در داده خانه کتاب شمار فروش هر عنوان نیامده است. این یادداشت فهرست پرفروشهای ۱۴۰۴، رای کاربران دیجیکالا و فیدیبو و شمار نوبت چاپ را کنار هم گذاشته است.
کتاب The Let Them Theory نوشته مل رابینز در سال ۲۰۲۵ با ۲٫۸۱ میلیون نسخه پرفروشترین کتاب چاپی آمریکا بود. Publishers Weekly این رقم را از داده Circana BookScan نقل کرده است، سامانه‌ای که فروش فروشگاه‌های عضو را می‌شمارد. اما در داده خانه کتاب و ادبیات ایران شمار نسخه فروخته‌شده هر عنوان نیامده است. پرسش از پرفروشترین کتاب ایران از همین رو پاسخی تک‌رقمی ندارد.
این یادداشت سه نشانه فروش را کنار هم می‌گذارد. نشانه نخست برچسب «پرفروش» در بانک کتاب خانه کتاب است. نشانه دوم رای کاربران دیجیکالا و فیدیبوست و نشانه سوم شمار نوبت چاپ. حاصل این کنار هم گذاشتن نه یک فهرست، بلکه دو تصویر جدا از بازار کتاب ایران است.
فروش کتاب در ایران
آمار کتاب ایران بیشتر از چاپ خبر می‌دهد تا از فروش. بر پایه یادداشت نمافر درباره «هفته کتاب ۱۴۰۵»، ناشران ایران در ۱۴۰۴ حدود ۹۳٫۵ میلیون نسخه کتاب چاپ کردند. کتاب‌فروشی‌ها در هفت روز طرح میلاد نور در شهریور همان سال حدود ۴۵٫۶ هزار نسخه فروختند. در حالی چاپ کتاب در ایران به میلیون نسخه شمرده می‌شود که از فروش تنها پنجره‌های کوتاهی مانند همین طرح‌ها در دست است. در آمریکا Circana فروش کتاب چاپی را در ۲۰۲۵ حدود ۷۶۲٫۴ میلیون نسخه گزارش کرده است. این رقم فروش است و رقم ایران چاپ، پس این دو عدد با هم سنجیدنی نیستند.
فهرست پرفروشهای ۱۴۰۴ در خانه کتاب
بانک کتاب خانه کتاب روی برخی عنوان‌ها برچسب پرفروش زده است. در برداشت ۱۸ آبان ۱۴۰۵ نمافر از این بانک، ۳۴ عنوان چنین برچسبی دارند. «پرفروشهای بزرگسال ۱۴۰۴» با چهارده عنوان بزرگ‌ترین فهرست است. پس از آن پرفروشهای هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران با سیزده عنوان قرار دارد و طرح میلاد نور ۱۴۰۴ با ده عنوان. «پرفروشهای کودک و نوجوان ۱۴۰۴» سه عنوان دارد و برخی کتاب‌ها در چند فهرست آمده‌اند. این برچسب رتبه ندارد و شمار فروش هم همراهش نیست. جدول زیر عنوان‌های فهرست بزرگسال را به ترتیب شمار نوبت چاپ نشان می‌دهد.
