ویکست، فضایی راهبردی برای حفظ زنجیرهٔ ارزش محتوا و نوآوری است. نام «ویکست» تلفیقی از دو واژهٔ Video و Cast است. ویدئو نماد غنی‌ترین نوع محتواست؛ چرا که در آن تمامی گونه‌های تولید محتوا شامل متن، صوت و تصویر به طور کامل حضور دارند و در کنار این عناصر، مؤلفه‌های نرم دیگری همچون پیام، احساس و رنگ نیز با فیلم و صدا ترکیب می‌شود. واژه «کست» نیز اصطلاحی تخصصی است که به برنامه‌ریزی تولید با تمرکز بر عوامل تولید اشاره دارد. از این رو بنیان‌گذاران ویکست معتقدند این مرکز نوآوری، بازتاب کاملی از تمامی نیازمندی‌های تولید یک محتوای غنی است.
حسین خسروی ۴۱ ساله، عضو هیأت مدیره و هم‌بنیان‌گذار مرکز نوآوری ویکست، از تلاش‌ها و تجاربی می‌گوید که خود و برادرانش طی بیش از بیست سال به کار بستند تا نهال این مرکز نوآوری را به ثمر برسانند.
در زیر متن کامل این مصاحبه را می‌خوانید:
لطفاً از ایدهٔ اولیه و انگیزه‌های شکل‌گیری ویکست برایمان بگویید.
ویکست مخلوق دو تجربهٔ مهم است. نخستین تجربه، مربوط به کسب‌وکار خانوادگی ما است که فعالیت آن از سال ۱۳۷۳ به طور جدی در حوزهٔ تولید محتوا آغاز شد. از سال ۱۳۸۹ تمرکزمان را به صورت تخصصی بر حوزهٔ علم و فناوری معطوف کردیم و در نهایت، از سال ۱۳۹۵ به شکل فعال وارد اکوسیستم شدیم. طی این دو دهه و نیمِ پیش از شکل‌گیری ویکست، با تولید محتوای حرفه‌ای برای مراکزی همچون هلدینگ‌های بزرگ صنعتی، سازمان‌های دولتی، شرکت‌های خصوصی و نهادهایی مانند صداوسیما، به تدریج به خلأ یک پلتفرم تخصصی تولید محتوا پی بردیم. این جای خالی، نیاز به ایجاد بستری حرفه‌ای را برای ما ملموس‌تر کرد و سبب شد که هم‌زمان با شکل‌گیری فضای نوآوری در کشور، با ادبیات زیست‌بوم استارتاپی، شرکت دانش بنیان و سرمایه‌گذاری خطر پذیر آشنا شویم.
در ادامه، دومین تجربه‌ای که راه ما را به شکلی جدی‌تر به اکوسیستم پیوند داد، تأسیس یک شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر بود. ترکیب این دانش انباشته و سال‌ها فعالیت حرفه‌ای در کنار تجربهٔ عملی در اکوسیستم استارتاپی -در قالب سرمایه‌گذار، بنیان‌گذار کسب‌وکار و مشاور- ما را به این نتیجه رساند که وجود یک هاب محتوایی، ضروری است. به این ترتیب، ویکست با مأموریت ایجاد یک مرکز تخصصی تولید محتوا، در سولهٔ دوم کارخانهٔ نوآوری آزادی مستقر شد. ویکست در واقع شتاب‌دهنده‌ای بود که از نظر شکل با دیگر همتایان خود تفاوت داشت. می‌توان گفت بیشتر شبیه به یک استارتاپ استودیو عمل می‌کرد؛ ترکیبی تخصصی از مدل‌های شتاب دهی رایج و اقتضائات صنعت.
تجربهٔ شما در پیوند با اکوسیستم نوآوری کشور چگونه و در چه بستری شکل گرفت؟
ما چهار برادر هستیم که از دههٔ هفتاد در حوزهٔ فرهنگ و هنر کار کرده‌ایم. و ویکست از سابقهٔ خانوادگی ما در این حوزه نشأت گرفته و متولد شده است. در واقع، فضاهای استودیویی برای ما مانند خانهٔ دوم بودند و همیشه به آنها دلبستگی داشتیم. حتی اسباب‌بازی‌های کودکی‌مان هم مرتبط با سینما و تلویزیون بود. عشق به هنر و رسانه باعث شد که از همان ابتدا در شاخه‌های مختلف فرهنگی و هنری فعالیت کنیم و تجربیات گوناگونی در زمینه‌هایی چون دستیاری کارگردان، تدوین و تهیه‌کنندگی در ژانرهای مختلف به دست آوریم.
تمرکز ما بر تولید محتوای فناوری، سبب شد تا با گسترش موج استارتاپی در کشور، به تدریج با فضای این زیست‌بوم هم آشنا شویم. به یاد دارم که تا مدت‌ها زیرزمین خانهٔ پدری ما به شکل یک استودیو درآمده بود و ما در آنجا کار می‌کردیم.
