تصور کن اول شب است و در مرکز یک شهر شلوغ قدم می‌زنی. از کنار بوتیک‌های لباس که مثل واگن‌های قطار به هم متصل شده‌اند و تا انتهای خیابان امتداد یافته‌اند، عبور می‌کنی. در منتها الیه خیابان، به بساط یک دستفروش می‌رسی که خرمنش کتاب است. کنارش می‌نشینی و دنبال نسخه‌ای قدیمی از رمان محبوبت می‌گردی. هنوز پیدایش نکرده‌ای که صدای ضرب یک موسیقی به گوشت می‌رسد. خنیاگر خیابانی است که آن سوتر، درست روبروی سینمای بزرگ شهر، نشسته است و هنگ‌درام می‌‌نوازد. سراسیمه بلند می‌شوی تا با آخرین اسکناس‌های باقی‌مانده در کیفت از هنرش حمایت کنی. با قدم‌های بلند به سمتش می‌روی که یک نفر صدا می‌زند: «نقاشی چوب‌سوز با طرح دلخواهتان!» یادت می‌آید برای راهروی اتاقت، تابلوی جدید می‌خواستی. حالا تو مانده‌ای، چند اسکناس و دوگانۀ موسیقی یا صنایع دستی و کتابی که پیدایش نکرده‌ای. راستی سینما چطور؟ نمی‌خواهی پرفروش‌ترین فیلم این فصل را ببینی؟
یکی از مهم‌ترین عوامل رشد اقتصاد عربستان سعودی، گسترش بخش فرهنگ و صنایع خلاق است؛ به‌طوریکه عربستان درحال تبدیل شدن به یک اقتصاد فرهنگی است. گزارش‌ها نشان می‌دهد سهم این بخش در تولید ناخالص داخلی از سال 2016 به بعد، یعنی از زمان تأسیس وزارت سرگرمی، رشد چشم‌گیری یافته و در آینده، بخش قابل توجهی از اقتصاد عربستان را تشکیل خواهد داد. اداره سرگرمی قصد دارد درآمد این بخش را تا سال 2030 به بیش از 23 میلیارد دلار برساند و سهم آن را در تولید ناخالص داخلی به 3 درصد افزایش دهد. علاوه‌بر این، صنایع خلاق تاکنون فرصت‌های شغلی بسیاری را برای عربستان ایجاد کرده و پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که تا سال 2030 بتواند بیش از 100 هزار شغل ایجاد کند. اداره سرگرمی عربستان این هدف را از طریق ابتکارهای مختلفی دنبال می‌کند که تا امروز نیز دستاوردهای قابل توجهی داشته است.
صنایع فرهنگی چیست؟
همۀ آنچه که در این تصور کوتاه مرور کردیم، مظاهری از صنایع فرهنگی است که رشته‌های هنر، سرگرمی و ارزش‌های اجتماعی را در تار و پود زندگی روزمرۀ ما می‌بافد. صنایع فرهنگی که با نام صنایع خلاق نیز شناخته می‌شود، کالاها و خدماتی را شامل می‌شود که ماهیت فرهنگی دارند. سینما، تئاتر، موسیقی، کتاب، بازی‌های ویدیویی، پوشاک، صنایع دستی، نوشت‌افزار و گردشگری نمونه‌هایی از صنایع خلاق هستند. این صنایع، تنوع فرهنگی را ترویج میدهند، میراث ملی را بقا می‌بخشند، بیان خلاق و هنری را برمی‌انگیزند و انسجام اجتماعی را تقویت می‌کنند. اما تأثیر آن تنها محدود به حیطۀ فرهنگ و اجتماع نیست و در توسعۀ اقتصادی نیز نقش قابل توجهی دارند.وضعیت بازار جهانی صنایع فرهنگی