| کتاب | پدیدآورنده | ناشر | چاپ نخست | نوبت چاپ |
|---|---|---|---|---|
| تاکسیسواری | سروش صحت | چشمه | ۱۴۰۲ | ۵۰ |
| آبنبات لیمویی | مهرداد صدقی | سوره مهر | ۱۴۰۳ | ۱۴ |
| نیست | فاضل نظری | سوره مهر | ۱۴۰۳ | ۱۱ |
| قبله کعبه‌زاده | حامد رحمت‌کاشانی | دفتر نشر معارف | ۱۴۰۳ | ۱۱ |
| راه رشد | محمدصادق حائری‌شیرازی | دفتر نشر معارف | ۱۴۰۲ | ۱۰ |
| بشارت از حضرت حجت | مجموعه بیانات | واژه پرداز اندیشه | ۱۴۰۲ | ۸ |
| خاک‌سپاری دوم بانوی مرگ | نیما اکبرخانی | انقلاب اسلامی | ۱۴۰۳ | ۸ |
| ایستگاه خیابان روزولت | محمد محبوبی | موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی | ۱۴۰۲ | ۶ |
| من اطلاعاتی بودم | رضا اکبری‌آهنگر | شهید کاظمی | ۱۴۰۳ | ۳ |
| من کیستم؟ | محمد شجاعی | محیی | ۱۴۰۴ | ۲ |
| حلقات انسان ۲۵۰ ساله، حلقه سوم | در داده نیامده | ایمان جهادی | ۱۴۰۲ | ۱ |
| نهج‌البلاغه جوانان | بر پایه نهج‌البلاغه | بوستان کتاب | ۱۴۰۳ | ۱ |
| تاریخ ادبیات کردی، از آغاز تا جنگ اول جهانی | جمال احمدی | تافگه | ۱۴۰۳ | ۱ |
| گوهر معرفت | حمید مهدوی | تافگه | ۱۴۰۳ | ۱ |
«تاکسیسواری» سروش صحت با ۵۰ نوبت چاپ از ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ در صدر این جدول قرار دارد. این کتاب هم در فهرست بزرگسال آمده است و هم در فهرست طرح میلاد نور. پس از آن «آبنبات لیمویی» مهرداد صدقی با ۱۴ نوبت چاپ قرار دارد و «نیست» فاضل نظری با ۱۱ نوبت. در فهرست کودک و نوجوان نیز «دختری که به اعماق دریا افتاد» با ۲۳ نوبت چاپ بیشترین چاپ را داراست.
چهره این ۳۴ عنوان روشن است. سی عنوان از ۱۴۰۲ به بعد برای نخستین بار چاپ شده‌اند و تنها چهار عنوان ترجمه‌اند. دین با نه عنوان بیشترین سهم را دارد و ادبیات با هشت عنوان پس از آن است. این نشان می‌دهد فهرست خانه کتاب بیش از هر چیز فهرست کتابهای تازه تالیف فارسی است.
پررایترین کتابهای دیجیکالا و فیدیبو
رای کاربران نشانه دیگری از فراگیری یک کتاب است، هرچند با فروش یکی نیست. جدول زیر رای نسخههای گوناگون هر عنوان را با هم جمع کرده است. داده دیجیکالا از داشبورد کتاب نمافر است که در ۱۴۰۳ منتشر شد و داده فیدیبو از داشبوردی که کتابهای تا ۱۴۰۴ را در بر دارد. رای این دو فروشگاه در طول سال‌ها انباشته شده است.
| ردیف | دیجیکالا (کتاب چاپی) | رای | فیدیبو (کتاب الکترونیک و صوتی) | رای |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | اثر مرکب | ۲۳٬۱۵۳ | اثر مرکب | ۵۲٬۳۲۳ |
| ۲ | تختخوابت را مرتب کن | ۲۱٬۵۷۲ | عقاید یک دلقک | ۳۶٬۶۹۷ |
| ۳ | کتابخانه نیمه‌شب | ۲۰٬۸۹۱ | ملت عشق | ۲۹٬۳۲۳ |
| ۴ | شازده کوچولو | ۱۷٬۴۲۰ | صد سال تنهایی | ۲۲٬۳۸۳ |
| ۵ | خودت را به فنا نده | ۱۶٬۴۰۰ | مردی به نام اوه | ۲۱٬۸۹۱ |
| ۶ | نیمه تاریک وجود | ۱۴٬۸۱۶ | چگونه می‌توانید با هر کسی در هر شرایطی صحبت کنید | ۲۰٬۰۳۴ |
| ۷ | ۱۹۸۴ | ۱۳٬۱۰۱ | عادت‌های اتمی | ۱۸٬۵۷۹ |
| ۸ | پاستیل‌های بنفش | ۱۱٬۵۰۰ | بهترین سال زندگی تو | ۱۶٬۵۰۹ |
| ۹ | باشگاه پنج صبحی‌ها | ۱۱٬۱۸۹ | حافظه نامحدود | ۱۵٬۵۶۶ |
| ۱۰ | عادت‌های اتمی | ۱۰٬۹۷۰ | وقتی نیچه گریست | ۱۴٬۹۹۵ |
«اثر مرکب» دارن هاردی صدر هر دو فهرست را از آن خود کرده است. این کتاب در دیجیکالا با ۲۳٬۱۵۳ رای و در فیدیبو با ۵۲٬۳۲۳ رای اول است. پس از آن در دیجیکالا «تختخوابت را مرتب کن» و «کتابخانه نیمه‌شب» قرار دارند. در فیدیبو نفر دوم «عقاید یک دلقک» هاینریش بل است و نفر سوم «ملت عشق» الیف شافاک. «ملت عشق» با آنکه در فیدیبو سوم است، در دیجیکالا با ۶٬۹۰۹ رای بیرون از ده عنوان نخست می‌ماند.
