پیکسار (Pixar Animation Studios) استودیوی انیمیشن‌سازی آمریکایی و زیرمجموعه شرکت والت دیزنی است که «داستان اسباب‌بازی»، نخستین انیمیشن بلند تمام‌رایانه‌ای تاریخ، را ساخت. مقر آن در امریویل کالیفرنیاست و نشانش همان چراغ مطالعه کوچکی است که در ابتدای هر فیلمش روی حرف I بالا و پایین می‌پرد.
پیکسار یعنی چه؟
«پیکسار» واژه‌ای ساختگی است. بنیان‌گذاران فنی شرکت، الوی ری اسمیت و لورن کارپنتر، دنبال نامی برای یکی از رایانه‌های گرافیکی خود بودند. اسمیت فعلی شبه‌اسپانیایی به معنای «تصویر ساختن» پیشنهاد کرد (pixer) و کارپنتر آن را با «رادار» (radar) ترکیب کرد؛ نتیجه شد Pixar. نام رایانه بعدها نام کل شرکت شد.
پیکسار در یک نگاه
پیکسار تا امروز نزدیک سی انیمیشن بلند ساخته و فروش جهانی همه آن‌ها روی هم از ۱۶ میلیارد دلار بیشتر است. پنج فیلمش هر کدام بیش از یک میلیارد دلار فروخته‌اند و یازده بار جایزه اسکار بهترین انیمیشن بلند را برده است؛ بیش از هر استودیوی دیگری از زمان ایجاد این جایزه در ۲۰۰۱.
| فیلم | سال | فروش جهانی |
|---|---|---|
| درون و بیرون ۲ | ۲۰۲۴ | حدود ۱٫۷ میلیارد دلار |
| شگفت‌انگیزان ۲ | ۲۰۱۸ | حدود ۱٫۲۴ میلیارد دلار |
| داستان اسباب‌بازی ۴ | ۲۰۱۹ | حدود ۱٫۰۷ میلیارد دلار |
| داستان اسباب‌بازی ۳ | ۲۰۱۰ | حدود ۱٫۰۷ میلیارد دلار |
| در جست‌وجوی دوری | ۲۰۱۶ | حدود ۱٫۰۳ میلیارد دلار |
تاریخچه مختصری از پیکسار
پیکسار در دهه 1970 میلادی (دهه 50 شمسی) در مؤسسه فناوری نیویورک (NYIT) ایجاد شد، جایی که تیمی از دانشمندان رایانه‌ای در مورد گرافیک رایانه‌ای فعالیت داشتند. سپس پیکسار به کمپانی فیلم‌سازی لوکاس‌فیلم (Lucasfilm Ltd) سازنده فرنچایز جنگ ستارگان (Star Wars) اضافه شد. در سال 1986 استیو جابز، مدیرعامل سابق شرکت اپل، پیکسار را به قیمت 5 میلیون دلار از جرج لوکاس، مالک شرکت لوکاس‌فیلم خریداری کرد. در سال 1995 (1374) پیکسار انیمیشن داستان اسباب‌بازی (Toy Story) را که اولین انیمیشن بلند تمام رایانه‌ای بود را منتشر کرد که صنعت انیمیشن‌سازی را متحول کرد. از آن زمان پیکسار نزدیک سی انیمیشن بلند و ده‌ها انیمیشن کوتاه منتشر کرده است. در سال 2006 پس از چندین همکاری بین پیکسار و دیزنی، شرکت والت‌دیزنی (The Walt Disney Company) تصمیم به خریدن کمپانی پیکسار به قیمت 7.4 میلیارد دلار گرفت. کمپانی پیکسار هم‌اکنون زیرمجموعه شرکت والت‌دیزنی است و مدیرعامل آن جیمز موریس است.فروش جهانی؛ برگ برنده پیکسار
در استاندارد هالیوود میزان فروش فیلم‌ها به دو بخش فروش داخلی (Domestic Box Office) و فروش جهانی تقسیم‌بندی می‌شود. مقایسه میزان فروش داخلی و فروش جهانی آثار پیکسار نشان می‌دهد که بیشتر فروش آثار پیکسار در خارج از آمریکای شمالی اتفاق افتاده است و فروش جهانی یکی از مهم‌ترین عوامل فروش بالای انیمیشن‌های پیکسار بوده است و پیکسار توانسته است آثاری جهانی تولید کند و از تمامی کشورها مخاطبین گوناگون را به آثار خود جذب کند.
