بودجه‌نمای فرهنگی ۱۴۰۳؛ بررسی موضوعی منتشر شد

بودجه‌نمای فرهنگی 1403؛ بررسی موضوعی منتشر شد
شما اگر در تدوین لایحه بودجه دست داشتید، «دیپلماسی فرهنگی» را ذیل کدام یک از امور بودجه قرار می‌دادید؟ دیپلماسی فرهنگی مسئله‌ای است صرفا مربوط به دستگاه سیاست خارجی کشور و مشخصا وزارت امور خارجه و بنابراین موضوعی است سیاسی و دیپلماتیک؟ یا اینکه بیشتر یک موضوع فرهنگی است تا سیاسی و باید ذیل امور فرهنگی قانون بودجه شمرده شود؟ «آموزش و پژوهش» چطور؟ آیا آموزش و پژوهش مربوط به نهاد فرهنگ یک کشور است یا صرفا یکی دو وزارت‌خانه دولتی؟ آیا می‌توان امر آموزش را از فرهنگ جدا کرد؟  به نظر نمافر، وقتی ما می‌گوییم فرهنگ، کل منسجمی را تصور می‌کنیم که همه شوؤن فرهنگی زیست انسان را در بر می‌گیرد. در این تعریف، آموزش نمی‌تواند جایی نداشته باشد و دیپلماسی فرهنگی که عبارت از استفاده از فرهنگ در راستای توسعه مناسبات بین‌المللی و بهبود حیثیت عمومی کشور است، مقوله‌ای کاملا فرهنگی است و تلاش برای آن، در اصل تلاش برای فرهنگ کشور است. آنچه گفتیم دلیل مختصر و ساده‌شده ضرورت نگاهی متفاوت به قانون بودجه است. نگاهی که در آن موضوعات فرهنگی احصاشده، به‌راستی سرتاسر امور فرهنگی بودجه کشور را پوشش دهد و به طور دقیق به ما بگوید بودجه فرهنگی کشور چقدر است و صرف کدام یک از امور فرهنگی می‌شود. در این نگاه متفاوت، رقم نهایی بودجه فرهنگی نیز کاملا متفاوت از رقم مورد ادعای قانون بودجه به دست می‌آید.  قانون بودجه امور فرهنگی را به 8 دسته تقسیم‌بندی می‌کند. این امور طبق تقسیم‌بندی نمافر در 12 دسته جای می‌گیرند. بیشترین بودجه به چی موضوعی اختصاص دارد؟ بودجه‌نمای فرهنگی 1403، بررسی موضوعی، بودجه فرهنگی ایران را از سال 1401 تا 1403 مورد بررسی قرار داده است و در هر سه سال، موضوع تبلیغ دین و فرهنگ در میزان تخصیص بودجه از دیگر موضوعات پیشتاز است. روند افزایش بودجه موضوع تبلیغ دین و فرهنگ از 1401 تا 1403 همچنین در این سه سال سهم این موضوع از کل بودجه فرهنگی کشور نیز همواره در حال افزایش بوده است. سهم بودجه تبلیغ دین و فرهنگ از کل بودجه فرهنگی کشور تبلیغ دین و فرهنگ که باتوجه به ماهیت نظام اسلامی همواره از اهمیت به‌سزایی برخوردار بوده، در سال‌های اخیر همزمان با افزایش حجم فعالیت رسانه‌ای کشورهای متخاصم با هدف ایجاد تغییر در رویکرد ارزشی و ادراکی مردم ایران، اهمیت مضاعفی یافته است. از این رو سهم این موضوع در سال‌های اخیر به طور تصاعدی رو به افزایش است و از 16 درصد در 1401 به 28 درصد در 1403 رسیده است. از میان این ۴۶,۲۷۶٫۲ همت 19,033.5 همت به توسعه خدمات و حمایت فرهنگی اجتماعی و 19,014.8 همت به حمایت از نهادها و فعالیت‌های تبلیغات دینی و فرهنگی تعلق دارد. در بخش توسعه خدمات و حمایت فرهنگی اجتماعی، بیشترین بودجه به مرکز خدمات حوزه‌های علمیه برای «ارائه خدمات حمایتی» اختصاص دارد. بودجه این دستگاه نسبت به سال گذشته 77 درصد افزایش داشته است و در سال 1402 نیز نسبت به 1401 از افزایش 202 درصدی برخوردار شده است.  سهم بودجه تبلیغ دین و فرهنگ از کل بودجه فرهنگی کشور تبلیغ دین و فرهنگ که باتوجه به ماهیت نظام اسلامی همواره از اهمیت به‌سزایی برخوردار بوده، در سال‌های اخیر همزمان با افزایش حجم فعالیت رسانه‌ای کشورهای متخاصم با هدف ایجاد تغییر در رویکرد ارزشی و ادراکی مردم ایران، اهمیت مضاعفی یافته است. از این رو سهم این موضوع در سال‌های اخیر به طور تصاعدی رو به افزایش است و از 16 درصد در 1401 به 28 درصد در 1403 رسیده است. از میان این ۴۶,۲۷۶٫۲ همت 19,033.5 همت به توسعه خدمات و حمایت فرهنگی اجتماعی و 19,014.8 همت به حمایت از نهادها و فعالیت‌های تبلیغات دینی و فرهنگی تعلق دارد. در بخش توسعه خدمات و حمایت فرهنگی اجتماعی، بیشترین بودجه به مرکز خدمات حوزه‌های علمیه برای «ارائه خدمات حمایتی» اختصاص دارد. بودجه این دستگاه نسبت به سال گذشته 77 درصد افزایش داشته است و در سال 1402 نیز نسبت به 1401 از افزایش 202 درصدی برخوردار شده است. بودجه‌نمای فرهنگی 1403، بررسی موضوعی، به همین ترتیب هر یک از 12 موضوع فرهنگی را به همراه زیرموضوع‌ها به تفکیک هر دستگاه از 1401 تا 1403 بررسی می‌کند. این امکان مقایسه بین سه سال گذشته به مخاطب امکان می‌دهد روند تغییر اولویت‌های تصمیم‌گیران را ببیند. مثلا موضوع زنان و خانواده در بودجه سال 1401 و 1402 سهم بسیار ناچیزی داشته و در سال 1403 با یک جهش مواجه شده است. می‌توان حدس زد اهمیت این موضوع باتوجه به تغییرات اجتماعی سال‌های اخیر در نگاه دولت و حاکمیت افزایش داشته است. همچنین در حالی که رشد بودجه موضوعاتی همچون «تبلیغ دین و فرهنگ» و «رسانه و فضای مجازی» به طور تصاعدی افزایش داشته است، موضوعی همچون کتاب و ادبیات از رشدی پیوسته و بدون جهت برخوردار بوده است.