چه عواملی موجب شد که ویکست به کارخانهٔ نوآوری آزادی راه یابد و این انتقال چه تاثیری بر توسعهٔ شما داشت؟
در گیرودار تأسیس ویکست بودیم که متوجه شدیم کارخانهٔ نوآوری آزادی در غرب تهران در آستانهٔ افتتاح است. پس از ارزیابی‌های اولیه، به این نتیجه رسیدیم که حضور ما در این کارخانه می‌تواند هم برای خود ما و هم برای کارخانه و افراد فعال در آن، ارزش افزودهٔ قابل توجهی ایجاد کند. ایدهٔ ایجاد مکانی شبیه به ویکستِ امروز، از اوایل دههٔ هشتاد در ذهن ما شکل گرفته بود؛ اما حضور در کارخانهٔ نوآوری، به این ایده جان تازه‌ای بخشید و باعث شد مفاهیم و برنامه‌هایمان در این فضا به شکل جدی‌تری تبلور یابد.
داستان ثبت رسمی از همینجا آغاز شد و ما ویکست را در قالب یک مؤسسهٔ فرهنگی-هنری چندمنظورهٔ ملی بنا نهادیم. هدف اصلی، پیاده‌سازی شیوهٔ جدیدی از شتاب‌دهی بود که با اقتضائات کسب‌وکارها و حساسیت‌های فعالیت‌های هنری، سازگار باشد.
حضور در کارخانهٔ نوآوری آزادی، یک بازی دوسربرد برای ما و سایر برندها بود. برای مثال، قریب به هشت هزار نفر از چهره‌های مختلف شامل هنرمندان، شخصیت‌های علمی و فرهنگی، مخترعان و کارآفرینان از طریق فعالیت‌های استودیویی ما به کارخانه رفت‌وآمد پیدا کردند. این امر از یک سو موجب شد ویکست سهم مؤثری در توسعهٔ برند کارخانهٔ نوآوری داشته باشد؛ و از سوی دیگر، حضور در این فضای جذاب، فرصت‌های ارزشمندی را برای مجموعهٔ ما فراهم کرد.
وجه تمایز و ارزش پیشنهادی شما برای مشتریان چیست؟
در ویکست همواره تلاش کرده‌ایم چند اصل بنیادین را حفظ کنیم:
یک: از همان ابتدا حرکت خود را بر مبنای ادبیات حاکم بر زیست‌بوم نوآوری بنا نهادیم. یعنی از فضای سنتی حوزهٔ تخصصی تولید محتوا فاصله گرفتیم. و با بهره‌گیری از رویکرد نوآوری باز و نگاه حمایتی، مسیر توسعهٔ بازار را با منطق و زبان اکوسیستم نوآوری طی کردیم.
دو: در این زیست بوم حاکمیت شرکتی معنا ندارد؛ غالب فعالان این حوزه به صورت اشخاص حقیقی، دفاتر تهیه و تولید مستقل یا در قالب‌های کوچک‌تر همچون فریلنسرها فعالیت می‌کنند. از این رو ما سعی کردیم ادبیات شرکت‌داری را تا حد امکان بر فضای کاری مرکز، منطبق کنیم. در شتاب‌دهندهٔ VCAST، تیم‌های استارتاپی با هدایت و مربی‌گری متخصصان صنعت محتوا، و همچنین با حمایت مالی و زیرساختی، بدل به کسب‌وکارهایی پایدار می‌شوند که چرخ اقتصاد محتوایی کشور را می‌چرخانند.
سه: ضمن تلاش برای ایجاد زیرساخت‌های لازم جهت تولید استاندارد و انبوه محتوا، تمرکز اصلی خود را بر فرآیند طراحی و تولید معطوف کردیم. همهٔ تیم‌ها را در مسیر تقویت توانمندی‌های تولیدی هدایت و برای آنها بازار کار فراهم کردیم. دانش فنی و تجربیات خود را در اختیارشان گذاشتیم و با سرمایه‌گذاری‌های نقدی و غیرنقدی، مادی و معنوی، از آنان به شکل همه‌جانبه حمایت به عمل آوردیم.
در حال حاضر چه تعداد نیروی انسانی در ویکست مشغول به فعالیت هستند؟
حوزهٔ تولید محتوا، پروژه محور است. یعنی در استارتاپ‌ها، با توجه به نوع، حجم و اندازهٔ پروژه‌ها، نیروی کار اضافه و کم می‌شود. با این حال، به طور میانگین در مجموعه پورتفولیوی ویکست، همواره بین هشتاد تا صد نفر به صورت مستقیم مشغول به فعالیت بوده‌اند. علاوه بر این، بسته به شرایط بازار و حجم پروژه‌ها، در مقاطع زمانی مختلف، در یک ماه برای حدود دویست تا سیصد نفر نیز به صورت غیرمستقیم پرداخت مالی صورت گرفته است.
