واکاوی تأثیر جنگ بر گردشگری داخلی ایران
زمانی که جنگ آغاز می‌شود، سفر پایان می‌یابد. ممکن است خانواده‌ها یا افراد از شهری به شهری دیگر بروند، اما، این نوع جابه‌جایی و کوچ «سفر و مسافرت» نیست، جنگ بی‌رحمانه معنا و هویت سفر و مسافر را از آن‌ها سلب می‌کند. وقوع جنگ 12 روزه ایران و اسرائیل نیز افزون‌بر تعطیلی سفرهای بین‌المللی و پایان حضور گردشگران خارجی حین جنگ، سفرهای داخلی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. شرایط امنیتی و سیاسی ویژه ناشی از جنگ، باعث کاهش چشمگیر میزان توجه مردم به سفر شده است. در همین راستا مرکز سیاست‌پژوهی و تحلیل داده نمافر، با بررسی داده‌های گوگل ترندز در دو بازه زمانی مشابه سال 1403 و 1404 و تقاطع آن‌ها با روزهای جنگ، سعی در احصا و تحلیل اثر جنگ بر سفرهای تابستانی ایرانیان از لنز داده‌ها دارد.
رونق سفرهای داخلی ایرانی‌ها در تابستان داغ سال 1403
هر ساله، همزمان با پایان سال تحصیلی و شروع تعطیلات تابستان، سفرهای تابستانی ایرانیان در روزهای پایانی بهار شروع می‌شود. به‌طوری‌که از اواخر خرداد تا پایان تیر ماه، تب مسافرت در ایران داغ است. در همین راستا بررسی روند جستجو درباره سفر و گردشگری در گوگل توسط کاربران ایرانی در سال گذشته، از تاریخ 5 خرداد 1403 تا 1 مرداد 1403 نشان می‌دهد که از روز 23 خرداد ماه جستجو راجع‌به گردشگری و سفر افزایش محسوسی داشته و از شاخص میانگین 79 به 89 تا اوایل مرداد ماه رسیده است. این درحالی است که از 23 خرداد تا 1 مرداد کمترین شاخص ثبت شده برای جستجو درباره سفر و گردشگری، شاخص 71 بوده است. واکاوی روند جستجو درباره سفر و گردشگری در گوگل توسط ایرانیان در سال 1403 حاکی از دو نکته برجسته است؛ در وهله اول میزان توجه و جستجو مردم در گوگل از دهه سوم خرداد افزایشی و بدون افت خاصی تا 1 مرداد بوده است. همچنین، روز 23 خرداد، نقطه‌ی شروع روند افزایشی توجه به سفر و مسافرت بوده است. برای فهم بهتر و مقایسه‌ی تغییر و تحولات روند توجه مردم به سفر و گردشگری در زمان پیک سفرهای تابستانی در سال‌های 1403 و 1404، دسته‌بندی بازه‌های زمانی در سال 1403، با توجه به روزهای جنگ در سال 1404 شباهت‌سازی شده و به تفکیک 3 بخش پیشاجنگ، حین جنگ و پساجنگ ارائه شده است.
سایه سنگین جنگ 12 روزه بر سفرهای تابستانی ایرانی‌ها
شروع جنگ تحمیلی 12 روزه از تاریخ 23 خرداد 1404 و تداوم آن تا روز 3 تیر 1404، سفرهای تابستانی ایرانیان در سال 1404 را تحت تأثیر قرار داده است. بررسی روند جستجو درباره سفر و گردشگری در گوگل توسط کاربران ایرانی در سال 1404، از تاریخ 4 خرداد 1404 تا 31 تیر 1404 نشان می‌دهد که از روز 23 خرداد و شروع جنگ، جستجو راجع‌به گردشگری و سفر کاهش محسوسی داشته و از شاخص میانگین 76 در روزهای پیشاجنگ به 55 تا پایان تیر ماه رسیده است. این درحالی است که از 23 خرداد تا 31 تیر، کمترین شاخص ثبت شده برای جستجو درباره سفر و گردشگری، شاخص 35 و در روزهای جنگ بوده است. تفکیک زمانی جستجو در گوگل درباره سفر و گردشگری در سال 1404 به تفکیک 3 بخش پیشاجنگ، حین جنگ و پساجنگ و مقایسه آن با بازه زمانی مشابه در سال 1403 به خوبی نشان می‌دهد که جنگ 12 روزه باعث کاهش توجه مردم به مسافرت و سفرهای داخلی شده است. با این حال، نگاهی به میزان جستجو درباره سفر و گردشگری در گوگل توسط ایرانیان در روزهای پایانی تیر 1404 حاکی از رشد نسبی جستجو مردم درباره سفر و گردشگری و بهبود توجه آن‌ها به سفرهای داخلی است.
کاهش فرصت‌های شغلی در حوزه گردشگری پس از جنگ
اقتصاد و درآمد صنایع و کسب‌وکارها، از برجسته‌ترین و ملموس‌ترین دغدغه‌های مردم و فعالان کسب‌وکارها در حین جنگ و پساجنگ است. صنعت گردشگری یکی از آسیب‌پذیرترین حوزه‌هاست که بازار و مشاغل آن تحت تأثیر شدید جنگ قرار می‌گیرد. بر اساس نتایج گزارش «بررسی وضعیت بازار کار؛ تحت تأثیر جنگ 12 روزه» "منتشر شده توسط جاب‌ویژن" در روزهای پس از جنگ، صنایع «گردشگری و هتلداری» با 63درصد کاهش فرصت شغلی، بیشترین کاهش فرصت‌های شغلی را داشته‌اند. این در حالی است که تداوم احتمالی کاهش سفرهای داخلی مسافران، باعث تشدید کاهش فرصت‌های شغلی و حتی کاهش شغل‌های موجود حوزه گردشگری نیز خواهد شد.
کلام آخر
واکاوی داده‌محور میزان توجه و جست‌وجو مردم درباره سفر و گردشگری، حاکی از اُفت چشمگیر سفرهای تابستانی مردم و سایه سنگین جنگ 12 روزه بر گردشگری داخلی است. گویی گردشگری در حصار جنگ محصور شده و سفرهای تابستانی ایرانی‌ها مختل شده است. این امر باعث شده که کسب‌وکارها و مشاغل مربوط و ذینفع از گردشگری نیز با چالش مواجه شوند، به‌طوری‌که در روزهای پس از جنگ، صنایع «گردشگری و هتلداری» با 63درصد کاهش فرصت شغلی، بیشترین کاهش فرصت‌های شغلی را داشته‌اند. با این حال، با تعطیلی رسمی روزهای آخر هفته پایان تیر ماه 1404 در اغلب استان‌های کشور -بر اثر افزایش دما و به منظور صرفه‌جویی انرژی- شاهد رشد و بهبود نسبی توجه مردم به سفرهای داخلی و افزایش سفرها بوده‌ایم. همین امر باعث شد که اعلام احتمال تعطیلی تهران در دهه دوم مرداد ماه 1404، انتظار افزایش سفرهای داخلی را افزایش دهد. اما خبر مخالفت دولت با این تعطیلات احتمالی، در روزهای گذشته این سناریو خوشبینانه را تا حد زیادی منتفی ساخت. بر همین اساس به نظر می‌رسد، تا اواسط مرداد ماه 1404 و فرارسیدن روزهای پیاده‌روی اربعین، تغییر و تحول جدی در سفرهای داخلی ایرانیان رخ ندهد.
