صنعت توریسم همچنان ستون فقرات اقتصاد بسیاری از کشورها به شمار می‌رود و میلیون‌ها شغل را در سراسر جهان پشتیبانی می‌کند. صنعتی که ظرفیت‌های اقتصادی آن، تنها یک دلیل از دلایل اهمیتش برای کشورهای پیشرو و آینده‌نگر است. این صنعت امروز برای بسیاری کشورها یکی از مهم‌ترین ابزارهای دیپلماسی فرهنگی، تقویت برند ملی و ایجاد نفوذ و تأثیر جهانی است. اما ملموس‌ترین شاخص این صنعت سهم آن از اقتصاد جهانی است. در سال ۲۰۲۴، سهم گردشگری و سفر از تولید ناخالص جهانی (GDP) به ۱۰.۹ تریلیون دلار رسید که شامل تأثیرات مستقیم، غیرمستقیم و القایی این بخش است. این رقم معادل ۱۰٪ از اقتصاد جهانی است. در این سال تعداد گردشگران بین‌المللی با رشد 12.4 درصدی نسبت به سال گذشته، به 1 میلیارد و 470 میلیون نفر رسید.
وضعیت جهانی صنعت گردشگری
همچنین در سال ۲۰۲۴، صنعت توریسم مجموعاً از ۳۵۷ میلیون شغل پشتیبانی کرد که تقریباً ۱ نفر از هر ۱۰ شاغل جهان را شامل می‌شود. هزینه بازدیدکنندگان داخلی به ۵.۳ تریلیون دلار رسید که نسبت به ۲۰۲۳ رشدی ۵.۴٪ داشت و هم‌زمان، هزینه گردشگران بین‌المللی با رشد سالانه ۱۱.۶٪ به ۱.۹ تریلیون دلار رسید. به این ترتیب می‌توان ادعا کرد در سال 2024، صنعت گردشگری درآمدی 7.2 تریلیون دلاری داشته است. (این رقم کمتر از سهم این صنعت در اقتصاد جهانی است؛ همانطور که در ابتدای متن گفته شد سهم گردشگری از GDPجهانی توسط شورای جهانی گردشگری و سفر ۱۰.۹ تریلیون دلار اعلام شده است، اما باید یادآوری کرد که در این رقم اثرات غیرمستقیم و القایی روی سایر بخش‌ها هم محاسبه شده است.) در ادامه این متن چهار دسته از مقاصد گردشگری را بررسی می‌کنیم. دسته اول، شامل مقاصدی است بیشترین درآمد را از صنعت گردشگری دارند و به عبارتی، بزرگ‌ترین اقتصادهای این صنعت به حساب می‌آیند. دسته دوم، کشورهایی هستند که بیشترین میزان بازدیدکننده و مسافر را داشته‌اند و به این ترتیب محبوب‌ترین مقاصد توریستی شمرده می‌شوند. دسته سوم نیز همچون دسته دوم، شامل محبوب‌ترین مقاصد توریستی است اما این‌بار در مقیاس شهر و نه کشور. دسته چهار نیز به کشورهایی می‌پردازد که بیشترین میزان رشد را در این صنعت داشته‌اند.پردرآمدترین کشورها از صنعت گردشگری
طبق آمار سال ۲۰۲۴، ایالات متحده آمریکا با درآمد ۲.۳۶ تریلیون دلار، بزرگ‌ترین اقتصاد گردشگری جهان است. شهرهای نمادین، پارک‌های ملی، مراکز تجاری و جاذبه‌های فرهنگی، ایالات متحده را به رهبر جهانی سهم تولید ناخالص داخلی گردشگری تبدیل کرده‌اند. در سال 2024 بیش از 72 میلیون گردشگری بین‌المللی به آمریکا وارد شدند؛ نزدیک به 5 درصد از کل میزان ورود جهانی گردشگران بین‌المللی. چین با درآمد ۱.