حوزه‌های اصلی فعالیت ویکست را چگونه تعریف می‌کنید؟
ویکست فعالیت‌های خود را در چند حوزهٔ اصلی تعریف کرده است. با پژوهش و تحقیق در بازار متوجه مشکلات جدی حوزهٔ زیرساخت‌های استودیویی شدیم. با توسعهٔ فناوری‌های ارتباطی، خلاء جدی فضای استودیو در کشور به‌شدت احساس می‌شد و به طور کلی، نظام استودیویی نیاز جدی به بازنگری و بهبود داشت. تا پیش از آن، استودیوهایی با ابعاد بزرگ و مناسب تولیدات حرفه‌ای، صرفاً در سازمان صداوسیما وجود داشت؛ در حالی که هم سازمان، هم بخش خصوصی و هم سکوهای نوظهور، نیازمند فضاهای استودیویی بیشتری بودند. ویکست با هدف پر کردن همین فاصله شکل گرفت و امروز به عنوان بزرگ‌ترین استودیوی بخش خصوصی کشور شناخته می‌شود. ما در فضایی به مساحت ششصد متر مربع، تلاش کرده‌ایم تا بخشی از خلأهای موجود در این حوزه را جبران کنیم.
در آغاز فعالیت، تمرکز ویکست بر صنعت تبلیغات بود. ما از ابتدا نیازهای محتوایی این صنعت را به طور کامل بررسی کردیم تا بتوانیم زیرساخت‌های لازم را فراهم کنیم. در یک سال و نیم اول فعالیت، موفق شدیم زنجیرهٔ ارزش را در صنعت تبلیغات ارتقا داده و ارتباط صنایع سنتی را با فضای نوآورانه برقرار کنیم. به تدریج نیز دامنهٔ فعالیت‌های خود را گسترش دادیم. امروز برخی استودیوها، خدمات استودیویی ارائه می‌دهند؛ اما تمایز ویکست در این است که خدمات خود را به صورت «هتلینگ استودیویی» و در قالب یک پکیج کامل عرضه می‌کند. ما تنها ارائه‌دهندهٔ خدمات سخت‌افزاری نیستیم؛ بلکه همچون یک تهیه‌کننده یا آژانس تولید محتوا، کلیهٔ خدمات مورد نیاز برای تولید و تحقق پروژه‌های محتوایی را یک‌جا ارائه می‌دهیم.
یکی از مزیت‌های ما این است که سابقهٔ فعالیت را در هر دو سوی میز -چه به عنوان تولیدکننده و چه به عنوان سفارش‌دهنده- داشته‌ایم؛ بنابراین نیازها را بهتر درک کرده و برای آنها راهکارهای مؤثر ارائه می‌دهیم.
امروز ویکست با ارائه بیش از چهل خدمت تخصصی در زمینهٔ تولید محتوا، برخوردار از تیم‌هایی توانمند، متخصص و به‌روز است. می‌کوشیم تا با تکیه بر دانش، تجربه، مهارت و روحیه‌ای جوان و خلاق، در تمام مراحل پیش‌تولید، تولید و انتشار محتوا، برندها را در مسیر بهره‌گیری از فرصت‌های درآمدزایی محتوایی و جذب مخاطبان یاری کنیم. همهٔ این دستاوردها، اهمیت و قدرت بازاریابی محتوایی و ضرورت بهره‌گیری از آن را برای رشد برندها، به‌خوبی نشان می‌دهد.
چه خدماتی را به استارتاپ‌ها و سایر فعالان اکوسیستم ارائه می‌دهید؟
ویکست در اصل یک هاب محتوای فارسی است که زنجیرهٔ «پیش‌تولید»، «تولید» و «پس از تولید» صنعت محتوا را در کنار هم گرد آورده تا فرایند تولید محتوا را به شکلی کامل و منسجم در خود جای دهد. ویکست همچنین یک شتاب‌دهندهٔ تخصصی در حوزهٔ تولید محتوا و خدمات رسانه‌ای به شمار می‌آید که در آن، تیم‌های استارت‌آپی می‌توانند با بهره‌گیری از تجربه و راهنمایی منتورهای صنعت محتوا، مسیر رشد خود را هموارتر کنند. و با اتکا به حمایت مالی و استفاده از زیرساخت‌های حرفه‌ای ویکست، به بهبود روند کاری خود بپردازند. استارتاپ‌های مستقر در ویکست، تمامی مراحل را از طراحی استراتژی تا انتشار محتوا، پوشش می‌دهند.
در این مجموعه، خدمات زیرساختی صنعت محتوا نظیر استودیوهای تصویر، صدا و استاپ‌موشن، خدمات مشاوره، منتورشیپ و شبکه‌سازی با خبرگان صنعت محتوا، و همچنین خدمات سرمایه‌گذاری به فعالان و استارتاپ‌های این حوزه ارائه می‌شود. علاوه بر این، تیم‌های زیرمجموعهٔ ویکست به اکوسیستم استارتاپی و دانش‌بنیان خدمات تخصصی مختلفی عرضه می‌کنند؛ از جمله:
در صنعت تبلیغات: در مرحلهٔ پیش‌تولید، خدماتی چون برندینگ، طراحی استراتژی محتوا، طراحی تقویم محتوایی، ایده‌پردازی خلاقانه و هنری، و طراحی کمپین؛ در مرحلهٔ تولید، تولید محتوای شبکه‌های اجتماعی، تولید محتوای وب‌سایت، سئو، تولید محتوای متنی، گرافیک، موشن‌گرافیک، استاپ‌موشن، عکاسی و تولید ویدیوهای تبلیغاتی؛ و در مرحلهٔ انتشار، خدمات دیجیتال مارکتینگ و خرید رسانه.
