سهم کالای داخلی در بازار نوشتافزار ایران به گفته اتحادیه لوازمالتحریر تهران در ۱۴۰۵ به حدود ۸۰ درصد رسید. این یادداشت قیمت لوازم مدرسه و رفتار خریداران نوشتافزار در دیجیکالا را هم مرور میکند.
هر شهریور، پیش از باز شدن مدرسهها، دفتر و مداد و کوله به فهرست خرید خانوارهای ایرانی برمیگردد. نوشتافزار از این رو کالایی فرهنگی است که کمتر خانوادهای از خریدش بینیاز است. شورای فرهنگ عمومی ۲۵ آبان را «روز صنعت نوشتافزار» نام گذاشته است. اما این صنعت در ۱۴۰۵ با دو تصویر ناهمساز روبهرو بود. از یک سو سهم تولید داخلی بالا رفت و از سوی دیگر قیمت لوازم مدرسه به گفته فعالان بازار تا دو برابر شد.
این یادداشت بازار نوشتافزار ایران را از سه زاویه بررسی میکند. زاویه نخست تولید و واردات است، زاویه دوم قیمت لوازم مدرسه و زاویه سوم رفتار خریدار در بزرگترین فروشگاه اینترنتی کشور. داده بخش آخر از برداشت نمافر از قفسه نوشتافزار دیجیکالا در آبان ۱۴۰۵ میآید که جزئیات آن در صفحه «بازار نوشتافزار در دیجیکالا» بینش بازار نمافر آمده است.
تولید نوشتافزار در ایران
تولید نوشتافزار در ایران در سالهای اخیر رشد کرده است. به گفته محمدمهدی برادران، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت، تولید این صنعت از ۲۹۵ میلیون قلم به ۴۰۴ میلیون قلم رسیده است. این رشد ۳۷ درصدی را خبرگزاری مهر در شهریور ۱۴۰۳ گزارش کرد. به گفته همو، حدود ۱۰۰ واحد تولیدی و حدود هزار کارگاه دارای مجوز در این صنعت فعالاند. شمار واحدهای توزیع دارای مجوز نیز به ۱۸٬۵۰۰ میرسد.
روند در ۱۴۰۵ هم ادامه یافت. محمد وصالی، مدیرکل دفتر نوشتافزار وزارت صمت، گفته است در شش ماه نخست ۱۴۰۵ حدود ۳۵۰ میلیون قلم نوشتافزار تولید شده است. به گفته او عمق ساخت داخل در این صنعت از ۸۵ درصد بیشتر است. با این حال بخشی از زنجیره همچنان به بیرون وابسته است؛ نوک خودکار وارداتی است و بخشی از مواد اولیه از هند و چین میآید.
مهمترین تغییر سال اما در سهم بازار رخ داد. محسن گلستانی، رئیس اتحادیه لوازمالتحریر تهران، در شهریور ۱۴۰۵ سهم کالای داخلی را حدود ۶۰ درصد بازار میدانست. به گفته او این سهم در مهر به حدود ۸۰ درصد رسید. گلستانی محدودیت واردات و دشواریهای حمل و کمتر شدن قاچاق را عامل این جابهجایی میداند. این برآورد از اتحادیه است و آمار رسمی گمرک درباره واردات نوشتافزار در دسترس عمومی نیست.
نمایشگاههای تخصصی هم تصویری از اندازه این صنعت میدهند. یازدهمین نمایشگاه ایرانپنکس از ۳۰ تیر تا ۲ مرداد ۱۴۰۵ در تهران برگزار شد. به گزارش مهر، ۱۴۰ شرکت در این نمایشگاه حضور داشتند و حدود ۸۰ درصد آنها تولیدکننده بودند. روایت نمایشگاه ایراننوشت در یادداشت «یازدهمین ایراننوشت» آمده است.
نوشتافزار در جهان
بازار جهانی نوشتافزار بازاری بزرگ و رو به رشد است. مؤسسه Fortune Business Insights اندازه بازار محصولات نوشتافزار را در ۲۰۲۵ حدود ۱۶۵٫۹ میلیارد دلار برآورد کرده است. این مؤسسه پیشبینی میکند بازار تا ۲۰۳۴ به ۲۶۸٫۱ میلیارد دلار برسد. برآورد مؤسسههای دیگر از این اندازه تفاوت زیادی دارد، چون هر کدام مرز بازار را جور دیگری میکشند.
چین کانون تولید این بازار است. به گزارش روزنامه پیپلز دیلی، تنها شهرستان نینگهای در استان ژجیانگ ۷۷۲ تولیدکننده نوشتافزار دارد. فروش این تولیدکنندگان در ۲۰۲۴ به ۳۴٫۵۵ میلیارد یوان رسید؛ رقمی که حدود ۲۰ درصد کل صنعت نوشتافزار چین است. همین شهرستان به گزارش این روزنامه بیش از ۶۰ درصد بازار جهانی تراش و منگنه را در دست دارد. در حالی بخش بزرگی از زنجیره خودکار ایرانی هنوز به نوک وارداتی وابسته است که یک شهرستان چینی ۷۰ درصد تولید خود را صادر میکند.
