«بگذارید بگویم، هر فرد ثروتمندی با من در مورد تیک‌تاک تماس گرفته است!»
بالأخره تیک‌تاک در آخرین روز ریاست‌جمهوری بایدن به طور سراسری در آمریکا فیلتر شد؛ اما فقط برای 16 ساعت. ترامپ در اولین روز کاری‌اش به عنوان رئیس‌جمهور جدید اعلام کرد: «تیک‌تاک برگشته» و سپس یک مهلت 75 روزه به آن داد تا بایت‌دنس قانون کنگره آمریکا را اجرا کند و تیک‌تاک را به شرکت‌های آمریکایی واگذارد. جمله اول متن را هم ترامپ گفته بود، خطاب به خبرنگاران. او همچنین احتمال تشکیل یک شراکت برای مدیریت این سکو را مطرح کرد و گفت که به دنبال یک شراکت ۵۰-۵۰ بین ایالات متحده و شرکت چینی مالک آن است اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد. ترامپ همچنین اعلام کرد که ممکن است تعرفه‌های تجاری جدیدی علیه چین اعمال کند، در صورتی که معامله‌ای برای این پلتفرم انجام نشود. او افزود: اگر پکن معامله را رد کند، «این اقدام خصمانه تلقی خواهد شد».
الگوریتم هوشمند تیک‌تاک، که محتواهای پیشنهادی را با دقت بسیار بالایی بر اساس علاقه‌مندی‌های کاربران ارائه می‌دهد، یکی از اصلی‌ترین دلایل موفقیت این پلتفرم به شمار می‌رود. اما همین الگوریتم، نگرانی‌هایی را نیز به همراه داشته است، چرا که بسیاری از منتقدان معتقدند این تکنولوژی ممکن است به جمع‌آوری داده‌های حساس کاربران برای دولت چین منجر شود.
آمارها نشان می‌دهد که تیک‌تاک نه‌تنها از نظر تعداد کاربران فعال، بلکه از نظر درآمدزایی نیز رشد چشمگیری داشته است. طبق پیش‌بینی‌ها، درآمد این پلتفرم از ۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ به ۱۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است و انتظار می‌رود این رقم تا سال ۲۰۲۷ به حدود ۵۴ میلیارد دلار برسد. بخش عمده‌ای از این درآمدها از تبلیغات دیجیتال تأمین می‌شود، چرا که بسیاری از برندهای بزرگ، به دلیل دسترسی به جامعه جوان و پویا، تبلیغات خود را به این پلتفرم منتقل کرده‌اند. همچنین، خریدهای درون‌برنامه‌ای و همکاری با برندها، نقش مهمی در تأمین منابع مالی تیک‌تاک دارند.
محبوبیت بی‌نظیر تیک‌تاک در ایالات متحده، آن را به موضوعی حساس در سیاست داخلی و خارجی این کشور تبدیل کرده است. ایالات متحده، با بیش از حداقل ۱۲۰ میلیون کاربر فعال، دومین بازار بزرگ تیک‌تاک در جهان محسوب می‌شود. هرچند این سکو در خود چین با نام Douyin شناخته می‌شود و در این کشور بیش از 835 میلیون کاربر دارد. یعنی با احتساب چین، آمریکا رتبه سوم را در میزان کاربران تیک‌تاک داراست.
اما همین محبوبیت، چالش‌های بسیاری را برای این پلتفرم به همراه داشته است. دولت آمریکا بارها اعلام کرده است که تیک‌تاک ممکن است داده‌های کاربران خود را با دولت چین به اشتراک بگذارد. این نگرانی‌ها به‌ویژه در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ به اوج رسید و پیشنهاد ممنوعیت کامل تیک‌تاک در این کشور به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز سیاست آمریکا تبدیل شد.
حتی با وجود کاهش حمایت از ممنوعیت تیک‌تاک، دیدگاه‌ها در آمریکا همچنان بر اساس حزب سیاسی متفاوت است. جمهوری‌خواهان و افراد مستقل متمایل به جمهوری‌خواهان بیشتر از دموکرات‌ها و افراد مستقل متمایل به دموکرات‌ها از ممنوعیت حمایت می‌کنند (۴۲٪ در مقابل ۲۴٪). با این حال، حمایت در هر دو حزب کاهش یافته است؛ در مارس ۲۰۲۳، ۶۰٪ از جمهوری‌خواهان و ۴۳٪ از دموکرات‌ها از ممنوعیت حمایت می‌کردند.