پیکسار؛ ترکیب نگاه هنری و صنعتی به سینما
پیکسار توانسته است با ترکیب نگاه هنری و صنعتی به سینما از یک سو آثاری هنرمندانه و دارای جنبه‌های خلاقانه تولید کند و همچنین باتوجه‌به جنبه‌های تجاری و اقتصادی و بازاریابی دقیق به فروش قابل‌قبولی دست پیدا کند.کمپانی پیکسار در کنار نوآوری‌ها و خلاقیت‌های گوناگون در انیمیشن‌هایش به‌صورت میانگین 158 میلیون دلار (با احتساب هر دلار 60 هزار تومان معادل مبلغی بیش از 9 هزار میلیارد) برای تولید هر انیمیشن سرمایه‌گذاری کرده است و همچنین با بازاریابی دقیق بیشتر آثار پیکسار (به جز چند مورد که در دوران همه‌گیری کرونا اکران شدند.) به سود‌آوری رسیده‌اند و به‌صورت میانگین به فروش حدود سه برابری (586 میلیون دلار) دست پیدا کرده‌اند.
برای خلق آثار سینمایی نوآورانه و متفاوت، فیلم‌سازان باید جسورانه عمل کرده و از ایده‌های جدید و غیرمنتظره استفاده کنند. این امر مستلزم آن است که سرمایه‌گذاران نیز برای حمایت از این پروژه‌ها، ریسک‌پذیری بیشتری داشته باشند. بدون ریسک‌پذیری، صنعت فیلم‌سازی به تکرار آثار قبلی و تولید فیلم‌های تجاری و کلیشه‌ای محدود خواهد شد و نوآوری و خلاقیت در آن جایگاهی نخواهد داشت.
در سال ۱۹۹۵، دنیای انیمیشن شاهد انقلابی بی‌سابقه بود. پیکسار با انتشار "داستان اسباب‌بازی"، اولین انیمیشن بلند تمام رایانه‌ای تاریخ، صفحه‌ای جدید در تاریخ سینما گشود. این اثر خارق‌العاده، دریچه‌ای به دنیایی شگفت‌انگیز باز کرد؛ جایی که اسباب‌بازی‌ها در غیاب انسان‌ها جان می‌گرفتند و داستان‌های خود را روایت می‌کردند.
"داستان اسباب‌بازی" فراتر از یک فیلم ساده بود. این انیمیشن نه تنها چهار نامزدی اسکار و جایزه "بهترین دستاورد ویژه" را از آن خود کرد، بلکه آغازگر مسیری درخشان برای پیکسار شد. موفقیت این اثر راه را برای سه دنباله باز کرد و قسمت پنجم آن برای سال ۲۰۲۶ اعلام شد. اما پیکسار تنها به "داستان اسباب‌بازی" بسنده نکرد. این استودیو با خلق آثاری چون "درون و بیرون"، مرزهای داستان‌سرایی را درنوردید و مفاهیم عمیقی همچون دوستی، شجاعت، خانواده و اهمیت تفاوت‌ها را به تصویر کشید. پیکسار با ترکیبی هنرمندانه از فناوری پیشرفته و داستان‌پردازی خلاقانه، به مخاطبانش آموخت که به رؤیاهایشان ایمان داشته باشند، از تفاوت‌هایشان نهراسند و به کاوش در دنیای درون و بیرون خود بپردازند.
پیکسار از ۲۰۰۱ که اسکار بهترین انیمیشن بلند ایجاد شد، یازده بار این جایزه را برده است: از «در جست‌وجوی نمو» و «راتاتویی» تا «کوکو» و «روح». جوایز فنی متعددی هم برای نرم‌افزارهای رندر و انیمیشنش گرفته است.
موفقیت تجاری پیکسار نیز همپای دستاوردهای هنری‌اش چشمگیر بوده است. پنج انیمیشن این استودیو از جمله "درون و بیرون ۲"، "یافتن دوری"، "داستان اسباب‌بازی ۳ و ۴" و "شگفت‌انگیزان ۲" هر کدام بیش از یک میلیارد دلار فروش داشته‌اند و در زمره ۵۰ فیلم پرفروش تاریخ سینما قرار گرفته‌اند.
اما مسیر پیکسار همواره هموار نبوده است. همه‌گیری کرونا چالشی جدی برای این استودیو ایجاد کرد. انیمیشن‌هایی که در این دوره اکران شدند، با کاهش فروش مواجه شدند. با این حال، پیکسار با درایت از این دوران گذر کرد و با اکران "درون و بیرون ۲" در سال ۲۰۲۴، بار دیگر اوج گرفت و ضررهای پیشین را جبران کرد.
