کوبا به‌دلیل داشتن خط ساحلی 1000کیلومتری، مناظر جذاب در زیر دریا، تنوع زیست جانوری و گیاهی از برترین مقاصد برای جهان‌گردهای دریای کارائیب محسوب می‌شود. چنان‌که رسانه آمریکایی National Geographic در 11 ژانویه امسال اعلام کرد که کوبا به‌عنوان اولین مقصد گردشگری فرهنگی در آمریکای لاتین شناخته شد. این در حالی بود که کوبا بعد از گسترش ویروس کرونا در جهان مرزهای خود را کاملا بست و از این جهت دچار ضربه شدید اقتصادی شد. بنا بر گزارش Statista از سهم گردشگری در اقتصاد کوبا بین سال‌های 2019 تا 2021، این کشور در سال 2019 دوازده میلیارد دلار از این صنعت درآمد داشت. با گسترش کرونا در 2020 این درآمد به نصف رسید و تنها شش و نیم میلیارد وارد خزانه دولت کرد اما در سال 2021 این رقم به حدود هشت میلیارد دلار رسید. این رشد در سال 2023 ادامه داشت و در مقایسه با سال 2022 ورود توریست‌ها به کوبا سی‌وچهار درصد بیشتر بود. گویی این کشور قصد دارد با افزایش سهم گردشگری در اقتصاد خود را بر بحران‌های مالی و تحریم‌های آمریکا فائق شود.
گرشگری کوبا در سال 2023
در سال 2023 کوبا 2.4 میلیون توریست به خود دید. هفتاد درصد از این گردشگران کانادایی، کوبایی‌های مقیم خارج از کشور، روسی، آمریکایی و اسپانیایی بوده‌اند. در اواخر ژانویه 2024 سفیر کوبا در مسکو با خبرگزاری اینترفکس روسیه مصاحبه کرد و گفت: «حدود 185 هزار گردشگر از روسیه در سال 2023 به سواحل شن سفید و خیره‌کننده کوبا سفر کردند و ما امیدواریم این تعداد در سال جاری به 250 هزار نفر افزایش یابد.». این قول سفیر اشاره به جهش سی و پنج درصدی توریست‌های روسی برای سال 2024 را دارد. از نظر این پایگاه آماری بازار مسافرت و گردشگری کوبا به‌سبب فرهنگ منحصر به‌فرد، صحنه موسیقی پر جنب و جوش و مناظر طبیعی حیرت‌آورش توانایی عملی کردن چنین پیش‌بینی را دارد. به این‌خاطر هم مقامات دولتی کشور برنامه‌ریزی فرهنگی جهت سفرهای گروهی تدارک دیده‌اند تا هم خود را معرفی کنند و هم از بحران اقتصادی نجات یابند.
برنامه‌های فرهنگی کوبا برای گردشگران خارجی
به‌گفته پایگاه تحلیلی Latina Republic کوبا در نظر دارد تا برای سال 2024 تعداد گردشگران خارجی خود را به سه میلیون و دویست نفر برساند. کشوری که یک مقصد چندگانه برای اکوتوریسم، گردشگری آفتاب و ساحل، مسائل فرهنگی، میراث تاریخی، ماجراجویی در طبیعت، گردشگری سلامت و رویدادهای متنوع بین‌المللی به‌شمار می‌رود. از این‌روی، در سال 2023 افتخاراتی در سطح جهانی کسب کرد که یکی از مهم‌ترین آنان جایزه طلایی مجله تخصصی گردشگری بریتانیایی Wanderlust به کوبا بود که عنوان محبوب‌ترین جزیره در جهان را کسب کرد. یا در نمونه‌ای دیگر دو شهر ساحلی کایو سانتا ماریا و پلایا پیلار در کایو گیلرمو به‌ترتیب رتبه‌های نهم و دوازدهم را در سواحل زیبای دنیا به‌دست آوردند.
با وجود این اکوتوریسم در کوبا، سیاستمداران تنها بر آن اکتفا نکردند و تلاش داشتند تا با نمایش میراث فرهنگی خود در قالب همایش‌ها یا MIC گردشگران بیشتری را به کشور جذب کنند. MIC مخفف Meetings, incentives, conferences, Exhibitions است که به گروه‌های بزرگ گردشگری اطلاق می‌شود. درواقع باید گفت که MIC بخش مهمی از صنعت گردشگری است و هدف آن بازدید هدف‌دار و برنامه‌ریزی شده از رویدادهای مختلف مثل جشنواره‌های موسیقی، تئاتر و همایش‌های توریستی‌ست. در کوبا چنین قالب‌هایی وجود دارد و حتی به‌خاطر برگزاری همایش‌هایی مثل سی و نهمین کنگره فدراسیون نهادهای سازماندهی کنگره آمریکای لاتین در سال 2023 بود که این کشور توانست برای چهارمین سال متوالی جایزه بهترین سازمان دهنده MICE را کسب کند. پس، گردشگری MIC چنان برای کوبایی‌ها اهمیت دارد که بنابر اعلان پایگاه Cubasi امسال 44 رویداد بیشتر از سال گذشته می‌خواهند برگزار کنند. نمونه آن نیز جشنواره بین‌المللی گردشگری FITCuba2024 است که در روزهای اول تا پنجم می برگزار می‌شود. یا در مثالی دیگر می‌توانیم به رویدادهای موسیقی و تئاتر اشاره کنیم که مسئولان فرهنگی کوبایی روی آن تدارکات بسیاری دیده‌اند و پیش از این هم توسط مجله National Graghic برای بخش موسیقی مورد اهمیت قرار گرفت. برای این موضوع، وزارت فرهنگ جشنواره‌ای به‌نام جاز پلازا برنامه ریزی کرده است که در دو شهر سانتیاگو و هاوانا با حضور نوازندگان برجسته کوبایی، 66 گروه بین المللی و بیش از 150 هنرمند قرار بر برگزاری دارد.
جمع بندی
دولت کوبا قصد دارد تا در سال 2024 سهم ارزی گردشگری در اقتصاد را تا حد زیادی افزایش دهد. این برنامه‌ریزی در حالی‌ست که آمار ورود مسافران خارجی به کوبا در سال 2023 تفاوت یک میلیونی با تعداد پیش‌بینی شده در بودجه را داشت. به این‌خاطر، مسئولین انتظار داشتند تا از هفتاد درصد پنج گروه جمعیتی مسافر به کوبا، حداقل تعداد مسافران روس در سال 2024 به 250 هزار نفر افزایش پیدا کند و سی و پنج درصد فقط از این گروه رشد گردشگری داشته باشند. پس، سعی کردند علاوه بر بخش اکوتوریسم به تقویت ظرفیت رویدادهای گردشگری MIC مثل جشنواره‌های موسیقی و همایش‌ها بپردازند تا هم گردگشگر بیشتری جذب کنند و هم میراث فرهنگی خود را بهتر نمایش دهند.