بر اساس گزارش یونسکو صنایع فرهنگی سالانه ارزشی معادل 2.25 تریلیون دلار تولید می‌کنند که حدود 3 درصد از تولید ناخالص جهانی را شامل می‌شود و نزدیک به 30 میلیون شغل در سراسر جهان ایجاد می‌کند. با ظهور فناوری‌های دیجیتال، صنایع خلاق به‌طور فزاینده‌ای مخاطب‌های خود را سطح جهان پیدا می‌کنند و نفوذ اقتصادی‌شان را گسترش میدهند. اما رشد و پایداری این صنایع در هر کشوری اغلب به سیاست‌های کلان دولت‌ها بستگی دارد. بررسی تجربۀ کشورهای مختلف نشان می‌دهد، تاسیس نهادهایی که اختصاصا وظیفۀ توسعۀ بخش‌های فرهنگی را برعهده بگیرند، نقش قابل توجهی در پیاده‌سازی این سیاست‌ها و پیشبرد آن‌ها دارد. یکی از موارد شایان مطالعه در این امر، وزارت سرگرمی عربستان سعودی است که اهمیت نهادهای پیشران را در رشد صنایع خلاق نشان می‌دهد.راهبرد عربستان سعودی در گسترش صنایع فرهنگی
عربستان سعودی در سال 2016 اداره سرگرمی را به‌عنوان بخشی از طرح چشم‌انداز 2030 تاسیس کرد. چشم‌انداز 2030 یک چارچوب استراتژیک برای تحول اقتصاد و جامعۀ عربستان از طریق تنوع بخشیدن به اقتصاد، کاهش اتکا به درآمدهای نفتی و ارتقای کیفیت زندگی مردم است. یکی از اهداف اصلی این چشم‌انداز، افزایش هزینه‌کرد خانوارها برای صنایع فرهنگی از 2.9 درصد به 6 درصد تا سال 2030 است. اداره سرگرمی عربستان از مهم‌ترین بازیگران این طرح محسوب می‌شود که نقش مهمی را برای رسیدن به چشم‌انداز 2030 ایفا می‌کند.اداره سرگرمی عربستان؛ موتور محرک برای اقتصاد سعودی
اما تاسیس یک اداره کل اختصاصی تا چه حد بر گسترش صنایع فرهنگی در عربستان تاثیرگذار بوده است؟ عربستان سعودی در سال 2022 به‌عنوان سریع‌ترین اقتصاد جهان شناخته شد که در این سال رشد سهم تولید ناخالص آن به حدود 7.5 درصد رسید. نمودار زیر روند رشد تولید ناخالص داخلی عربستان را نشان می‌دهد که از سال 2016 تا سال 2022 دو برابر شده است.
یکی از مهم‌ترین عوامل رشد اقتصاد عربستان سعودی، گسترش بخش فرهنگ و صنایع خلاق است؛ به‌طوریکه عربستان درحال تبدیل شدن به یک اقتصاد فرهنگی است. گزارش‌ها نشان می‌دهد سهم این بخش در تولید ناخالص داخلی از سال 2016 به بعد، یعنی از زمان تأسیس وزارت سرگرمی، رشد چشم‌گیری یافته و در آینده، بخش قابل توجهی از اقتصاد عربستان را تشکیل خواهد داد. اداره سرگرمی قصد دارد درآمد این بخش را تا سال 2030 به بیش از 23 میلیارد دلار برساند و سهم آن را در تولید ناخالص داخلی به 3 درصد افزایش دهد. علاوه‌بر این، صنایع خلاق تاکنون فرصت‌های شغلی بسیاری را برای عربستان ایجاد کرده و پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که تا سال 2030 بتواند بیش از 100 هزار شغل ایجاد کند. اداره سرگرمی عربستان این هدف را از طریق ابتکارهای مختلفی دنبال می‌کند که تا امروز نیز دستاوردهای قابل توجهی داشته است.