در صنعت انیمیشن: تولید فیلم‌ها و سریال‌های انیمیشنی شامل پیش‌تولید، تولید و پس‌تولید، تجاری‌سازی، مرچندایزینگ و صادرات انیمیشن.
در صنعت سینما و تلویزیون: تولید برنامه‌های تلویزیونی، سریال‌ها و فیلم‌ها، ارائه خدمات VFX و خدمات تخصصی پس‌تولید.
و در صنعت صدا و موسیقی: آهنگسازی، شعر و ترانه، تولید پادکست، صداگذاری بر فیلم‌ها و سریال‌های انیمیشنی و رئال، صداگذاری تیزرهای تبلیغاتی، ضبط صدا و موسیقی، دوبله و نیز خدمات میکس و مسترینگ.
مهم‌ترین دستاوردهای ویکست تا امروز چه بوده است؟
- ایجاد بزرگ‌ترین زیرساخت استودیویی استاندارد در حوزهٔ برادکست ویدئویی در بخش خصوصی کشور، به منظور بهره‌برداری فعالان صنعت محتوا و اکوسیستم‌های استارتاپی و دانش‌بنیان؛
- ایجاد زیرساخت استودیویی در حوزهٔ صدا و موسیقی، جهت استفادهٔ فعالان صنعت و اکوسیستم‌های نوآوری و دانش‌بنیان؛
- ایجاد و توسعهٔ استارتاپ‌های زنجیرهٔ ارزش صنعت تبلیغات، با هدف ارائه خدمات ۳۶۰ درجه؛
- ایجاد و توسعهٔ استارتاپ‌های زنجیره ارزش صنعت انیمیشن با تمرکز بر تولید فیلم و سریال، صادرات محصولات انیمیشنی و تجاری‌سازی آنها؛
- ایجاد و توسعهٔ استارتاپ‌های فعال در صنعت سینما و تلویزیون؛
- ورود به ایجاد زنجیرهٔ ارزش صنعت صدا و موسیقی.
آیا تاکنون از تسهیلات دولتی یا صندوق‌های حمایتی استفاده کرده‌اید؟
تا امروز نه از صندوق نوآوری و شکوفایی تسهیلاتی دریافت کرده‌ایم و نه از سایر نهادهای تأمین مالی. تنها استثنا، صندوق توسعه فناوری‌های نوین متعلق به پارک فناوری پردیس بود که آن هم تسویه شده است.
موضوع مهم در این میان، مهجور ماندن صنایع خلاق است. این صنایع، در طبقه‌بندی اقتصادی به عنوان شرکت‌های خدماتی شناخته شده و تولیدی محسوب نمی‌شوند. به همین دلیل برای فعالیت، ملزم به دریافت مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تحت عنوان مؤسسه فرهنگی هنری هستند. در نتیجه، برخلاف شرکت‌های سهامی خاص یا شرکت‌های با مسئولیت محدود، که می‌توانند بر مبنای سرمایه در گردش یا دارایی‌های ثابت خود از تسهیلات مالی بهره‌مند شوند، این مجموعه‌ها معمولاً از دسترسی به چنین حمایت‌هایی محروم می‌مانند.
پیشرفت‌های هوش مصنوعی در حوزهٔ تولید محتوا را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ این فناوری را فرصت می‌دانید یا تهدید؟
به نظر من، ورود و پیشرفت هوش مصنوعی، هم فرصت است و هم تهدید. نه قابل انکار است و نه می‌توان آن را نادیده گرفت. باید با تحلیل درست فضای کاری، متناسب با نیازهای موجود از هوش مصنوعی بهره‌برداری بهینه کرده و دانش خود را در این حوزه به‌روز و کارآمد نگه داریم.
ما طی دو سال گذشته، در تولید بسیاری از محصولات و خدمات سفارشی برای شرکت‌ها، به‌طور مؤثر از ظرفیت‌های هوش مصنوعی استفاده کرده‌ایم. در همین راستا، در ویکست بیش از ۱۵ کارگاه در زمینه‌های هوش مصنوعی و تولید محتوا برگزار کرده‌ایم؛ کارگاه‌هایی که حوزه‌های سینما، انیمیشن و موسیقی را به‌طور ویژه پوشش داده‌اند.