همچنین دیدگاه‌ها به طور قابل توجهی بر اساس استفاده یا عدم استفاده از تیک‌تاک متفاوت است. کاربران تیک‌تاک بیشتر با ممنوعیت مخالفند (۶۱٪) تا موافق (۱۰٪)، در حالی که غیرکاربران تقریباً به طور مساوی بین حمایت (۴۲٪) و عدم اطمینان (۴۳٪) تقسیم شده‌اند، و ۱۵٪ مخالفند. حمایت از ممنوعیت در هر دو گروه از مارس ۲۰۲۳ کاهش یافته است؛ در میان غیرکاربران، حمایت از ۶۰٪ به ۴۲٪ کاهش یافته و در میان کاربران، از ۱۹٪ به ۱۰٪ رسیده است.
به طور کلی بر اساس نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو حمایت عمومی از ممنوعیت تیک‌تاک در ایالات متحده در حال کاهش است و بسیاری از آمریکایی‌ها نسبت به وقوع چنین ممنوعیتی تردید دارند.
چالش‌های تیک‌تاک در آمریکا تنها به مسائل امنیتی محدود نمی‌شود. این پلتفرم به دلیل تأثیرات فرهنگی خود نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. تیک‌تاک به یکی از ابزارهای اصلی برای تولید و ترویج محتوای فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده است که بسیاری از آن‌ها از دیدگاه گروه‌های محافظه‌کار، با ارزش‌های سنتی آمریکایی در تضاد هستند. این موضوع باعث شده است که تیک‌تاک به بستری برای نزاع‌های فرهنگی در ایالات متحده تبدیل شود.
ممنوعیت تیک‌تاک در آمریکا برای این کشور هم بی‌هزینه نیست و می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای داشته باشد. از نظر اقتصادی، این ممنوعیت می‌تواند به میلیاردها دلار خسارت برای شرکت‌های آمریکایی منجر شود که از این پلتفرم برای تبلیغات و بازاریابی استفاده می‌کنند. همچنین هزاران تولیدکننده محتوا که از تیک‌تاک درآمد کسب می‌کنند، ممکن است شغل خود را از دست بدهند. از سوی دیگر، ممنوعیت تیک‌تاک می‌تواند به کاهش تعاملات فرهنگی بین آمریکا و چین منجر شود و به عنوان یکی از ابزارهای جنگ نرم در این نزاع ژئوپلیتیکی مورد استفاده قرار گیرد.
اما آیا ممنوعیت تیک‌تاک واقعاً راه‌حل مناسبی برای رفع نگرانی‌های امنیتی است؟ بسیاری از تحلیل‌گران بر این باورند که به جای ممنوعیت کامل، می‌توان با افزایش شفافیت در مدیریت داده‌ها و همکاری نزدیک‌تر با قانون‌گذاران، مشکلات موجود را برطرف کرد. تیک‌تاک در ماه‌های اخیر تلاش کرده است با ایجاد تغییراتی در سیاست‌های حریم خصوصی و ذخیره‌سازی داده‌ها، اعتماد کاربران و مقامات آمریکایی را جلب کند. اما این تلاش‌ها تاکنون نتوانسته‌اند نگرانی‌های اساسی را برطرف کنند.
آینده تیک‌تاک در آمریکا همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. این پلتفرم که به یکی از مهم‌ترین نمادهای موفقیت فناوری چینی تبدیل شده است، به نظر نمی‌رسد که به این زودی‌ها از عرصه رقابت کنار برود. اما فشارهای سیاسی و اقتصادی، آن را در موقعیتی دشوار قرار داده است. تیک‌تاک برای ادامه فعالیت در بازار آمریکا نیازمند اتخاذ راهبردهایی هوشمندانه‌تر و شفاف‌تر است. آیا این پلتفرم خواهد توانست از این بحران عبور کند و به مسیر رشد خود ادامه دهد؟ تنها زمان پاسخ این سؤال را خواهد داد.