شانزده عنوان از پنجاه عنوان نخست فیدیبو در پنجاه عنوان نخست دیجیکالا هم آمده‌اند. ترکیب این پنجاه عنوان فیدیبو نیز یکدست است. ۲۷ عنوان داستان و رمان‌اند و ۲۳ عنوان روان‌شناسی، و ۴۶ عنوان مترجم دارند. پس کتاب پررای فیدیبو بیش از هر چیز کتاب ترجمه است.
شمار رای با امتیاز هم یکی نیست. «عقاید یک دلقک» با ۳۶٬۶۹۷ رای دوم فیدیبو است و میانگین امتیازش ۳٫۶۳ از پنج است. «قلعه حیوانات» جورج اورول با ۱۱٬۹۷۸ رای میانگین ۴٫۳۱ دارد. نسخههای گوناگون هم وزن کمی ندارند، چنان‌که «شازده کوچولو» در دیجیکالا ۹۷ نسخه و «عادت‌های اتمی» در فیدیبو ۲۹ نسخه دارد.
دو تصویر از یک بازار
فهرست خانه کتاب و فهرست کاربران با هم نمی‌خوانند. در حالی ۴۶ عنوان از پنجاه عنوان پررای فیدیبو ترجمه‌اند که از ۳۴ عنوان برچسب‌خورده خانه کتاب تنها چهار عنوان ترجمه است. هیچ‌یک از این ۳۴ عنوان به پنجاه عنوان نخست فیدیبو یا دیجیکالا نرسیده است. تنها هفت عنوان از آن‌ها با همین نام در فهرست فیدیبو پیدا می‌شود و هشت عنوان در دیجیکالا.
بخشی از این فاصله به زمان برمی‌گردد، چون برچسب‌ها مربوط به ۱۴۰۴ است و رای‌ها در طول سال‌ها جمع شده‌اند. این داده نشان نمی‌دهد خوانندگان این دو فهرست یک گروه‌اند یا دو گروه. آنچه نشان می‌دهد این است که واژه «پرفروش» در این دو سنجه از دو دسته کتاب خبر می‌دهد.
پرچاپترین کتابهای ایران
شمار نوبت چاپ نشانه سوم است، ولی این نشانه هم محدودیت دارد. تیراژ هر چاپ در داده خانه کتاب خالی است و از این رو نوبت چاپ شمار نسخه را نشان نمی‌دهد. از ۱۸۶٬۰۴۳ رکورد این برداشت، نخستین چاپ ۱۷۳٬۵۴۶ رکورد به ۱۴۰۲ و پس از آن برمی‌گردد، پس کتابهای قدیمی‌تر در آن کامل نیستند. ۹۳٫۷ درصد رکوردها تنها یک نوبت چاپ دارند و تنها ۶۰۹ رکورد به ده نوبت رسیده‌اند.
