کرونا و سینما؛ از بحران تا تحول

کرونا و سینما؛ از بحران تا تحول
بررسی وضعیت سینمای هالیوود از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا این دوره نمایانگر تحولات گسترده در مدل‌های تجاری، رفتار مخاطبان و فرهنگ سینماست،‌ در سال ۲۰۲۰، سال اول همه‌گیری کرونا، سینما‌ها در سراسر جهان به صورت گسترده تعطیل شدند، درآمد گیشه هالیوود بیش از ۸۰ درصد کاهش یافت و تعداد آثار منتشر شده توسط هالیوود نیز از ۹۱۰ فیلم در سال ۲۰۱۹ به ۴۵۵ فیلم در ۲۰۲۰ کاهش یافت. همه‌گیری کرونا باعث شد تا مدل‌های سنتی اکران به چالش کشیده شوند و پلتفرم‌های استریمینگ رشد قابل توجهی پیدا کنند، تغییری که تأثیرات بلندمدتی بر ساختار اقتصادی و توزیع فیلم‌ها گذاشت. از سوی دیگر، رفتار مخاطبان نیز دستخوش تغییر شد؛ بسیاری مجبور شدند فیلم‌ها را در خانه تماشا کنند و این موضوع جایگاه اجتماعی سینما را به‌عنوان فضایی برای تجربه گروهی متزلزل کرد. تحلیل این تحولات به درک بهتر آینده سینما و نقش آن در جهان پساکرونا کمک می‌کند.

پاندمی کرونا: تحولات و رویدادهای جهانی

در سال ۲۰۱۹، سینمای هالیوود شکوفایی و موفقیتی بی‌سابقه تجربه کرد. فیلم‌های پرفروش و مورد انتظاری مانند «انتقام‌جویان؛ پایان بازی» توانستند رکوردهای جهانی فروش را جابه‌جا کنند و به نقطه اوج آثار فرنچایزی تبدیل شوند. این فیلم به‌تنهایی بیش از ۲.۷ میلیارد دلار فروش جهانی داشت و نشان‌دهنده قدرت ماندگار آثار فرنچایزی در جذب مخاطبان بود. این موفقیت‌ها نه تنها از نظر اقتصادی بلکه از لحاظ تأثیر فرهنگی و جایگاه هالیوود به عنوان مرکز تولیدات سینمایی، نقطه عطفی محسوب می‌شد. با آغاز همه‌گیری جهانی کرونا، صنعت سینمای هالیوود با چالشی بی‌سابقه مواجه شد. تعطیلی گسترده سالن‌های سینما و توقف تولید فیلم‌ها، زیان‌های مالی بزرگی به این صنعت وارد کرد. بسیاری از پروژه‌های بزرگ به تعویق افتادند یا لغو شدند، و استودیوها برای جبران این خسارات به پلتفرم‌های استریمینگ تمایل پیدا کردند و اکران‌های سنتی جای خود را به مدل‌های ترکیبی داد، به‌طوری که بسیاری از فیلم‌ها هم‌زمان در سینماها و به‌صورت دیجیتال منتشر شدند. این تغییرات نه تنها نحوه دسترسی مخاطبان به محتوا را دگرگون کرد، بلکه بحث‌های جدی درباره آینده سالن‌های سینما و اهمیت تجربه گروهی فیلم دیدن را مطرح ساخت.

پاندمی کرونا؛ سرعت‌بخش تغییر الگوی مصرف رسانه‌ای

پیش از همه‌گیری کرونا، گسترش دسترسی به اینترنت پرسرعت و کاهش هزینه‌های مرتبط، موجب گرایش کاربران به پلتفرم‌های استریمینگ مانند نتفلیکس، آمازون پرایم و هولو شده بود. این روند نشان‌دهنده یک تحول تدریجی در الگوی مصرف رسانه‌ای بود که به مرور زمان، نه به صورت ناگهانی، به شکل‌گیری و تثبیت بازار استریمینگ انجامید. با ظهور کرونا، تغییرات در نحوه مصرف رسانه‌ها و سرگرمی‌ها به‌طور چشمگیری تسریع شد. همه‌گیری کرونا، با محدود کردن دسترسی به سینماها و دیگر فضاهای عمومی، مردم را به سمت پلتفرم‌های استریمینگ کشاند. این تحول که پیش از آن نیز به تدریج در حال شکل‌گیری بود، در دوران کرونا به نقطه عطفی رسید. افزایش دسترس‌پذیری، کاهش هزینه‌ها و نیاز به سرگرمی در خانه باعث شد که مصرف استریمینگ به سرعت گسترش یابد، به‌طوری‌که در شرایط قرنطینه، پلتفرم‌های آنلاین تبدیل به تنها گزینه موجود برای تماشای محتوا شدند. تعداد مشترکین پلفترم‌های استریمینگ از ۸۰۰ میلیون در سال ۲۰۱۹ به ۱.۳ میلیارد مشترک در سال ۲۰۲۳ رسید که نشان می‌دهد شیوه‌های سنتی فیلم‌دیدن، با وجود تلاش‌های مداوم برای احیای آن در برابر جذابیت تجربه آنلاین قدری کمرنگ شده است. حتی در دوران پساکرونا بسیاری از مخاطبان همچنان به تماشای فیلم‌ها در خانه ادامه می‌دهند.  تعداد مشترکین پلتفرم‌های استریمینگ در سال‌های اخیر (* تعداد مشترکین سال‌های آینده تخمینی است.)