چینی‌ها چه می‌گویند؟
مقامات چینی پیش‌تر درخواست‌ها برای فروش را رد کرده بودند و استدلال‌های ایالات متحده در مارس گذشته را «منطق دزدان محض» توصیف کردند. با این حال سخنگوی وزارت خارجه چین در ماجرای اخیر موضع نسبتاً نرم‌تری نشان داد و گفت: «در خصوص اقداماتی مانند عملیات و خرید کسب‌وکارها، ما معتقدیم که این تصمیم‌ها باید توسط شرکت‌ها به‌صورت مستقل گرفته شود اگر پای شرکت‌های چینی در میان باشد، قوانین و مقررات چین باید رعایت شوند».وقتی تیک‌تاک آمریکا را فتح می‌کند
سال‌هاست بین حاکمیت ایالات متحده و سکوی چینی تیک‌تاک چالش وجود دارد. از یک سو، این پلتفرم با اتهامات جاسوسی برای دولت چین و نگرانی‌های امنیت ملی مواجه شده است و از سوی دیگر، به دلیل تأثیر فرهنگی عمیق بر نسل جوان، نقدهای فراوانی را برانگیخته است. هرچند اهمیت مورد اول، قطعا بیشتر از مورد دوم است. تیک‌تاک در میان شبکه‌های اجتماعی جایگاه ویژه‌ای دارد. این پلتفرم که توسط هلدینگ چینیByteDance اداره می‌شود، موفق شده است به یکی از مهم‌ترین شبکه‌های اجتماعی در سراسر جهان تبدیل شود. طبق داده‌های ارائه‌شده، تیک‌تاک با ۱.۵۸۲ میلیارد کاربر فعال ماهانه، در رتبه پنجم جهانی قرار دارد. تنها فیس‌بوک، یوتیوب، اینستاگرام و واتس‌اپ توانسته‌اند از نظر تعداد کاربران فعال، از این پلتفرم پیشی بگیرند. البته با در نظر گرفتن کاربران این سکو در خود چین، ای رقم به 2.417 میلیارد کاربر می‌رسد و تیک‌تاک در مقام سوم می‌نشیند.
الگوریتم هوشمند تیک‌تاک، که محتواهای پیشنهادی را با دقت بسیار بالایی بر اساس علاقه‌مندی‌های کاربران ارائه می‌دهد، یکی از اصلی‌ترین دلایل موفقیت این پلتفرم به شمار می‌رود. اما همین الگوریتم، نگرانی‌هایی را نیز به همراه داشته است، چرا که بسیاری از منتقدان معتقدند این تکنولوژی ممکن است به جمع‌آوری داده‌های حساس کاربران برای دولت چین منجر شود.
آمارها نشان می‌دهد که تیک‌تاک نه‌تنها از نظر تعداد کاربران فعال، بلکه از نظر درآمدزایی نیز رشد چشمگیری داشته است. طبق پیش‌بینی‌ها، درآمد این پلتفرم از ۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ به ۱۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است و انتظار می‌رود این رقم تا سال ۲۰۲۷ به حدود ۵۴ میلیارد دلار برسد. بخش عمده‌ای از این درآمدها از تبلیغات دیجیتال تأمین می‌شود، چرا که بسیاری از برندهای بزرگ، به دلیل دسترسی به جامعه جوان و پویا، تبلیغات خود را به این پلتفرم منتقل کرده‌اند. همچنین، خریدهای درون‌برنامه‌ای و همکاری با برندها، نقش مهمی در تأمین منابع مالی تیک‌تاک دارند.
محبوبیت بی‌نظیر تیک‌تاک در ایالات متحده، آن را به موضوعی حساس در سیاست داخلی و خارجی این کشور تبدیل کرده است. ایالات متحده، با بیش از حداقل ۱۲۰ میلیون کاربر فعال، دومین بازار بزرگ تیک‌تاک در جهان محسوب می‌شود. هرچند این سکو در خود چین با نام Douyin شناخته می‌شود و در این کشور بیش از 835 میلیون کاربر دارد. یعنی با احتساب چین، آمریکا رتبه سوم را در میزان کاربران تیک‌تاک داراست.
اما همین محبوبیت، چالش‌های بسیاری را برای این پلتفرم به همراه داشته است. دولت آمریکا بارها اعلام کرده است که تیک‌تاک ممکن است داده‌های کاربران خود را با دولت چین به اشتراک بگذارد. این نگرانی‌ها به‌ویژه در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ به اوج رسید و پیشنهاد ممنوعیت کامل تیک‌تاک در این کشور به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز سیاست آمریکا تبدیل شد.