۳ تریلیون دلار در جایگاه دوم قرار دارد و با سرمایه‌گذاری‌های مستمر انتظار می‌رود در دهه آینده از آمریکا پیشی بگیرد و به مقام نخست برسد. رشد درآمد طبقه متوسط و تمرکز دولت بر توسعه گردشگری همچنان موتور این صعود است. این روند با اجرای چند سیاست کلیدی پشتیبانی می‌شود، از جمله تسهیل محدودیت‌های ویزا و معرفی سیاست‌های جدید خرید با بازپرداخت مالیاتی. آلمان با ۴۸۷.۶ میلیارد دلار، بزرگ‌ترین اقتصاد گردشگری اروپا است و در 2024 شهرهایی مانند برلین، مونیخ و فرانکفورت 37.5 میلیون گردشگر جذب کردند. ژاپن با درآمد ۲۹۷ میلیارد دلار، بریتانیا با ۲۹۵.۲ میلیارد دلار، فرانسه با ۲۶۴.۷ میلیارد دلار، مکزیک با ۲۶۱.۶ میلیارد دلار، هند با ۲۳۱.۶ میلیارد دلار، ایتالیا با ۲۳۱.۳ میلیارد دلار و اسپانیا با ۲۲۷.۹ میلیارد دلار در رده‌های بعدی قرار دارند. این کشورها با جاذبه‌های فرهنگی، تاریخی و طبیعی، بازار گردشگری داخلی و خارجی خود را توسعه داده‌اند.
پربازدیدترین کشورهای گردشگری 2024
۱. فرانسه: 102 میلیون بازدیدکننده
فرانسه همچنان در صدر گردشگری جهان قرار دارد و در سال ۲۰۲۴ با جذب ۱۰۲ میلیون بازدیدکننده رکورد تازه‌ای ثبت کرد. پاریس، به‌عنوان «شهر نور»، قطب اصلی گردشگران با موزه لوور، برج ایفل و کاخ ورسای است. در کنار آن، منطقه پروانس، ریویرا، آلپ و صدها قلعه تاریخی، گردشگری فرانسه را متنوع کرده‌اند. اگرچه میانگین هزینه هر گردشگر نسبتاً پایین‌تر از برخی کشورهاست، اما حجم بالای سفرها اقتصاد گردشگری این کشور را قدرتمند نگه داشته است.۲. اسپانیا: 93.8 میلیون بازدیدکننده
اسپانیا دومین مقصد محبوب جهان است و با ۹۳.۸ میلیون گردشگر در ۲۰۲۴، جهشی ۱۰.۱ درصدی نسبت به سال قبل داشت. بارسلونا و مادرید با ترکیب هنر، فوتبال و زندگی شبانه جذابیت بالایی دارند. سواحل مدیترانه، جشنواره‌های محلی مانند فلامنکو و گاوبازی، و میراث تاریخی آندلس نیز از عوامل اصلی جذب گردشگر هستند. اسپانیا از نظر طول اقامت و هزینه متوسط گردشگران نیز عملکرد خوبی دارد که باعث شده گردشگری به ستون مهمی برای اقتصاد این کشور تبدیل شود.۳. ایالات متحده: 72.4 میلیون بازدیدکننده
ایالات متحده با ۷۲.۴ میلیون گردشگر بین‌المللی در رتبه سوم قرار دارد. آمریکا ترکیبی بی‌نظیر از شهرهای نمادین مانند نیویورک و لس‌آنجلس، مراکز تفریحی مثل لاس‌وگاس، و پارک‌های ملی گسترده دارد. زیرساخت‌های بالغ، سیستم حمل‌ونقل پیشرفته و تنوع فرهنگی باعث شده آمریکا نه‌تنها مقصدی گردشگری، بلکه قطب بزرگی برای سفرهای تجاری و آموزشی هم باشد. هرچند هزینه‌های سفر در آمریکا بالاست، همین موضوع درآمدزایی عظیمی برای این کشور ایجاد کرده و آن را به قدرت اول اقتصادی گردشگری تبدیل کرده است.۴. ترکیه: 60.6 میلیون بازدیدکننده
