PC یا کنسول؟ بحثی که بین گیمرها تمامی ندارد. پی‌سی‌بازهای حرفه‌ای رسما از کنسول بدشان می‌آید و آن را یک توهین به بازی‌ها قلمداد می‌کنند. از آن‌طرف کنسول‌بازها هم بازی پی‌سی را مصداق حرفه‌ای نبودن در عالم گیمری به حساب می‌آورند. در میان هواداران کنسول‌ها نیز بحث‌های دامنه دار دیگری درجریان است و هرکدام از آن‌ها از کنسول خاصی طرفداری می‌کنند. برای مثال رقابت و دعوای کنسول‌های Xbox و PlayStation که هریک مربوط به شرکت‌های بزرگ Microsoft و Sony می‌شود، رقابت دیرینه‌ای است و به خصوص با عرضه نسل جدیدی از کنسول‌ها این رقابت تشدید می‌شود. اما یک دسته بسیار بزرگ‌تر هستند که از دور دعوای این دو گروه را تماشا می‌کنند. این دسته بزرگ علاقه‌ای ندارند که به عنوان گیمر حرفه‌ای شناخته شوند و حتی شاید ندانند که گیمرند و حتی شاید اصلا ندانند که گیمر کیست یا چیست. اما با تمام این‌ها، دین بزرگی بر صنعت ویدئوگیم دارند. درست است. ما از موبایل‌گیمرها حرف می‌زنیم.
نمایی از وضعیت موبایل در مقایسه با کامپیوتر گیمینگ و کنسول
براساس گزارش‌های منتشر شده توسط newzoo، بازی‌های ویدئویی در سال 2023 درآمدی نزدیک به 188 میلیارد دلار داشته‌اند. این عدد رشد سالانه 2.6 درصدی را به نسبت سال گذشته در صنعت بازی‌های ویدئویی نشان می‌دهد. از این میزان درآمد، 92.6 میلیارد دلار، در آمد مربوط به بازی‌های موبایلی بوده است که 49 درصد تمام این بازار را شامل می‌شود.
درآمد جهانی بازار بازی‌های ویدئویی در سال 2023
آمارها همچنین نشان می‌دهد 79 درصد جامعه گیمری از موبایل‌های خود برای بازی استفاده می‌کنند. البته تنها 35 درصد از کل جامعه گیمری صرفا با موبایل خود بازی می‌کنند و 44 درصد دیگر در کنار موبایل، از PC و کنسول نیز برای بازی کردن بهره می‌گیرند. با این حال در نسبت با کنسول که 41 درصد پلیر دارد، و در مقایسه با PC که 43 درصد پلیر دارد، تلفن‌های هوشمند با 79 درصد بیشترین میزان بازیکننده را در میان جامعه آماری گیمرها به خود اختصاص داده است.
دلایل اقبال به بازی‌های موبایلی
مهم ترین دلیل اقبال به بازی‌های موبایلی تا این حد را باید دردسترسی پذیری موبایل دانست. امروزه تقریباً همه افراد از گوشی‌های هوشمند بهره می‌گیرند و در دستان پیر و جوان، زن و مرد یک تلفن هوشمند پیدا می‌شود. از این جهت دسترسی به بازی‌های موبایلی به نسبت دسترسی به بازی‌های کنسول و PC بسیار آسان تر است. درکنار این‌ها عموماً بازی‌های موبایلی به شکل رایگان، یا با هزینه‌های ورودی بسیار پایین درنظر گرفته می‌شوند. عمده درآمد بازی‌های موبایلی یا از طریق تبلیغات یا از طریق پرداخت‌های درون برنامه‌ای است. عوامل دیگری چون سهولت در دانلود و استفاده و سادگی در نصب و اجرا باعث می‌شود اقبال به سمت بازی‌های موبایلی در میان اقشار مختلف مردم زیاد باشد. معمولا عناوینی که روی کنسول و PC بازی می‌شوند، نیازمند صرف وقت و تمرکز بالایی هستند، اما عموم بازی‌های موبایل را ژانر Casual دربرمی‌گیرد که نیازمند مهارت بالایی نیستند و به مخاطبان خود اجازه می‌دهد در هر مکان و زمانی، بدون نیاز به یادگیری و آموزش و مهارت و تمرکز بالا، بتوانند برای مدت کوتاهی بازی کنند و هر زمان که خواستند، بدون آنکه مشکلی پیش بیاید مجدد به بازی بازگردند و بازی کنند. با این حال نباید چنین تصور کرد که در بلند مدت موبایل‌ها خواهند توانست برای گیمرها جای PC و کنسول‌هارا بگیرند. در طی سال‌های اخیر، در عین پیشرفت قابل توجه سخت‌افزار گوشی‌ها، آن‌ها آنقدر توانمند نشده‌اند که بتوانند بازی‌های کنسولی و رایانه‌ای را که نیازمند سخت‌افزار بسیار قدرتمند هستند را اجرا کنند و همچنان برای گیمرهای حرفه‌ای، رفتن سراغ PC و کنسول‌ها گزینه مطلوب تری محسوب می‌شود. درصد رشد درآمد بازی‌های کنسولی و PC به نسبت بازی‌های موبایلی که یک بازار اشباع شده به نظر می‌رسد موید این امر است. در سال 2023 در آمد کنسول‌ها رشد 7.4 درصدی داشته است و این در مقایسه با رشد 0.8 درصدی بازار بازی‌های موبایلی بسیار قابل توجه به نظر می‌رسد.