نتفلیکس هم‌چنان در صدر بازار استریمینگ

نتفلیکس به عنوان اولین، مهم‌ترین و معروف‌ترین پلتفرم استریم در سال‌های اخیر رقبای جدی‌ای پیدا کرده اما همچنان به عنوان یکی از بازیگران اصلی در صنعت استریمینگ باقی مانده است. این سکو همچنان با تعداد مشترکان بیش از ۲۸۰ میلیون نفر، پیشتاز بازار پلتفرم‌های استریمینگ است. این در حالی است که تعداد مشترکان این پلتفرم در سال ۲۰۱۹ حدود ۱۶۷ میلیون نفر بود. بخش عمده‌ای از این رشد چشمگیر را می‌توان به تأثیرات همه‌گیری کرونا نسبت داد، که منجر به افزایش تقاضا برای محتوای دیجیتال و سرگرمی خانگی در سراسر جهان شد. ده پلتفرم استریمینگ براساس بیشترین تعداد مشترکین

مزیت اکران آنلاین: دسترسی جهانی و سریع

یکی از برجسته‌ترین مزایای اکران آنلاین، امکان دسترسی هم‌زمان مخاطبان در سراسر جهان به فیلم‌ها است. فیلم‌هایی که از طریق پلتفرم‌های استریمینگ عرضه می‌شوند، در همان روز انتشار در ده‌ها کشور به مخاطبان ارائه می‌شوند. این ویژگی نه تنها سرعت دسترسی به محتوا را افزایش می‌دهد، بلکه تجربه‌ای بی‌مرز و جهانی از مصرف آثار سینمایی ایجاد می‌کند. اکران آنلاین به‌ویژه برای افرادی که در مناطق دورافتاده زندگی می‌کنند یا فاقد دسترسی به سالن‌های سینما هستند یک تحول چشمگیر محسوب می‌شود. این افراد که پیش‌تر از تجربه هم‌زمان تماشای فیلم‌های جدید محروم بودند، اکنون می‌توانند بدون محدودیت جغرافیایی و به‌صورت آنی به محتوای مورد علاقه خود دست یابند. در مدل سنتی اکران، فیلم‌ها ابتدا در سینماهای آمریکا و چند کشور منتخب به نمایش درمی‌آمدند و سپس به تدریج به سایر نقاط جهان می‌رسیدند. این روند باعث تأخیر در دسترسی مخاطبان جهانی و حتی شکل‌گیری بازارهای غیررسمی می‌شد. در مقابل، اکران آنلاین این محدودیت‌ها را از میان برداشته و تجربه‌ای برابر و هم‌زمان برای تمامی مخاطبان فراهم کرده است.

ترکیب اکران سینمایی با انتشار آنلاین: رویکردی نوین در دوران پساکرونا

با تعطیلی گسترده سینماها و محدودیت‌های شدید ناشی از همه‌گیری کرونا، بسیاری از کمپانی‌های سینمایی به دنبال راهی برای رساندن فیلم‌های خود به مخاطبان بودند. یکی از استراتژی‌های نوین که در این دوران به‌طور گسترده مورد استفاده قرار گرفت، ترکیب اکران محدود سینمایی با انتشار آنلاین بود. این مدل به فیلم‌ها این امکان را می‌داد که همزمان با نمایش محدود در سالن‌های سینما، به‌طور آنلاین در پلتفرم‌های استریمینگ منتشر شوند. به‌عنوان مثال، «کمپانی دیزنی» با انتشار فیلم‌هایی چون «مولان» و «بیوه سیاه» به این رویکرد روی آورد و همزمان در سینماها و پلتفرم استریمینگ دیزنی پلاس به نمایش گذاشته شد. همچنین، «کمپانی برادران وارنر» با اکران هم‌زمان فیلم‌هایی مانند «واندر وومن ۱۹۸۴»  در سینماها و پلتفرم HBO Max، این مدل را به یک استاندارد تبدیل کرد. با این حال، این مدل با مخالفت‌های جدی از سوی سینماداران مواجه شد. بسیاری از آن‌ها معتقد بودند که انتشار هم‌زمان فیلم‌ها در سینما و پلتفرم‌های استریمینگ می‌تواند به کاهش تعداد تماشاگران در سالن‌های سینما و در نتیجه آسیب به درآمدهای سینماها منجر شود. سینماداران همچنین نگران بودند که این روند باعث کاهش جذابیت تجربه سینمایی و افت فروش بلیط‌ها شود. این نگرانی‌ها به یکی از چالش‌های اصلی صنعت سینما در دوران پساکرونا تبدیل شد و بحث‌های زیادی را درباره آینده اکران‌ها و نقش سالن‌های سینما در توزیع فیلم‌ها به دنبال داشت. پس از کاهش محدودیت‌ها و فروکش کردن موج اولیه همه‌گیری، برخی از استودیوها به اکران سنتی فیلم‌ها در سینماها بازگشتند. اما برخی دیگر همچنان به مدل ترکیبی اکران و استریمینگ ادامه دادند. این تغییرات و رویکردهای مختلف نشان می‌دهند که صنعت سینما در حال گذار به مدل‌های جدید توزیع و نمایش محتوا است و به تدریج راه‌های متنوع‌تری برای دسترسی به فیلم‌ها برای مخاطبان ایجاد می‌شود.