چه توصیه‌ای به جوانان علاقه‌مند به کارآفرینی دارید؟
به نظر من یک جوان در بازهٔ سنی ۱۸ تا ۳۵ سالگی، باید تجربه اندوزی کند؛ با ورود به شرکت‌های بزرگ، مهارت‌های شرکت داری را بیاموزد و در دوره‌های آموزشی مختلف شرکت کند. ورود به فضای کارآفرینی، بستگی به روحیهٔ فرد و میزان ریسک پذیری او دارد. کسی که روحیه ریسک گریزی دارد، نمی‌تواند در دنیای کارآفرینی موفق شود. علاوه بر این، برای اینکه فعالیت‌های مستمر در حوزهٔ کارآفرینی به نتایج مطلوب برسد، باید صبور و امیدوار بود و مهم‌تر از همه، به این باور رسید که در میدان جنگ نرم، این انسان‌های خلاق هستند که اقتدار می‌آفرینند.
از چالش‌ها و موانعی که در مسیر توسعهٔ صنایع خلاق تجربه کرده‌اید، برایمان بگویید.
جدی گرفته نشدن صنایع خلاق، نداشتن اولویت در برنامه‌ریزی‌ها و نگاه نادرست و صرفاً هزینه‌محور سیاست‌گذاران به این حوزه، از جمله چالش‌های اصلی پیش روی توسعه صنایع خلاق است. از سوی دیگر، هیچ سرفصل مشخصی برای توسعه این صنایع تعریف نشده تا بتوان بر مبنای آن، مطالبه‌ای مشخص از نهادهای حاکمیتی داشت. سرمایه‌گذار بخش خصوصی هم به دلیل نوپا بودن این حوزه، ریسک بالای سودآوری و شکل نگرفتن بازارها، انگیزهٔ کافی برای ورود و تزریق سرمایه به این بخش پیدا نکرده است. همچنین، نبود شبکه‌ها و بسترهای مناسب برای عرضه، فروش و صادرات محصولات فرهنگی خلاق، یکی دیگر از مشکلات جدی این حوزه به شمار می‌رود.
تجربهٔ شما در پیوند با اکوسیستم نوآوری کشور چگونه و در چه بستری شکل گرفت؟
ما چهار برادر هستیم که از دههٔ هفتاد در حوزهٔ فرهنگ و هنر کار کرده‌ایم. و ویکست از سابقهٔ خانوادگی ما در این حوزه نشأت گرفته و متولد شده است. در واقع، فضاهای استودیویی برای ما مانند خانهٔ دوم بودند و همیشه به آنها دلبستگی داشتیم. حتی اسباب‌بازی‌های کودکی‌مان هم مرتبط با سینما و تلویزیون بود. عشق به هنر و رسانه باعث شد که از همان ابتدا در شاخه‌های مختلف فرهنگی و هنری فعالیت کنیم و تجربیات گوناگونی در زمینه‌هایی چون دستیاری کارگردان، تدوین و تهیه‌کنندگی در ژانرهای مختلف به دست آوریم.
تمرکز ما بر تولید محتوای فناوری، سبب شد تا با گسترش موج استارتاپی در کشور، به تدریج با فضای این زیست‌بوم هم آشنا شویم. به یاد دارم که تا مدت‌ها زیرزمین خانهٔ پدری ما به شکل یک استودیو درآمده بود و ما در آنجا کار می‌کردیم.
چه عواملی موجب شد که ویکست به کارخانهٔ نوآوری آزادی راه یابد و این انتقال چه تاثیری بر توسعهٔ شما داشت؟
در گیرودار تأسیس ویکست بودیم که متوجه شدیم کارخانهٔ نوآوری آزادی در غرب تهران در آستانهٔ افتتاح است. پس از ارزیابی‌های اولیه، به این نتیجه رسیدیم که حضور ما در این کارخانه می‌تواند هم برای خود ما و هم برای کارخانه و افراد فعال در آن، ارزش افزودهٔ قابل توجهی ایجاد کند. ایدهٔ ایجاد مکانی شبیه به ویکستِ امروز، از اوایل دههٔ هشتاد در ذهن ما شکل گرفته بود؛ اما حضور در کارخانهٔ نوآوری، به این ایده جان تازه‌ای بخشید و باعث شد مفاهیم و برنامه‌هایمان در این فضا به شکل جدی‌تری تبلور یابد.
داستان ثبت رسمی از همینجا آغاز شد و ما ویکست را در قالب یک مؤسسهٔ فرهنگی-هنری چندمنظورهٔ ملی بنا نهادیم. هدف اصلی، پیاده‌سازی شیوهٔ جدیدی از شتاب‌دهی بود که با اقتضائات کسب‌وکارها و حساسیت‌های فعالیت‌های هنری، سازگار باشد.
حضور در کارخانهٔ نوآوری آزادی، یک بازی دوسربرد برای ما و سایر برندها بود. برای مثال، قریب به هشت هزار نفر از چهره‌های مختلف شامل هنرمندان، شخصیت‌های علمی و فرهنگی، مخترعان و کارآفرینان از طریق فعالیت‌های استودیویی ما به کارخانه رفت‌وآمد پیدا کردند. این امر از یک سو موجب شد ویکست سهم مؤثری در توسعهٔ برند کارخانهٔ نوآوری داشته باشد؛ و از سوی دیگر، حضور در این فضای جذاب، فرصت‌های ارزشمندی را برای مجموعهٔ ما فراهم کرد.