بیرون از کتابهای کمک‌درسی و دانشگاهی و آموزش ساز و قرائت، «از چیزی نمیترسیدم» با ۱۲۹ نوبت چاپ بیشترین چاپ را داراست. پس از آن «عشق خدا» محمدحسن وکیلی با ۱۱۰ نوبت و «مثبت سه» سیدحسین موسوی با ۱۰۹ نوبت قرار دارند. سه جلد «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» مهدی آذریزدی با ۸۶ و ۸۷ نوبت از قدیمی‌ترین نام‌های این فهرست‌اند و چاپ نخستشان در این داده به ۱۳۶۴ برمی‌گردد.
در میان ترجمه‌ها «درخت دروغ» فرانسیس هاردینگ با ۴۴ نوبت پیشتاز است. پس از آن «۳۶۵ روز بدون تو» با ۴۲ نوبت و «هری پاتر و جام آتش» با ۴۰ نوبت قرار دارند. «عادت‌های اتمی» جیمز کلیر با ۳۹ نوبت چاپ از نشر نوین توسعه در جدول رای هر دو فروشگاه هم آمده است. کتابی که در دو نشانه از سه نشانه این یادداشت دیده می‌شود، ولی برچسب پرفروش ندارد. چاپ پیاپی نیز نه فقط در کتابهای ترجمه، بلکه در کتابهای مذهبی و کودک به چشم می‌خورد.
کلام آخر
در داده خانه کتاب شمار نسخه فروخته‌شده نیامده است و پرفروشترین کتاب ایران تنها از راه نشانه‌ها شناخته می‌شود. «تاکسیسواری» سروش صحت در دو فهرست پرفروش ۱۴۰۴ آمده است و ۵۰ نوبت چاپ دارد. «اثر مرکب» در رای کاربران دیجیکالا و فیدیبو اول است. از ۳۴ عنوان برچسب‌خورده تنها چهار عنوان ترجمه است، حال آنکه ۴۶ عنوان از پنجاه عنوان پررای فیدیبو مترجم دارند. فهرست کتابهای پرفروش جهان در یادداشت «پرفروشترین کتابهای تاریخ جهان» آمده است.
پرسش‌های رایج
پرفروشترین کتاب ایران کدام است؟
در داده خانه کتاب شمار فروش هر عنوان نیامده است. در فهرست پرفروشهای بزرگسال ۱۴۰۴، «تاکسیسواری» سروش صحت با ۵۰ نوبت چاپ بیشترین چاپ را دارد.
پرفروشترین کتابهای ایرانی ۱۴۰۴ کداماند؟
خانه کتاب چهارده عنوان را با برچسب پرفروشهای بزرگسال ۱۴۰۴ آورده است. «تاکسیسواری»، «آبنبات لیمویی» و «نیست» بیشترین نوبت چاپ را در این فهرست دارند.
پررایترین کتاب دیجیکالا کدام است؟
«اثر مرکب» با ۲۳٬۱۵۳ رای در نسخههای گوناگون اول است. «تختخوابت را مرتب کن» با ۲۱٬۵۷۲ رای دوم است.
پرچاپترین کتاب ایران کدام است؟
در برداشت نمافر از بانک خانه کتاب، «از چیزی نمیترسیدم» با ۱۲۹ نوبت چاپ اول است. این فهرست کتابهای درسی و آموزشی را در بر نمیگیرد و کتابهای قدیمی در آن کامل نیستند.
منابع
- خانه کتاب و ادبیات ایران، بانک کتاب، برداشت نمافر، ۱۸ آبان ۱۴۰۵
- نمافر، داشبورد کتاب دیجیکالا، ۱۴۰۳، و داشبورد فیدیبو
- نمافر، «هفته کتاب ۱۴۰۵ در عدد»، آبان ۱۴۰۵
- Publishers Weekly، گزارش فروش کتاب چاپی ۲۰۲۵ بر پایه Circana BookScan