آسیا-اقیانوسیه: بازار بزرگ بازی‌های موبایلی
منطقه آسیا-آقیانوسیه طی سال‌های اخیر توانسته است سهم ویژه‌ای در بازار بازی‌های ویدئویی برای خود دست و پا کند. درسال 2023 این منطقه توانسته است 86 میلیارد دلار، یعنی معادل 46 درصد از کل درآمد صنعت بازی‌های ویدئویی را از آنِ خود کند که از این میزان، 44.3 میلیارد آن تنها مربوط به کشور چین بوده است.
در زمینه بازی‌های موبایلی این آمار قابل توجه تر است. گزارش‌ها حاکی از آن است که در سال 2023، 64 درصد درآمد بازی‌های موبایلی مربوط به منطقه آسیا-اقیانوسیه بوده است. حضور چین در این منطقه البته در شکل گیری این آمار بسیار تاثیر گذار بوده است، چین به تنهایی 31 درصد کل درآمدهای مروبط به بازار بازی‌های موبایلی را دراختیار دارد.
عوامل رشد صنعت بازی‌های موبایلی در منطقه آسیا-اقیانوسیه
به طور کلی و در سطح جهان، یکی از عواملی که باعث شده است رشد بازی‌های موبایلی جان تازه‌ای بگیرد پیشرفت‌های تکنولوژیک و بهبود وضعیت اینترنت است. ظهور و گسترش جدید نسل جدید اینترنتِ 5G، در کنار پیشرفت‌های فناوری و سخت افزار موبایل‌ها و دسترسی همگانی آن‌ها به همه افراد اجازه می‌دهد تا بازی‌های متنوع تر و به‌روز تری انجام دهند. انجام دادن بازی‌ها به خصوص در فضای ابری امکانی است که با گسترش اینترنت 5G فراهم شده است.
در منطقه آسیا-اقیانوسیه عموماً به دلیل درآمد سرانه پایین تر (در قیاس با ایالت متحده و اروپا)، عموما بازی‌های موبایلی گزینه دردسترس تری محسوب می‌شوند. موبایل‌های هوشمند ابزارهایی هستند که هرکسی در اختیار دارد، اما هزینه کردن برای کنسول یا تهیه یک PC ممکن است نیازمند هزینه مازادی باشد که شاید هرکسی مایل به پرداخت چنین هزینه‌ای نباشد. از جهت دیگر، تولید بازی‌های موبایلی به نسبت تولید بازی‌های رایانه‌ای و یا کنسولی، نیازمند هزینه مالی کمتری است. تولید یک بازی موبایلی نیازمند تکنولوژی عجیب و غریب یا یک تیم تولیدی بسیار شلوغ نیست(امری که معمولا تولید یک عنوان AAA به آن نیاز دارد). برای مثال اگر میانگین هزینه تولیدی یک عنوان مطرح برای کنسول و PC مابین 50 تا 150 میلیون دلار باشد، این عدد برای یک بازی موبایلی به 5 میلیون دلار کاهش پیدا می‌کند. همین موضوع باعث شده است که بسیاری از تولید کنندگان چینی، هندی و کشورهای جنوب شرق آسیا به سراغ سرمایه‌گذاری و تولید بازی‌های موبایلی بروند و انتخاب این مسیر، باتوجه به بازار موجود در این کشورها و با توجه به محدودیت‌هایی که در مسیر سرمایه‌گذاری برای آن‌ها وجود دارد، بسیار مقرون به صرفه تر و مناسب تر از سرمایه گذاری و تولید روی بازی‌های کنسولی و رایانه‌ای باشد. بر اساس گزارش وبلاگ All-Correct Games، تعداد گیمرهای آنلاین موبایل در جنوب شرق آسیا در سال گذشته به حدود 250 میلیون نفر افزایش یافته است. مالزی، تایلند، ویتنام، اندونزی، سنگاپور و فیلیپین شش بازار مهم بازی های موبایلی جنوب شرقی آسیا هستند. این منطقه (جنوب شرق آسیا) توانسته به بازار ویژه‌ای هم برای بازی‌های ویدئویی و هم برای بازی‌های موبایلی تبدیل شود. شاید برای شما جالب باشد اگر بدانید قریب به 82 درصد جمعیت شهری این مناطق گیمر هستند و 80 درصد این جمعیت بازی‌های خود را روی موبایل انجام می‌دهند.