وجه تمایز و ارزش پیشنهادی شما برای مشتریان چیست؟
در ویکست همواره تلاش کرده‌ایم چند اصل بنیادین را حفظ کنیم:
یک: از همان ابتدا حرکت خود را بر مبنای ادبیات حاکم بر زیست‌بوم نوآوری بنا نهادیم. یعنی از فضای سنتی حوزهٔ تخصصی تولید محتوا فاصله گرفتیم. و با بهره‌گیری از رویکرد نوآوری باز و نگاه حمایتی، مسیر توسعهٔ بازار را با منطق و زبان اکوسیستم نوآوری طی کردیم.
دو: در این زیست بوم حاکمیت شرکتی معنا ندارد؛ غالب فعالان این حوزه به صورت اشخاص حقیقی، دفاتر تهیه و تولید مستقل یا در قالب‌های کوچک‌تر همچون فریلنسرها فعالیت می‌کنند. از این رو ما سعی کردیم ادبیات شرکت‌داری را تا حد امکان بر فضای کاری مرکز، منطبق کنیم. در شتاب‌دهندهٔ VCAST، تیم‌های استارتاپی با هدایت و مربی‌گری متخصصان صنعت محتوا، و همچنین با حمایت مالی و زیرساختی، بدل به کسب‌وکارهایی پایدار می‌شوند که چرخ اقتصاد محتوایی کشور را می‌چرخانند.
سه: ضمن تلاش برای ایجاد زیرساخت‌های لازم جهت تولید استاندارد و انبوه محتوا، تمرکز اصلی خود را بر فرآیند طراحی و تولید معطوف کردیم. همهٔ تیم‌ها را در مسیر تقویت توانمندی‌های تولیدی هدایت و برای آنها بازار کار فراهم کردیم. دانش فنی و تجربیات خود را در اختیارشان گذاشتیم و با سرمایه‌گذاری‌های نقدی و غیرنقدی، مادی و معنوی، از آنان به شکل همه‌جانبه حمایت به عمل آوردیم.
در حال حاضر چه تعداد نیروی انسانی در ویکست مشغول به فعالیت هستند؟
حوزهٔ تولید محتوا، پروژه محور است. یعنی در استارتاپ‌ها، با توجه به نوع، حجم و اندازهٔ پروژه‌ها، نیروی کار اضافه و کم می‌شود. با این حال، به طور میانگین در مجموعه پورتفولیوی ویکست، همواره بین هشتاد تا صد نفر به صورت مستقیم مشغول به فعالیت بوده‌اند. علاوه بر این، بسته به شرایط بازار و حجم پروژه‌ها، در مقاطع زمانی مختلف، در یک ماه برای حدود دویست تا سیصد نفر نیز به صورت غیرمستقیم پرداخت مالی صورت گرفته است.
حوزه‌های اصلی فعالیت ویکست را چگونه تعریف می‌کنید؟
ویکست فعالیت‌های خود را در چند حوزهٔ اصلی تعریف کرده است. با پژوهش و تحقیق در بازار متوجه مشکلات جدی حوزهٔ زیرساخت‌های استودیویی شدیم. با توسعهٔ فناوری‌های ارتباطی، خلاء جدی فضای استودیو در کشور به‌شدت احساس می‌شد و به طور کلی، نظام استودیویی نیاز جدی به بازنگری و بهبود داشت. تا پیش از آن، استودیوهایی با ابعاد بزرگ و مناسب تولیدات حرفه‌ای، صرفاً در سازمان صداوسیما وجود داشت؛ در حالی که هم سازمان، هم بخش خصوصی و هم سکوهای نوظهور، نیازمند فضاهای استودیویی بیشتری بودند. ویکست با هدف پر کردن همین فاصله شکل گرفت و امروز به عنوان بزرگ‌ترین استودیوی بخش خصوصی کشور شناخته می‌شود. ما در فضایی به مساحت ششصد متر مربع، تلاش کرده‌ایم تا بخشی از خلأهای موجود در این حوزه را جبران کنیم.
در آغاز فعالیت، تمرکز ویکست بر صنعت تبلیغات بود. ما از ابتدا نیازهای محتوایی این صنعت را به طور کامل بررسی کردیم تا بتوانیم زیرساخت‌های لازم را فراهم کنیم. در یک سال و نیم اول فعالیت، موفق شدیم زنجیرهٔ ارزش را در صنعت تبلیغات ارتقا داده و ارتباط صنایع سنتی را با فضای نوآورانه برقرار کنیم. به تدریج نیز دامنهٔ فعالیت‌های خود را گسترش دادیم. امروز برخی استودیوها، خدمات استودیویی ارائه می‌دهند؛ اما تمایز ویکست در این است که خدمات خود را به صورت «هتلینگ استودیویی» و در قالب یک پکیج کامل عرضه می‌کند. ما تنها ارائه‌دهندهٔ خدمات سخت‌افزاری نیستیم؛ بلکه همچون یک تهیه‌کننده یا آژانس تولید محتوا، کلیهٔ خدمات مورد نیاز برای تولید و تحقق پروژه‌های محتوایی را یک‌جا ارائه می‌دهیم.