ترکیه در سال ۲۰۲۴ با ۶۰.۶ میلیون بازدیدکننده و رشد ۱۰.۵ درصدی، جایگاه چهارم را تثبیت کرد. استانبول با ترکیب فرهنگ عثمانی و مدرنیته، دروازه اصلی ورود گردشگران است. سواحل مدیترانه و اژه، کاپادوکیه با مناظر منحصربه‌فرد و میراث تاریخی چون ایا صوفیه و افه‌سوس، نقش مهمی در جذب گردشگر دارند. هزینه‌های سفر در ترکیه نسبت به اروپا پایین‌تر است، که باعث افزایش تقاضا، به‌ویژه از سوی گردشگران آسیایی و اروپایی شده است. ترکیه در سال 2025 به عنوان دومین مقصد برتر کشور مسلمان برای سفر مسلمان در سال 2025 به حساب می‌آید.۵. ایتالیا: 57.8 میلیون بازدیدکننده
ایتالیا با ۵۷.۸ میلیون گردشگر پنجمین مقصد جهانی در ۲۰۲۴ بود. رم با آثار باستانی روم، واتیکان و کولوسئوم، در کنار ونیز با کانال‌های افسانه‌ای و فلورانس با میراث رنسانس، هسته اصلی گردشگری ایتالیا را تشکیل می‌دهند. شهرهای ساحلی و سواحل مدیترانه نیز توریست‌های فراوانی جذب می‌کنند. هرچند رشد امسال تنها ۱.۴ درصد بوده، اما جایگاه ایتالیا به‌عنوان مهد تاریخ، هنر و غذا همواره پایدار است و بخش بزرگی از درآمد گردشگری اروپا را تأمین می‌کند.۶. مکزیک: 45 میلیون بازدیدکننده
مکزیک با ۴۵ میلیون گردشگر در سال ۲۰۲۴ و رشد ۶.۶ درصدی، مهم‌ترین مقصد آمریکای لاتین است. سواحل کارائیب و کانکون، آثار باستانی مایا در چچن‌ایتزا و تئوتیواکان، و فرهنگ غذایی غنی از عوامل اصلی جذب گردشگر هستند. مکزیک توانسته با تنوع محصولات گردشگری، از گردشگری فرهنگی و باستان‌شناسی تا ساحلی و ماجراجویانه، جایگاهی پایدار به دست آورد. با وجود برخی چالش‌های امنیتی، رشد پایدار و حمایت دولتی، آینده‌ای روشن برای صنعت گردشگری این کشور ترسیم کرده است.۷. آلمان: 37.5 میلیون بازدیدکننده
آلمان در سال ۲۰۲۴ میزبان ۳۷.۵ میلیون گردشگر بود و رشد ۷.۸ درصدی ثبت کرد. شهرهایی چون برلین با تاریخ سیاسی و فرهنگی مدرن، مونیخ با جشن اکتبرفست و فرانکفورت به‌عنوان قطب مالی اروپا، بیشترین جذابیت را دارند. جنگل سیاه، قلعه‌های قرون‌وسطایی و رود راین نیز گردشگران طبیعت‌دوست را جذب می‌کنند. آلمان همچنین به دلیل موقعیت مرکزی در اروپا و زیرساخت‌های پیشرفته ریلی و هوایی، مقصدی محبوب برای سفرهای کاری و کنفرانس‌های بین‌المللی است.۸. ژاپن: 36.9 میلیون بازدیدکننده
ژاپن با رشد خیره‌کننده ۴۷ درصدی در ۲۰۲۴ و ۳۶.۹ میلیون گردشگر، یکی از شگفتی‌های گردشگری جهان بود. بازگشایی کامل مرزها پس از کرونا و افزایش پروازهای بین‌المللی به این جهش کمک کرد. توکیو و کیوتو با ترکیب فناوری پیشرفته و سنت‌های باستانی، اصلی‌ترین مقاصد گردشگری‌اند. شکوفه‌های ساکورا، فرهنگ انیمه، و رویدادهای جهانی نیز محبوبیت ژاپن را افزایش داده است. این کشور نشان داد که می‌تواند در بازه‌ای کوتاه به یکی از قدرت‌های بزرگ گردشگری آسیا بدل شود.۹. یونان 36 میلیون بازدیدکننده