چرا کسی اعتراض نمی‌کند؟
سؤال اینجاست که چرا ممنوعیت تیک‌تاک با اعتراضات مردمی گسترده‌ای مواجه نشد؟ با اینکه برخی منابع، کاربران آمریکایی این پلتفرم را تا حدود ۱۷۰ میلیون برآورد کرده‌اند، ایجاد کمپین‌های حقیقی یا مجازی جدی‌ای در راستای مخالفت با مسدودیت تیک‌تاک به چشم نمی‌خورد. چگونه ممکن است مردم یک جامعه دموکراتیک این‌قدر راحت با فیلترینگ یک پلتفرم محبوب کنار بیایند؟رهایی اجباری از اعتیاد به تیک‌تاک
برخی روزنامه‌نگاران و نویسندگان آمریکایی همچون یک نویسنده روزنامه نیویورک‌تایمز بر این باورند که بسیاری از کاربران تیک‌تاک به جای ابراز خشم و اعتراض، این ممنوعیت را نوعی «توفیق اجباری» دانسته‌اند. چراکه به این ترتیب آن‌ها از بند سکویی که معتادش هستند رها می‌شوند و بدون این ممنوعیت نمی‌توانند خود را از اعتیاد به تیک‌تاک آزاد سازند. تیک‌تاک حکم نوعی ماده مخدر را دارد که هرچند افراد به آن وابسته‌اند؛ اما آن را دوست ندارند و می‌دانند که با مصرف مداوم آن دچار آسیب‌های گوناگون می‌شوند.خصلت غیراجتماعی تیک‌تاک
دلیل دیگر این موضوع به طراحی خاص تیک‌تاک بازمی‌گردد. برخلاف فیس‌بوک یا اینستاگرام که به کاربران اجازه می‌دهند با دوستان و خانواده خود ارتباط برقرار کنند، تیک‌تاک بیشتر بر محتواهای تولیدشده توسط افراد ناشناس تمرکز دارد. این ویژگی، تجربه‌ای کاملاً متفاوت و نسبتاً منفعلانه برای کاربران ایجاد کرده است که بسیاری از آن‌ها ممکن است از دسترسی به این پلتفرم احساس وابستگی چندانی نداشته باشند. انسان‌ها به یک فضای کاملا مجازی و بی‌ارتباط به زندگی حقیقی و آفلاین تعلق خاطر نمی‌یابند و راحت‌تر از آن کوچ می‌کنند.وجود سکوهای جایگزین متعدد برای تیک‌تاک
از سوی دیگر، موفقیت تیک‌تاک باعث شده است که بسیاری از شبکه‌های اجتماعی دیگر، ویژگی‌های مشابهی را معرفی کنند. اینستاگرام، یوتیوب، ایکس و حتی اسنپ‌چت در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند با ارائه قابلیت‌هایی مشابه تیک‌تاک، کاربران خود را حفظ کنند. این امر باعث شده است که برخی از کاربران، جایگزین‌هایی برای تجربه‌ی مشابه تیک‌تاک پیدا کنند. همچنین، برخی از منتقدان بر این باورند که موفقیت تیک‌تاک در آمریکا بیشتر از آنکه به محبوبیت این پلتفرم وابسته باشد، به ضعف رقبا در ارائه محتوای جذاب برمی‌گردد.نگاهی آماری به ممنوعیت تیک‌تاک در جامعه آمریکا
به هر رو در حال حاضر به نظر می‌رسد کسانی که در آمریکا با ممنوعیت تیک‌تاک موافق‌اند، هنوز بیشتر از کسانی‌اند که از این پلتفرم حمایت می‌کنند. بر اساس نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو که بین ۱۵ ژوئیه تا ۴ اوت ۲۰۲۴ انجام شده است، سهم آمریکایی‌هایی که از ممنوعیت تیک‌تاک توسط دولت حمایت می‌کنند، اکنون به ۳۲٪ رسیده است؛ البته این در حالی است که این رقم در پاییز ۲۰۲۳ برابر با ۳۸٪ و در مارس ۲۰۲۳ برابر با ۵۰٪ بود. در همین حال، ۲۸٪ از آمریکایی‌ها با ممنوعیت تیک‌تاک مخالفند که این رقم نسبت به آمار ۲۲٪ در ماه مارس ۲۰۲۳ افزایشی 6 درصدی داشته است. همچنین، سهم افرادی که در مورد ممنوعیت تیک‌تاک مطمئن نیستند، از ۲۸٪ در مارس ۲۰۲۳ به ۳۹٪ افزایش یافته است.