یکی از مزیت‌های ما این است که سابقهٔ فعالیت را در هر دو سوی میز -چه به عنوان تولیدکننده و چه به عنوان سفارش‌دهنده- داشته‌ایم؛ بنابراین نیازها را بهتر درک کرده و برای آنها راهکارهای مؤثر ارائه می‌دهیم.
امروز ویکست با ارائه بیش از چهل خدمت تخصصی در زمینهٔ تولید محتوا، برخوردار از تیم‌هایی توانمند، متخصص و به‌روز است. می‌کوشیم تا با تکیه بر دانش، تجربه، مهارت و روحیه‌ای جوان و خلاق، در تمام مراحل پیش‌تولید، تولید و انتشار محتوا، برندها را در مسیر بهره‌گیری از فرصت‌های درآمدزایی محتوایی و جذب مخاطبان یاری کنیم. همهٔ این دستاوردها، اهمیت و قدرت بازاریابی محتوایی و ضرورت بهره‌گیری از آن را برای رشد برندها، به‌خوبی نشان می‌دهد.
چه خدماتی را به استارتاپ‌ها و سایر فعالان اکوسیستم ارائه می‌دهید؟
ویکست در اصل یک هاب محتوای فارسی است که زنجیرهٔ «پیش‌تولید»، «تولید» و «پس از تولید» صنعت محتوا را در کنار هم گرد آورده تا فرایند تولید محتوا را به شکلی کامل و منسجم در خود جای دهد. ویکست همچنین یک شتاب‌دهندهٔ تخصصی در حوزهٔ تولید محتوا و خدمات رسانه‌ای به شمار می‌آید که در آن، تیم‌های استارت‌آپی می‌توانند با بهره‌گیری از تجربه و راهنمایی منتورهای صنعت محتوا، مسیر رشد خود را هموارتر کنند. و با اتکا به حمایت مالی و استفاده از زیرساخت‌های حرفه‌ای ویکست، به بهبود روند کاری خود بپردازند. استارتاپ‌های مستقر در ویکست، تمامی مراحل را از طراحی استراتژی تا انتشار محتوا، پوشش می‌دهند.
در این مجموعه، خدمات زیرساختی صنعت محتوا نظیر استودیوهای تصویر، صدا و استاپ‌موشن، خدمات مشاوره، منتورشیپ و شبکه‌سازی با خبرگان صنعت محتوا، و همچنین خدمات سرمایه‌گذاری به فعالان و استارتاپ‌های این حوزه ارائه می‌شود. علاوه بر این، تیم‌های زیرمجموعهٔ ویکست به اکوسیستم استارتاپی و دانش‌بنیان خدمات تخصصی مختلفی عرضه می‌کنند؛ از جمله:
در صنعت تبلیغات: در مرحلهٔ پیش‌تولید، خدماتی چون برندینگ، طراحی استراتژی محتوا، طراحی تقویم محتوایی، ایده‌پردازی خلاقانه و هنری، و طراحی کمپین؛ در مرحلهٔ تولید، تولید محتوای شبکه‌های اجتماعی، تولید محتوای وب‌سایت، سئو، تولید محتوای متنی، گرافیک، موشن‌گرافیک، استاپ‌موشن، عکاسی و تولید ویدیوهای تبلیغاتی؛ و در مرحلهٔ انتشار، خدمات دیجیتال مارکتینگ و خرید رسانه.
در صنعت انیمیشن: تولید فیلم‌ها و سریال‌های انیمیشنی شامل پیش‌تولید، تولید و پس‌تولید، تجاری‌سازی، مرچندایزینگ و صادرات انیمیشن.
در صنعت سینما و تلویزیون: تولید برنامه‌های تلویزیونی، سریال‌ها و فیلم‌ها، ارائه خدمات VFX و خدمات تخصصی پس‌تولید.
و در صنعت صدا و موسیقی: آهنگسازی، شعر و ترانه، تولید پادکست، صداگذاری بر فیلم‌ها و سریال‌های انیمیشنی و رئال، صداگذاری تیزرهای تبلیغاتی، ضبط صدا و موسیقی، دوبله و نیز خدمات میکس و مسترینگ.