قیمت نوشتافزار مدرسه در ۱۴۰۵
سال تحصیلی ۱۴۰۵ با جهش قیمت لوازم مدرسه آغاز شد. به گفته گلستانی، قیمت نوشتافزار در این فصل میان ۵۰ تا ۱۰۰ درصد بالا رفت. او این افزایش را با رسیدن دلار از حدود ۹۰ هزار تومان به حدود ۲۰۰ هزار تومان توضیح میدهد. به روایت او دفتر ۲۰۰ برگ از ۵۰۰ هزار تومان به یک میلیون تومان رسید. خودکار هم از ۱۰۰ هزار تومان به ۱۵۰ هزار تومان رسید. این روایت را دنیای اقتصاد در ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ گزارش کرد.
این جهش از رشد سال پیش بسیار تندتر است. گلستانی رشد قیمت نوشتافزار در شهریور ۱۴۰۴ را حدود ۳۰ درصد گزارش کرده بود. گزارش میدانی خبرگزاری مهر نیز همین تصویر را تأیید میکند. به گزارش مهر، سبد متوسط لوازم مدرسه در شهریور ۱۴۰۵ حدود ۱۳ تا ۱۵ میلیون تومان بود. لباس فرم و کتاب درسی و هزینه سرویس در این رقم نیامده است.
قیمت تک کالاها هم در همین چند ماه عوض شد. به گزارش مهر، دفتر ۱۰۰ برگ سیمی از حدود ۲۹۵ هزار تومان در مرداد به حدود ۳۷۵ هزار تومان در شهریور رسید. میانگین قیمت کوله مدرسه در همین گزارش حدود ۴ میلیون تومان بود. ریشه بخشی از این افزایش در کاغذ است. صادق قلمکاری، مدیر یک شرکت تولید نوشتافزار، به مهر گفته است قیمت کاغذ به ۳٫۵ تا ۴ برابر پیش از جنگ رسیده است. هزینه یک بسته کامل لوازم مدرسه در سالهای پیش در یادداشت «هزینه یک بسته کامل نوشتافزار مدرسه» آمده است.
نوشتافزار در دیجیکالا
قفسه اینترنتی نوشتافزار تصویر دیگری از این بازار میدهد. برداشت نمافر از دیجیکالا در آبان ۱۴۰۵ نزدیک به ۱۶۲ هزار نوشتافزار موجود را نشان میدهد. اما رأی خریداران در بخش کوچکی از این قفسه جمع شده است. دو سوم کالاها حتی یک رأی ندارند و یک درصد کالاها ۶۵ درصد رأیها را گرفتهاند. شمار رأی نشانه تقاضاست و با فروش یکی نیست، چون دیجیکالا فروش کالاها را منتشر نمیکند.
عرضه و تقاضا در این قفسه در یک مسیر نیستند. نوشتافزار کاغذی ۵۲ درصد کالاها را ساخته و ۲۴ درصد رأیها را گرفته است. اقلام تحریر اما با ۱۴ درصد کالاها ۴۰ درصد رأیها را در اختیار دارند. این دو سهم برای هر پنج خانواده در نمودار «سهم خانوادههای نوشتافزار از کالاها و رأی خریداران دیجیکالا» آمده است.
بخش بزرگی از قفسه حتی به چشم خریدار نمیآید. نه فروشنده که یک محصول پایه را با طرحهای بسیار متفاوت عرضه میکنند، ۴۳ درصد کالاها را ساختهاند. سهم همین فروشندگان از رأیها کمتر از نیم درصد است. ۹۳ درصد کالاهای آنها رأیی ندارند، حال آنکه این سهم برای بقیه قفسه ۴۶ درصد است.
با کنار گذاشتن این گروه، پیوند قیمت و رأی روشنتر میشود. هر کالای زیر ۱۰۰ هزار تومان بهطور میانگین ۱۸٫۹ رأی در سال دارد. این رقم برای کالاهای ۵۰۰ هزار تا یک میلیون تومانی به ۵٫۲ میرسد. کالاهای زیر ۲۰۰ هزار تومان ۲۲ درصد قفسهاند و ۴۷ درصد رأیها را گرفتهاند. یعنی نزدیک به نیمی از توجه خریداران به کالاهای ارزان قفسه میرسد. میانگین رأی هر بازه قیمت در نمودار «میانگین رأی سالانه هر نوشتافزار به تفکیک بازه قیمت» آمده است.
برند ایرانی در این قفسه کوچک است اما پررأی. برندهای ایرانی شناساییشده تنها ۲ درصد کالاها را دارند و ۱۸ درصد رأیها را گرفتهاند. جایگاه آنها از یک خانواده به خانواده دیگر بسیار تغییر میکند. در اقلام تحریر، که بزرگترین خانواده از نظر رأی است، سهم برند ایرانی ۴۳ درصد است.