یونان با ۳۶ میلیون بازدیدکننده و رشد ۱۰.۱ درصدی در ۲۰۲۴ جایگاه نهم را به دست آورد. آتن با آکروپولیس و معابد باستانی، در کنار جزایر زیبای سانتورینی، کرت و میکونوس، دلیل اصلی این موفقیت‌اند. یونان با ترکیب تاریخ، فرهنگ و طبیعت مدیترانه‌ای توانسته محبوبیت جهانی خود را تقویت کند. افزایش تقاضا برای گردشگری ساحلی و فرهنگی و سیاست‌های حمایتی دولت باعث شد یونان به یکی از موفق‌ترین بازیگران پساکرونا در صنعت گردشگری اروپا تبدیل شود.۱۰. تایلند 35.5 میلیون بازدیدکننده
تایلند با ۳۵.۵ میلیون بازدیدکننده در رتبه دهم قرار گرفت. بانکوک به‌عنوان یکی از شلوغ‌ترین شهرهای جهان برای گردشگران، قلب گردشگری تایلند است. سواحل پوکت، کوسامویی و پاتایا، معابد بودایی و بازارهای خیابانی، تجربه‌ای ترکیبی از فرهنگ و طبیعت ارائه می‌دهند. با وجود رقابت شدید در آسیا، تایلند توانسته با هزینه‌های پایین‌تر و میزبانی گرم، جایگاه خود را حفظ کند. صنعت گردشگری این کشور سهم بزرگی از اقتصاد ملی را تشکیل می‌دهد و محرک اصلی توسعه آن است.چرا پربازدیدترین کشورهای توریستی الزاما پردآمدترین‌ها از این صنعت نیستند؟
پربازدیدترین کشورهای توریستی الزاماً پردرآمدترین‌ها نیستند، چون تعداد گردشگران همیشه با میزان هزینه‌ای که هر گردشگر انجام می‌دهد یکسان نیست. مثلاً فرانسه و اسپانیا سالانه بیشترین تعداد گردشگر را جذب می‌کنند، اما بخش زیادی از این سفرها کوتاه‌مدت و کم‌هزینه‌اند، مثل سفر گردشگران اروپایی که از کشورهای همسایه می‌آیند. در مقابل، کشورهایی مثل ایالات متحده یا چین شاید تعداد کمتری گردشگر خارجی داشته باشند، اما هر نفر به‌طور میانگین هزینه بیشتری پرداخت می‌کند؛ به دلیل اقامت طولانی‌تر، قیمت بالای خدمات یا خریدهای لوکس. نکته دیگر این است که آمار مربوط به «پربازدیدترین‌ها» بیشتر بر پایه گردشگران بین‌المللی است، در حالی که درآمد واقعی گردشگری شامل گردشگری داخلی هم می‌شود. آمریکا و چین صدها میلیون سفر داخلی دارند که گردش مالی آن‌ها را بسیار بالاتر از کشورهای اروپایی قرار می‌دهد. علاوه بر این، نوع مقصد و زیرساخت‌ها نیز مهم است: مقاصد لوکس و گران‌قیمت مثل آمریکا، استرالیا یا امارات از هر گردشگر درآمد بیشتری به دست می‌آورند، در حالی که کشورهایی مثل ترکیه یا تایلند با وجود تعداد بالای مسافر، درآمد سرانه پایین‌تری دارند. عامل دیگری که باید در نظر گرفت مدت اقامت است. هر چه گردشگر زمان بیشتری در کشور مقصد بماند، هزینه‌های بیشتری خواهد داشت. به همین دلیل گردشگرانی که به ایالات متحده یا استرالیا سفر می‌کنند معمولاً مدت بیشتری می‌مانند، اما سفر به کشورهای کوچک اروپایی اغلب فقط چند روز طول می‌کشد.محبوب‌ترین شهرهای گردشگری ۲۰۲۴