حتی با وجود کاهش حمایت از ممنوعیت تیک‌تاک، دیدگاه‌ها در آمریکا همچنان بر اساس حزب سیاسی متفاوت است. جمهوری‌خواهان و افراد مستقل متمایل به جمهوری‌خواهان بیشتر از دموکرات‌ها و افراد مستقل متمایل به دموکرات‌ها از ممنوعیت حمایت می‌کنند (۴۲٪ در مقابل ۲۴٪). با این حال، حمایت در هر دو حزب کاهش یافته است؛ در مارس ۲۰۲۳، ۶۰٪ از جمهوری‌خواهان و ۴۳٪ از دموکرات‌ها از ممنوعیت حمایت می‌کردند.
همچنین دیدگاه‌ها به طور قابل توجهی بر اساس استفاده یا عدم استفاده از تیک‌تاک متفاوت است. کاربران تیک‌تاک بیشتر با ممنوعیت مخالفند (۶۱٪) تا موافق (۱۰٪)، در حالی که غیرکاربران تقریباً به طور مساوی بین حمایت (۴۲٪) و عدم اطمینان (۴۳٪) تقسیم شده‌اند، و ۱۵٪ مخالفند. حمایت از ممنوعیت در هر دو گروه از مارس ۲۰۲۳ کاهش یافته است؛ در میان غیرکاربران، حمایت از ۶۰٪ به ۴۲٪ کاهش یافته و در میان کاربران، از ۱۹٪ به ۱۰٪ رسیده است.
به طور کلی بر اساس نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو حمایت عمومی از ممنوعیت تیک‌تاک در ایالات متحده در حال کاهش است و بسیاری از آمریکایی‌ها نسبت به وقوع چنین ممنوعیتی تردید دارند.
چالش‌های تیک‌تاک در آمریکا تنها به مسائل امنیتی محدود نمی‌شود. این پلتفرم به دلیل تأثیرات فرهنگی خود نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. تیک‌تاک به یکی از ابزارهای اصلی برای تولید و ترویج محتوای فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده است که بسیاری از آن‌ها از دیدگاه گروه‌های محافظه‌کار، با ارزش‌های سنتی آمریکایی در تضاد هستند. این موضوع باعث شده است که تیک‌تاک به بستری برای نزاع‌های فرهنگی در ایالات متحده تبدیل شود.
ممنوعیت تیک‌تاک در آمریکا برای این کشور هم بی‌هزینه نیست و می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای داشته باشد. از نظر اقتصادی، این ممنوعیت می‌تواند به میلیاردها دلار خسارت برای شرکت‌های آمریکایی منجر شود که از این پلتفرم برای تبلیغات و بازاریابی استفاده می‌کنند. همچنین هزاران تولیدکننده محتوا که از تیک‌تاک درآمد کسب می‌کنند، ممکن است شغل خود را از دست بدهند. از سوی دیگر، ممنوعیت تیک‌تاک می‌تواند به کاهش تعاملات فرهنگی بین آمریکا و چین منجر شود و به عنوان یکی از ابزارهای جنگ نرم در این نزاع ژئوپلیتیکی مورد استفاده قرار گیرد.
اما آیا ممنوعیت تیک‌تاک واقعاً راه‌حل مناسبی برای رفع نگرانی‌های امنیتی است؟ بسیاری از تحلیل‌گران بر این باورند که به جای ممنوعیت کامل، می‌توان با افزایش شفافیت در مدیریت داده‌ها و همکاری نزدیک‌تر با قانون‌گذاران، مشکلات موجود را برطرف کرد. تیک‌تاک در ماه‌های اخیر تلاش کرده است با ایجاد تغییراتی در سیاست‌های حریم خصوصی و ذخیره‌سازی داده‌ها، اعتماد کاربران و مقامات آمریکایی را جلب کند. اما این تلاش‌ها تاکنون نتوانسته‌اند نگرانی‌های اساسی را برطرف کنند.
آینده تیک‌تاک در آمریکا همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. این پلتفرم که به یکی از مهم‌ترین نمادهای موفقیت فناوری چینی تبدیل شده است، به نظر نمی‌رسد که به این زودی‌ها از عرصه رقابت کنار برود. اما فشارهای سیاسی و اقتصادی، آن را در موقعیتی دشوار قرار داده است. تیک‌تاک برای ادامه فعالیت در بازار آمریکا نیازمند اتخاذ راهبردهایی هوشمندانه‌تر و شفاف‌تر است. آیا این پلتفرم خواهد توانست از این بحران عبور کند و به مسیر رشد خود ادامه دهد؟ تنها زمان پاسخ این سؤال را خواهد داد.