرکارترین ماه‌های نشر ایران است.
داده طرح‌ها از گزارش‌های خبرگزاری مهر درباره طرح فجرانه و طرح میلاد نور است. جزئیات هفته کتاب ۱۴۰۵ از باشگاه خبرنگاران جوان، جام‌جم آنلاین و خبرگزاری مهر است. آمار نشر از خانه کتاب و ادبیات ایران است.