خریدار نوشتافزار چه میگوید
خریدار نوشتافزار در دیجیکالا بیشتر راضی است تا ناراضی. نمافر ۲٫۵ میلیون نظر درباره ۵۹ هزار نوشتافزار را خوانده است. این نظرها از ۱۳۹۵ تا آبان ۱۴۰۵ ثبت شدهاند. بیش از نیمی از نظرهای دارای امتیاز پنج ستاره دادهاند و سهم چهار و پنج ستاره روی هم ۷۹ درصد است. سهم یک و دو ستاره روی هم ۷٫۹ درصد است. سهم یک ستاره اما با ۴٫۷ درصد از سهم دو ستاره بیشتر است. سهم هر امتیاز در نمودار «امتیاز خریداران نوشتافزار دیجیکالا» آمده است.
کیفیت هم در صدر ستایش است و هم در صدر گلایه. کیفیت و جنس کالا در ۲۳ درصد نظرها آمده است. این موضوع در ۱۹ درصد نظرها ستوده شده و در ۴ درصد با گلایه آمده است. دوام و خرابی کمتر به زبان میآید، اما ۵۵ درصد اشارهها به آن گلایه است.
موضوع گلایه با قیمت کالا عوض میشود. در کالاهای زیر ۱۰۰ هزار تومان ۲۰ درصد اشارهها به کیفیت گلایه است. این سهم در کالاهای بالای ۵ میلیون تومان به ۱۳ درصد میرسد. گلایه از قیمت اما راه وارونه را میرود و از حدود ۱۵ درصد به ۲۷٫۵ درصد بالا میرود. یعنی خریدار کالای ارزان بیشتر از جنس آن گله دارد و خریدار کالای گران بیشتر از بهای آن. این دو روند در نمودار «سهم گلایه از اشارههای کیفیت و قیمت» آمده است.
کلام آخر
صنعت نوشتافزار ایران در ۱۴۰۵ بزرگتر و داخلیتر شد. به گفته وزارت صمت، در شش ماه نخست سال حدود ۳۵۰ میلیون قلم نوشتافزار تولید شد و به گفته اتحادیه، سهم کالای داخلی به حدود ۸۰ درصد رسید. همزمان قیمت لوازم مدرسه میان ۵۰ تا ۱۰۰ درصد بالا رفت. سبد متوسط مدرسه هم به ۱۳ تا ۱۵ میلیون تومان رسید. در قفسه دیجیکالا رأی خریداران در بخش کوچکی از کالاها جمع شده و نزدیک به نیمی از آن به کالاهای زیر ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. برند ایرانی در این قفسه با ۲ درصد کالاها ۱۸ درصد رأی خریداران را گرفته است.
پرسشهای رایج
سهم تولید داخلی نوشتافزار در ایران چقدر است؟
به گفته محسن گلستانی، رئیس اتحادیه لوازمالتحریر تهران، سهم کالای داخلی از بازار نوشتافزار در مهر ۱۴۰۵ به حدود ۸۰ درصد رسید.
قیمت نوشتافزار مدرسه در ۱۴۰۵ چقدر بالا رفت؟
به گفته اتحادیه لوازمالتحریر تهران، قیمت نوشتافزار در شهریور ۱۴۰۵ میان ۵۰ تا ۱۰۰ درصد بالا رفت. این رشد در ۱۴۰۴ حدود ۳۰ درصد بود.
هزینه لوازم مدرسه در ۱۴۰۵ چقدر است؟
به گزارش میدانی خبرگزاری مهر در شهریور ۱۴۰۵، سبد متوسط لوازم مدرسه حدود ۱۳ تا ۱۵ میلیون تومان است. لباس فرم و کتاب و سرویس در این رقم نیامده است.
روز صنعت نوشتافزار چه روزی است؟
۲۵ آبان در تقویم رسمی ایران روز صنعت نوشتافزار است. این روز را شورای فرهنگ عمومی نامگذاری کرده است.
منابع
- خبرگزاری مهر، آمار تولید نوشتافزار به نقل از معاون وزیر صمت، ۱۷ شهریور ۱۴۰۳
- همشهری آنلاین به نقل از ایسنا، تولید ششماهه و سهم تولید داخلی، ۱۴ مهر ۱۴۰۵
- تعادل به نقل از دنیای اقتصاد، سهم تولید داخلی، ۱۰ شهریور ۱۴۰۵
- خبرگزاری مهر، یازدهمین نمایشگاه ایرانپنکس، ۲۳ تیر ۱۴۰۵
- اعتماد آنلاین به نقل از دنیای اقتصاد، قیمت نوشتافزار مدرسه، ۱۰ شهریور ۱۴۰۵
- خبرگزاری مهر، گزارش میدانی قیمت لوازم مدرسه، ۱۰ شهریور ۱۴۰۵
- انتخاب، رشد قیمت نوشتافزار در ۱۴۰۴، ۱۹ شهریور ۱۴۰۴
- خبرگزاری مهر، قیمت کاغذ و تولید نوشتافزار، ۱۹ مهر ۱۴۰۵
- Fortune Business Insights، Stationery Products Market
- پیپلز دیلی، صنعت نوشتافزار نینگهای، ۴ سپتامبر ۲۰۲۵
- نمافر، «بازار نوشتافزار در دیجیکالا»، بینش بازار، برداشت ۱۳ تا ۱۶ آبان ۱۴۰۵