لندن همچنان پربازدیدترین شهر جهان است، در حالی که بانکوک با رشد ۳۰٪ و توکیو با رشد ۳۶٪ به رقبای جدی تبدیل شدند. پایتخت فرانسه نیز با اینکه پایتخت محبوب‌ترین کشور توریستی جهان است؛ اینجا در رتبه چهارمین شهر محبوب پربازدید جهان نشسته است. آلیکانته و بوداپست با رشد ۲۲٪ نسبت به سال ۲۰۲۳ در کانون توجه قرار گرفتند و شهرهای پرجنب‌وجوشی مانند میامی، آتن و لس‌آنجلس نیز توجه گردشگران را به خود جلب کردند. در منطقه آسیا-اقیانوسیه، پکن و گوانگژو به عنوان مقاصد برتر بازگشت گردشگری پساکرونا برجسته شدند. رشد چشمگیر سالانه در ناترانگ (۸۰٪+)، شانگهای (۷۷٪+) و هنگ‌کنگ (۴۴٪+)، جذابیت این منطقه را نشان می‌دهد. شانگهای با رشد ۶۳٪ در سفرهای تجاری جهانی پیشتاز شد و کوالالامپور، بانکوک و توکیو نیز مقصدهای مهم کسب‌وکار بودند.
کشورهای دارای بیشترین رشد در صنعت گردشگری در سال 2024
جهان امروز، جهان تمرکززدایی و تکثر است. یعنی بسیاری از صنایع و خصوصا صنایع فرهنگی دیگر منحصر در کشورهای توسعه‌یافته نیستند؛ بلکه کشورهای جنوب جهانی، کشورهای در حال توسعه آسیایی و آمریکای لاتین هم در این صنایع حرف‌هایی برای گفتن دارند. صحنه جهانی بازار صنعت گردشگری در حال تغییر و تحولات مهمی است. امروزه گردشگران جهانی در حالی به کشورهایی می‌روند که تا همین چند سال پیش «خطرناک» تلقی می‌شدند که محبوبیت کشوری مثل ایرلند سقوط چشمگیری داشته است. این‌ها بخشی از یافته‌های جالب یک گزارش تحلیلی است که رسانه «تلگراف تراول» بر پایه آمارهای سازمان جهانی گردشگری ملل متحد (UNWTO) منتشر کرده و ما بخش‌هایی از آن را در ادامه نقل می‌کنیم.تب سفر به قطر!
وقتی کشوری بتواند تکه‌ای از بیابان خشک خاورمیانه را، جایی که نیمی از سال گرمایش طاقت‌فرساست، به مقصدی پررونق برای سفر تبدیل کند، یعنی همه‌چیز ممکن است. قطر در سال ۲۰۲۴ میزبان حدود ۵.۱ میلیون گردشگر بود؛ رقمی بیشتر از کشورهایی مثل نروژ، مالت، موریس و جامائیکا. موزه‌ها، هتل‌ها و رستوران‌های لوکس این کشور باعث شده‌اند بسیاری از مسافران داغی هوا و پرسش‌های مربوط به وضعیت حقوق بشر را نادیده بگیرند. این رقم نسبت به ۲۰۱۹ افزایشی ۱۳۸ درصدی نشان می‌دهد و قطر را به سریع‌ترین مقصد گردشگری در حال رشد جهان بدل کرده است. البته این روند تنها به قطر محدود نیست. بحرین در همین بازه ۷۲ درصد رشد داشته و عربستان سعودی ۶۹.۶ درصد.آلبانی، از حاشیه به متن