سینما در دوران پساکرونا؛ تلاش برای بازگشت به اوج

البته صنعت سینما در سال‌های پس از بحران به تدریج توانست خود را بازسازی کند. در ابتدا تولیدات سینمایی که به تعویق افتاده بودند به سرعت وارد چرخه تولید شدند و با بازگشایی سالن‌ها، آثار جدید به سرعت بر پرده‌های سینما رفتند. این موضوع با استقبال قابل توجه مخاطبان روبرو شد چرا که بسیاری از علاقه‌مندان به سینما که مدت‌ها از تجربه تماشای فیلم در سالن‌ها محروم بودند پس از واکسیناسیون و کاهش محدودیت‌ها دوباره به سینماها بازگشتند. فیلم‌هایی مانند «مرد عنکبوتی؛ راهی به خانه نیست ۲۰۲۱»، «تاپ گان؛ ماوریک ۲۰۲۳»  و «آواتار؛ راه آب ۲۰۲۲» که در اواخر پاندمی کرونا اکران شدند، به فروش میلیاردی دست یافتند و نشان دادند که سینما هنوز قادر است مخاطبان گسترده‌ای را جذب کند و فروش گیشه را به سطح پیش از بحران بازگرداند.  سال  ۲۰۲۳ نیز شاهد بازگشت قدرتمند مخاطبان به سالن‌های سینما بود. فیلم‌هایی مانند «باربی»، «سوپر ماریو» و «اوپنهایمر» رکوردهای جدیدی در گیشه ثبت کردند. «باربی» با فروش جهانی بیش از ۱.۴ میلیارد دلار، پرفروش‌ترین فیلم سال شد و نشان داد که تجربه جمعی تماشای فیلم در سینما همچنان جذابیت خود را حفظ کرده است. بررسی تعداد آثار منتشر شده و کل میزان فروش سینمای هالیوود از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ روندی کاهشی را نشان می‌دهد اما زمانی که این موارد را با میانگین فروش هر فیلم مقایسه می‌کنیم متوجه می‌شویم با اینکه تعداد آثار منتشر شده و میزان کل فروش کاهش یافته است اما میانگین فروش داخلی هر فیلم نسبت به سال‌های پیش از کرونا افزایش یافته است. این روند نشان می‌دهد که سینما در حال تطبیق با شرایط جدید اقتصادی، اجتماعی و تکنولوژیکی است و شاید در آینده تمرکز بیشتری بر تولیدات با کیفیت بالا و مخاطبان خاص (به جای تعداد بالای فیلم‌ها) داشته باشد. میزان کل فروش داخلی سینمای هالیوود در سال‌های اخیر (اعداد به میلیارد دلار) تعداد آثار سینمایی منتشر شده در سینمای هالیوود در سال‌های اخیر میانگین فروش داخلی هر فیلم در سال‌های اخیر (اعداد به میلیون دلار)

کلام آخر

سینمای هالیوود از زمان آغاز پاندمی کرونا تا پایان آن تحولات بزرگی را تجربه کرد. در سال ۲۰۱۹، هالیوود در اوج موفقیت‌های اقتصادی خود بود، اما با شروع کرونا در سال ۲۰۲۰، سینماها تعطیل شدند و تولید فیلم‌ها به شدت کاهش یافت. استودیوها برای جبران این بحران به مدل‌های ترکیبی روی آوردند که در آن فیلم‌ها همزمان در سینما و پلتفرم‌های استریمینگ منتشر می‌شدند. این تغییرات، راه‌حلی برای ادامه اکران در شرایط محدودیت‌ها بود و به تحولی در نحوه توزیع و مصرف فیلم‌ها منجر شد. پس از کاهش پاندمی در سال ۲۰۲۲ و بازگشایی سینماها، مخاطبان به تدریج به سالن‌های سینما بازگشتند و فیلم‌هایی همچون «باربی» رکوردهای جدیدی را ثبت کردند، که نشان‌دهنده بقای جذابیت سینما در کنار استریمینگ بود. به‌طور کلی، آینده صنعت سینما به سوی یک مدل ترکیبی پیش می‌رود، جایی که سینما و پلتفرم‌های استریمینگ در کنار یکدیگر عمل خواهند کرد. استودیوها احتمالاً به عرضه هم‌زمان فیلم‌ها در سینما و پلتفرم‌های آنلاین ادامه خواهند داد، در حالی که پیشرفت‌های فناوری مانند واقعیت مجازی و افزوده نیز تجربه سینمایی را به سوی تجربه‌های چندحسی و تعاملی هدایت خواهد کرد.