ابتکارها و دستاوردهای اداره سرگرمی عربستان : توسعۀ زیرساخت‌های سرگرمی
یکی از مهم‌ترین ابتکارهای اداره سرگرمی عربستان، توسعۀ زیرساخت‌های سرگرمی است. پروژه‌هایی مانند قیدیا، جده، پارک ملک سلمان و بلوار ورزشی قرار است به قطب‌های فرهنگی تبدیل شوند. پیش‌بینی می‌شود که قیدیا به‌تنهایی تا سال 2030 سالانه 17 میلیون بازدیدکننده جذب کند و به بزرگ‌ترین شهر تفریحی جهان تبدیل شود. این شهر اکنون بیش از 300 مرکز تفریحی ازجمله استادیومی بالای صخره با ظرفیت 20 هزار نفر، امکانات ورزش‌های موتوری، بزرگ‌ترین پارک موضوعی جهان، یک پارک آبی در سطح جهانی، زمین‌های گلف، سینما و تئاتر هنرهای نمایشی را در خود جای داده است. علاوه‌بر این، عربستان در شش سال اخیر بر افزایش تعداد سینماها، تئاترها و مجتمع‌های تفریحی متمرکز بوده است. این کشور اکنون دارای 66 سینما در 22 شهر است.تولید محتوای ملی
ترویج محتوای ملی و تعریف مشوق‌های مختلف برای آن، ابتکار دیگر وزارت سرگرمی بوده است. بعد از لغو ممنوعیت 35 سالۀ سینما در سال 2018، صنعت فیلم عربستان رونق چشم‌گیری داشته است. از زمان افتتاح اولین سینماهای عربستان در سال 2018 این بخش درآمد خیره‌کنندۀ 986 میلیون دلار داشته است که اکنون به بازار یک میلیارد دلاری تبدیل شده است. پیش‌بینی می‌شود این رقم تا سال 2030 به 1.70 میلیارد دلار برسد. تولید فیلم ملی عربستان نیز افزایش یافته است. از سال 2018 تا 2024 نزدیک به 2000 فیلم ازجمله 45 فیلم ملی درعربستان اکران شده است.میزبانی رویدادهای بین‌المللی
از دیگر ابتکارهای اداره سرگرمی عربستان می‌توان به میزبانی رویدادهای بین‌المللی اشاره کرد که وجهه و اعتبار جهانی عربستان را ارتقا داده و این کشور را به یک مقصد گردشگری جهانی تبدیل کرده است. طی شش سال گذشته عربستان شاهد افزایش چشم‌گیری در تعداد و مقیاس میزبانی رویدادهای بین‌المللی در بخش‌های ورزشی، تفریحی و فرهنگی بوده است. ابتکار فصول سعودی که شامل 11 جشنوارۀ سرگرمی است، به‌طور قابل توجهی در تقویت اقتصاد ملی عربستان موثر بوده و فرصت‌های شغلی متعددی ایجاد کرده است. مثلا فصل ریاض که از بزرگ‌ترین فستیوال‌های سرگرمی جهان محسوب می‌شود، رکوددار 18 میلیون بازدیدکننده از سراسر دنیا است و 10 گواهینامه از رکوردهای جهانی گینس را به نام خود ثبت کرده است. در حوزۀ ورزش نیز عربستان تا کنون میزبان رویدادهای برجسته‌ای مانند تورنمنت بین‌المللی گلف عربستان، بخشی از تور اروپا و رالی داکار، که یکی از سخت‌‌ترین مسابقات اتومبیل‌رانی جهان است، بوده است. عربستان برای اولین بار در سال 2020 میزبان این مسابقه شد و شرکت‌کنندگانی از بیش از 60 کشور جهان جلب کرد و توجه رسانه‌های جهان به خود معطوف ساخت. این رویداد نه‌تنها گردشگری سعودی را تقویت کرد، مناظر متنوع عربستان و ظرفیت آن را برای میزبانی رویدادهای ورزشی بین‌المللی در مقیاس بزرگ به نمایش گذاشت. Diriyah E-Prix بخشی از مسابقات قهرمانی فرمول E ABB FIA یک رویداد تکراری در عربستان بوده که جایگاه این کشور را در عرصۀ جهانی موتوراسپورت تثبیت کرده است. جشنوارۀ MDL Beast که در سال 2019 در ریاض راه‌اندازی شد، از دیگر رویدادهای برجسته‌ای است که عربستان سعودی را در نقشۀ موسیقی جهانی جای داده است. این جشنواره در اولین دورۀ خود 400 هزار شرکت‌کننده جذب کرد و اجرای هنرمندان مشهور جهانی را به نمایش گذاشت و به یکی از بزرگ‌ترین جشنواره‌های موسیقی در منطقه تبدیل شد. موفقیت این جشنواره پتانسیل عربستان را برای میزبانی رویدادهای بزرگ در صنعت موسیقی جهانی برجسته کرد. کنفرانس‌های تجاری و فرهنگی نیز رشد چشم‌گیری داشته است. ابتکار سرمایه‌گذاری آینده (FII) که اغلب به آن «داووس در صحرا» می‌گویند، به یک پلتفرم اصلی برای سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران جهانی تبدیل شده است.