تا همین چند سال پیش سفر تابستانی به آلبانی تصمیمی عجیب و غیرمتعارف به نظر می‌رسید؛ انتخابی که بودجه سفر را پایین می‌آورد اما حتماً چند نگاه متعجب را هم برمی‌انگیخت. حالا اما اوضاع تغییر کرده است. نخست‌وزیر ایدی راما با عطش جذب گردشگران خارجی و کمک گرفتن از تبلیغات پرزرق‌وبرق اینفلوئنسرها که سواحل آلبانی را با مالدیو مقایسه می‌کنند، این کشور بالکان را به مقصدی اصلی بدل کرده است. در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۱.۳ میلیون گردشگر بین‌المللی وارد آلبانی شدند؛ افزایشی ۸۴.۳ درصدی نسبت به سال ۲۰۱۹. هدف رسمی دولت رسیدن به ۲۰ میلیون گردشگر تا سال ۲۰۳۰ است، رقمی که آلبانی را هم‌سطح کرواسی قرار می‌دهد. پروژه‌های بزرگ گردشگری یکی پس از دیگری رونمایی می‌شوند؛ از جمله سرمایه‌گذاری ۱.۴ میلیارد دلاری داماد و دختر رئیس‌جمهور فعلی آمریکا برای ساخت هتلی لوکس در جزیره سَزان. البته مخالفانی هم وجود دارند که نگران تخریب محیط زیست و فشار ناشی از گردشگری بیش‌ازحد هستند.به سلامتی ال‌سالوادور!
ده سال پیش، ال‌سالوادور عنوان خطرناک‌ترین کشور جهان را با نرخ قتل ۱۰۶.۳ در هر صد هزار نفر یدک می‌کشید. امروز اما، با سیاست‌های سخت‌گیرانه و در عین حال مؤثر نایب بوکله، رئیس‌جمهور علاقه‌مند به رمزارز، این نرخ به ۱.۹ در هر صد هزار نفر رسیده است؛ عددی که تنها اندکی بالاتر از بریتانیاست. نتیجه روشن است: خیابان‌ها امن‌تر شده و گردشگران به این کشور کوچک آمریکای مرکزی هجوم آورده‌اند. تنها در سال ۲۰۲۴ بیش از ۳.۲ میلیون گردشگر خارجی وارد ال‌سالوادور شدند، که ۱.۲ میلیون نفرشان از آمریکا آمده بودند؛ یعنی افزایشی ۸۰ درصدی نسبت به سال ۲۰۱۹. در این مدت فقط دو کشور رشد بیشتری ثبت کرده‌اند.کلمبیا، مقصدی تازه برای هیپسترها
کلمبیا هم که دو دهه پیش به خاطر جنگ‌های مواد مخدر و شورش‌های مسلحانه جزو مناطق ممنوعه سفر بود، حالا به مقصدی پرطرفدار برای گردشگران جوان و ماجراجو بدل شده است. در سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۶.۶ میلیون گردشگر خارجی به این کشور سفر کردند؛ جهشی چشمگیر نسبت به ۴.۲ میلیون نفر در سال ۲۰۱۹، یعنی رشدی ۵۸ درصدی.عربستانی که به حج قانع نشد
عربستان نیز در فاصله سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ جهشی چشمگیر در گردشگری داشته است. تعداد گردشگران ورودی از حدود ۱۷.۵ میلیون نفر در ۲۰۱۹ به بیش از ۲۹.۷ میلیون نفر در ۲۰۲۴ رسید؛ یعنی رشدی ۶۹.۶ درصدی. این رشد را می‌توان نتیجه مستقیم عدم قناعت این کشور به ظرفیت تضمینی و همیشگی حج عمره و تمتع و سیاست‌های متنوع‌سازی اقتصاد در چارچوب چشم‌انداز ۲۰۳۰ این کشور دانست. سیاست‌هایی که با سرمایه‌گذاری سنگین در زیرساخت‌های گردشگری، برگزاری رویدادهای فرهنگی و ورزشی بین‌المللی، و تسهیل صدور ویزا همراه بوده است. به این ترتیب، عربستان نه تنها به مهم‌ترین مقصد زیارتی مسلمانان بلکه به یکی از مقاصد تفریحی و فرهنگی در حال رشد سریع جهان تبدیل شده است.