عامل دیگر مهم که باعث شده بازار بازی‌های موبایلی در منطقه آسیا-اقیانوسیه و به خصوص در مناطقی مثل چین، ژاپن و کره جنوبی رشد قابل توجهی داشته باشد مربوط به زمینه فرهنگی است. تولید عناوینی بر اساس ذائقه مخاطب شرقی همراه با درنظر گرفتن تاریخ و فرهنگ و جغرافیای آن بوم باعث شده است در میان گیمرهای آسیای شرقی توجه ویژه‌ای به این بازی‌ها که عموما نسخه موبایلی آن‌ها نیز در دسترس است بشود. برای مثال در چین بازی‌هایی چون Arena of Valor، Honor of Kings تولید شده اند که به اساطیر و افسانه‌های چینی بسیار توجه کرده‌اند. بازی‌هایی نیز چون Genshin Impact و Black Desert Mobile به دلیل در نظر گرفتن ذائقه شرقی بسیار در نزد گیمرهای شرق آسیا طرفدار دارند و تا مدت‌ها به شکل انحصاری برای پلیرهای این مناطق در دسترس بوده و با عرضه جهانی طرفداران جهانی پیدا کردند.
کلام آخر
بازی‌های موبایلی سودآورترین بخش از کل صنعت بازی‌های ویدئویی را تشکیل می‌دهند، درحالی که خود صنعت بازی‌های ویدئویی یکی از پولسازترین و سودآورترین صنایع جهان امروز و سودآورترین در میان صنایع خلاق است. ظهور و گسترش پلتفرم موبایل به عنوان یکی از پلتفرم های بازی ویدئویی، این امکان را به بسیاری از کشورها و به خصوص کشورهای منطقه آسیا-اقیانوسیه داده است که سهم ویژه‌ای را در بازار بازی‌های ویدئویی به دست آورند. شاید بسیاری از تولیدکنندگان این کشورها این فرصت را نداشته‌اند که همپای کمپانی‌های بزرگ اروپایی-آمریکایی بازی‌های در رده AAA تولید کنند، شاید هم سرمایه مورد نیاز را در بدو امر نداشته‌اند، اما چرخش مالی عظیم مرتبط با بازی‌های موبایلی که در این منطقه درجریان است این قاعده را ثابت می‌کند که برای مشارکت دربازار خاصی، لزوما نیاز نیست بهترین و کامل ترین و عظیم ترین کالای ممکن را تولید کرد. در نظر گرفتن طیف مختلف مخاطبان، نوآوری و خلاقیت در کنار لحاظِ عناصر فرهنگی-تاریخی، عواملی است که تولیدکنندگان آسیا-اقیانوسیه در تولید بازی‌های موبایلی برای مخاطبان خود و مخاطبان جهانی درنظر گرفتند و جواب نیز گرفته‌اند. این ماجرا می‌تواند درس خوبی برای تولیدکنندگان داخلی ما باشد که برای مشارکت دربازار بازی‌های ویدئویی و تبدیل این صنعت در داخل کشور به یک صنعت درآمدزا، لزوما نیاز نیست سراغ تولید آثار پر خرج و پر هزینه بروند. تجربه موفق کشورهای جنوب شرق آسیا و تولیدات آثار کم خرج اما خلاقانه موبایلی که می‌تواند بازاری وسیع پیدا کند می‌تواند برای ما یک الگوی موفق تلقی شود.
محمد شریفی
