تا پیش از ۱۳۹۴ انیمیشن ایرانی در سینما تقریبا تماشاگری نداشت. «شاهزاده روم» نزدیک یک میلیون نفر را به سالن‌ها کشاند و نشان داد بازار هست. در ۱۴۰۲ «بچه زرنگ» با نزدیک دو میلیون تماشاگر رکورد تازه‌ای گذاشت. از آن به بعد هر چند سال یک انیمیشن ایرانی به جمع پرفروش‌های سال رسیده و چندتایی هم به سینماهای خارج از ایران راه پیدا کرده‌اند. این صفحه پرفروش‌ترین پویانمایی‌های ایرانی را با آمار تماشاگر و فروش بین‌المللی‌شان مرور می‌کند.
پرفروش‌ترین انیمیشن‌های ایرانی در سینمای ایران
| رتبه | انیمیشن | سال اکران | تماشاگر | سهم از کل تماشاگران آن سال |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | بچه زرنگ | ۱۴۰۲ | ۱٬۹۲۲٬۳۶۱ | ۶٫۸٪ |
| ۲ | ببعی قهرمان | ۱۴۰۳ | ۱٬۵۷۰٬۹۹۷ | ۴٫۵٪ |
| ۳ | یوز | ۱۴۰۴ | ۱٬۵۶۴٬۶۴۷ | ۶٫۸٪ |
| ۴ | فیلشاه | ۱۳۹۷ | ۱٬۱۵۵٬۷۹۲ | ۴٫۴٪ |
| ۵ | شاهزاده روم | ۱۳۹۴ | ۹۱۸٬۲۶۳ | ۷٫۱٪ |
| ۶ | پسر دلفینی | ۱۴۰۱ | ۹۱۰٬۸۴۶ | ۶٫۷٪ |
| ۷ | لوپتو | ۱۴۰۱ | ۸۱۷٬۸۸۵ | ۶٪ |
| ۸ | بنیامین | ۱۳۹۸ | ۶۲۰٬۶۲۸ | ۲٫۴٪ |
| ۹ | مسافری از گانورا | ۱۴۰۲ | ۴۲۱٬۷۸۵ | ۱٫۵٪ |
| ۱۰ | پسر دلفینی ۲ | ۱۴۰۴ | ۳۸۳٬۵۲۹ | ۱٫۷٪ |
نکته جالب ستون آخر است. «شاهزاده روم» و «پسر دلفینی» در سال‌هایی اکران شدند که کل بازار سینما کوچک بود (۱۳۹۴ حدود ۱۳ میلیون و ۱۴۰۱ حدود ۱۳٫۵ میلیون تماشاگر). به همین دلیل سهمشان از بازار بیشتر از «فیلشاه» است که در سال پررونق ۱۳۹۷ با ۲۶ میلیون تماشاگر اکران شد. «بچه زرنگ» هم تعداد تماشاگر بیشتری داشت و هم سهم بالایی، چون در ۱۴۰۲ بازار سینما دوباره بزرگ شده بود (۲۸ میلیون تماشاگر).
در ۱۴۰۱ دو انیمیشن ایرانی هم‌زمان در گیشه بودند و روی هم نزدیک ۱۳ درصد تماشاگران سینمای آن سال را گرفتند؛ بیشترین سهم انیمیشن ایرانی در داده‌های موجود. در ۱۴۰۴ «یوز» با ۱٫۶ میلیون تماشاگر در سالی که کل بازار به ۲۳ میلیون افتاده بود، هفت درصد تماشاگران سینما را گرفت و پنجمین فیلم پرتماشاگر سال شد.
انیمیشن ایرانی در سینماهای جهان
فیلشاه در لبنان و کشورهای عربی
«فیلشاه» پس از اکران داخلی در لبنان، عراق، اردن و امارات هم روی پرده رفت. به گزارش سازندگانش فروشش در لبنان حدود نیم میلیون دلار بود و آن را در فهرست پرفروش‌ترین انیمیشن‌های تاریخ سینمای لبنان قرار داد.
پسر دلفینی در روسیه و اروپا
«پسر دلفینی» موفق‌ترین انیمیشن ایرانی در بازار جهانی است. به گفته تهیه‌کننده‌اش، این فیلم در روسیه در بیش از دو هزار سالن اکران شد، در دو هفته حدود ۱٫۷ میلیون دلار فروخت و حق پخشش برای تلویزیون و سکوهای روسی هم حدود یک میلیون دلار دیگر فروش داشت. پس از روسیه در ترکیه، صربستان، اسپانیا، بوسنی و مونته‌نگرو هم اکران شد و برای نسخه سریالی‌اش پیش‌خرید گرفت.
این فروش را باید در مقیاس درست دید: ۱٫۷ میلیون دلار برای یک فیلم ایرانی در خارج رقم بزرگی است، اما یک انیمیشن متوسط هالیوودی در همان بازار روسیه چند برابر این می‌فروشد. مزیت انیمیشن ایرانی هزینه تولید پایین‌تر و قصه‌هایی است که برای خانواده‌ها در کشورهای مختلف قابل قبول است.
چرا انیمیشن ایرانی بیشتر در گیشه نیست؟
- هزینه و زمان: یک انیمیشن بلند سینمایی دو تا چهار سال کار و تیمی صدنفره می‌خواهد. «پسر دلفینی» حدود دو سال با دویست نفر ساخته شد. چنین سرمایه‌ای برای بخش خصوصی پرریسک است.
- سانس و سالن: انیمیشن کودک بیشتر در سانس‌های روز و آخر هفته دیده می‌شود و در رقابت با کمدی‌های پرفروش، سالن کمتری می‌گیرد.
- رقابت با انیمیشن خارجی در خانه: کودکان ایرانی بیشتر انیمیشن را در نمایش خانگی و تلویزیون می‌بینند، جایی که بیشتر کاتالوگ خارجی است. در دیجی‌تون، بزرگ‌ترین سکوی کودک، سهم آثار ایرانی را در داشبورد دیجی‌تون ببینید.
پرسش‌های رایج
پرفروش‌ترین انیمیشن ایرانی کدام است؟
«بچه زرنگ» (۱۴۰۲) با ۱٫۹ میلیون تماشاگر در سینماهای ایران، پس از آن «ببعی قهرمان» (۱۴۰۳) و «یوز» (۱۴۰۴). در فروش خارجی، «پسر دلفینی» (۱۴۰۱).
کدام انیمیشن‌های ایرانی در خارج اکران شده‌اند؟
از شناخته‌شده‌ترین‌ها «فیلشاه» (لبنان، عراق، اردن، امارات و روسیه) و «پسر دلفینی» (روسیه، ترکیه، صربستان، اسپانیا و چند کشور دیگر). «بنیامین» و «لوپتو» هم در جشنواره‌های خارجی زیادی حضور داشتند.
معرفی کامل‌تر این فیلم‌ها و کارتون‌های تلویزیونی ایرانی در بهترین انیمیشن‌های ایرانی آمده است.
منابع
- سالنامه آماری فروش فیلم و سینمای ایران، ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۴ (متن کامل سالنامه‌های ۱۴۰۱، ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ در گزارش‌های مرجع)، در داشبورد سالنامه سینما
- خبرگزاری مهر، گفت‌وگو با سازندگان «پسر دلفینی»، شهریور ۱۴۰۱
- خبرگزاری سینمایی صبا و همشهری آنلاین درباره اکران خارجی «فیلشاه»