مهم‌ترین دستاوردهای ویکست تا امروز چه بوده است؟
- ایجاد بزرگ‌ترین زیرساخت استودیویی استاندارد در حوزهٔ برادکست ویدئویی در بخش خصوصی کشور، به منظور بهره‌برداری فعالان صنعت محتوا و اکوسیستم‌های استارتاپی و دانش‌بنیان؛
- ایجاد زیرساخت استودیویی در حوزهٔ صدا و موسیقی، جهت استفادهٔ فعالان صنعت و اکوسیستم‌های نوآوری و دانش‌بنیان؛
- ایجاد و توسعهٔ استارتاپ‌های زنجیرهٔ ارزش صنعت تبلیغات، با هدف ارائه خدمات ۳۶۰ درجه؛
- ایجاد و توسعهٔ استارتاپ‌های زنجیره ارزش صنعت انیمیشن با تمرکز بر تولید فیلم و سریال، صادرات محصولات انیمیشنی و تجاری‌سازی آنها؛
- ایجاد و توسعهٔ استارتاپ‌های فعال در صنعت سینما و تلویزیون؛
- ورود به ایجاد زنجیرهٔ ارزش صنعت صدا و موسیقی.
آیا تاکنون از تسهیلات دولتی یا صندوق‌های حمایتی استفاده کرده‌اید؟
تا امروز نه از صندوق نوآوری و شکوفایی تسهیلاتی دریافت کرده‌ایم و نه از سایر نهادهای تأمین مالی. تنها استثنا، صندوق توسعه فناوری‌های نوین متعلق به پارک فناوری پردیس بود که آن هم تسویه شده است.
موضوع مهم در این میان، مهجور ماندن صنایع خلاق است. این صنایع، در طبقه‌بندی اقتصادی به عنوان شرکت‌های خدماتی شناخته شده و تولیدی محسوب نمی‌شوند. به همین دلیل برای فعالیت، ملزم به دریافت مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تحت عنوان مؤسسه فرهنگی هنری هستند. در نتیجه، برخلاف شرکت‌های سهامی خاص یا شرکت‌های با مسئولیت محدود، که می‌توانند بر مبنای سرمایه در گردش یا دارایی‌های ثابت خود از تسهیلات مالی بهره‌مند شوند، این مجموعه‌ها معمولاً از دسترسی به چنین حمایت‌هایی محروم می‌مانند.
پیشرفت‌های هوش مصنوعی در حوزهٔ تولید محتوا را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ این فناوری را فرصت می‌دانید یا تهدید؟
به نظر من، ورود و پیشرفت هوش مصنوعی، هم فرصت است و هم تهدید. نه قابل انکار است و نه می‌توان آن را نادیده گرفت. باید با تحلیل درست فضای کاری، متناسب با نیازهای موجود از هوش مصنوعی بهره‌برداری بهینه کرده و دانش خود را در این حوزه به‌روز و کارآمد نگه داریم.
ما طی دو سال گذشته، در تولید بسیاری از محصولات و خدمات سفارشی برای شرکت‌ها، به‌طور مؤثر از ظرفیت‌های هوش مصنوعی استفاده کرده‌ایم. در همین راستا، در ویکست بیش از ۱۵ کارگاه در زمینه‌های هوش مصنوعی و تولید محتوا برگزار کرده‌ایم؛ کارگاه‌هایی که حوزه‌های سینما، انیمیشن و موسیقی را به‌طور ویژه پوشش داده‌اند.
چه توصیه‌ای به جوانان علاقه‌مند به کارآفرینی دارید؟
به نظر من یک جوان در بازهٔ سنی ۱۸ تا ۳۵ سالگی، باید تجربه اندوزی کند؛ با ورود به شرکت‌های بزرگ، مهارت‌های شرکت داری را بیاموزد و در دوره‌های آموزشی مختلف شرکت کند. ورود به فضای کارآفرینی، بستگی به روحیهٔ فرد و میزان ریسک پذیری او دارد. کسی که روحیه ریسک گریزی دارد، نمی‌تواند در دنیای کارآفرینی موفق شود. علاوه بر این، برای اینکه فعالیت‌های مستمر در حوزهٔ کارآفرینی به نتایج مطلوب برسد، باید صبور و امیدوار بود و مهم‌تر از همه، به این باور رسید که در میدان جنگ نرم، این انسان‌های خلاق هستند که اقتدار می‌آفرینند.
از چالش‌ها و موانعی که در مسیر توسعهٔ صنایع خلاق تجربه کرده‌اید، برایمان بگویید.
جدی گرفته نشدن صنایع خلاق، نداشتن اولویت در برنامه‌ریزی‌ها و نگاه نادرست و صرفاً هزینه‌محور سیاست‌گذاران به این حوزه، از جمله چالش‌های اصلی پیش روی توسعه صنایع خلاق است. از سوی دیگر، هیچ سرفصل مشخصی برای توسعه این صنایع تعریف نشده تا بتوان بر مبنای آن، مطالبه‌ای مشخص از نهادهای حاکمیتی داشت. سرمایه‌گذار بخش خصوصی هم به دلیل نوپا بودن این حوزه، ریسک بالای سودآوری و شکل نگرفتن بازارها، انگیزهٔ کافی برای ورود و تزریق سرمایه به این بخش پیدا نکرده است. همچنین، نبود شبکه‌ها و بسترهای مناسب برای عرضه، فروش و صادرات محصولات فرهنگی خلاق، یکی دیگر از مشکلات جدی این حوزه به شمار می‌رود.