پیکسار؛ منبع درآمد‌های گوناگون برای امپراطوری رسانه‌ای دیزنی
والت‌دیزنی، از یک استودیوی کوچک انیمیشن به یک امپراتوری رسانه‌ای عظیم تبدیل شده است. این شرکت با خریدن کمپانی‌های بزرگ و کوچک، به‌تدریج بر بخش‌های مختلف صنعت سرگرمی تسلط یافت. دیزنی امروزه علاوه بر استودیوهای انیمیشن خود، مالک کمپانی‌های بزرگی مانند مارول، لوکاس‌فیلم، پیکسار و فاکس قرن بیستم است. این بدان معناست که دیزنی بر دنیای ابرقهرمانان مارول، جنگ ستارگان، انیمیشن‌های کامپیوتری و فیلم‌های سینمایی کلاسیک تسلط دارد. همچنین، دیزنی مالک شبکه‌های تلویزیونی بزرگی مانند ABC و ESPN است و پارک‌های تفریحی متعددی در سراسر جهان دارد. این امپراتوری رسانه‌ای گسترده، به دیزنی امکان می‌دهد تا به مخاطبان خود طیف وسیعی از محصولات و خدمات را ارائه دهد و در هر سنی و سلیقه‌ای، مخاطب داشته باشد. بااین‌حال، این سلطه گسترده، نگرانی‌هایی را در مورد انحصار و کاهش تنوع در صنعت رسانه ایجاد کرده است.پس از اکران موفق یک انیمیشن، تولید و فروش محصولات جانبی مانند اسباب‌بازی، لباس، کتاب، بازی‌های ویدئویی و... به منبع درآمد دیگری برای پیکسار تبدیل می‌شود. این محصولات با استفاده از شخصیت‌ها و نمادهای محبوب فیلم‌ها، به فروش بالایی دست می‌یابند.
فروش حق پخش تلویزیونی و آنلاین انیمیشن‌ها به شبکه‌های تلویزیونی و پلتفرم‌های پخش آنلاین، منبع درآمد دیگری برای پیکسار است. همچنین، دیزنی با راه‌اندازی پلتفرم دیزنی پلاس، امکان دسترسی مستقیم مخاطبان به انیمیشن‌های پیکسار را فراهم کرده است.
پیکسار با اعطای مجوز استفاده از شخصیت‌ها و داستان‌های خود به سایر شرکت‌ها برای تولید محصولات مختلف، درآمد قابل‌توجهی کسب می‌کند. به‌عنوان‌مثال، استفاده از شخصیت‌های پیکسار در پارک‌های تفریحی دیزنی (Disneyland Parks) و محصولات غذایی، نمونه‌هایی از این نوع درآمد هستند.
این شرکت با تولید محتوا و جاذبه‌های جدید برای پارک‌های تفریحی دیزنی، به درآمدزایی این بخش از کسب‌وکار دیزنی کمک می‌کند.
پیکسار با استفاده از استراتژی‌های متنوع و خلاقانه، توانسته است به یک موتور محرک درآمدزایی برای دیزنی تبدیل شود. این استودیو با تولید انیمیشن‌های باکیفیت و محبوب، ایجاد محصولات جانبی متنوع، فروش حق پخش، اعطای مجوز استفاده از شخصیت‌ها و داستان‌های خود، تولید محتوا برای پارک‌های تفریحی، به موفقیت مالی قابل‌توجهی دست‌یافته است.
چرا پیکسار موفق شد؟
سه چیز در بیشتر تحلیل‌ها تکرار می‌شود. اول، داستان: پیکسار فیلم‌نامه را بارها بازنویسی می‌کند و گروهی از کارگردانانش («براین تراست») نسخه‌های اولیه فیلم‌های همدیگر را بی‌تعارف نقد می‌کنند. دوم، فناوری: نرم‌افزار رندر پیکسار (RenderMan) سال‌ها استاندارد جلوه‌های ویژه هالیوود بود. سوم، بازار جهانی: بیشتر فروش فیلم‌های پیکسار از بیرون آمریکای شمالی می‌آید.
برای مقایسه پیکسار با دیزنی، دریم‌ورکس و جیبلی، بزرگ‌ترین شرکت‌های انیمیشن‌سازی ایران و جهان را ببینید.
پرسش‌های رایج درباره پیکسار
پیکسار مال کدام کشور است؟
آمریکا. مقر پیکسار در امریویل، ایالت کالیفرنیاست.
صاحب پیکسار کیست؟
شرکت والت دیزنی، که پیکسار را در ۲۰۰۶ به ارزش ۷٫۴ میلیارد دلار خرید. پیش از آن، استیو جابز از ۱۹۸۶ سهامدار اصلی پیکسار بود.
اولین انیمیشن پیکسار کدام است؟
نخستین فیلم بلند پیکسار «داستان اسباب‌بازی» (۱۹۹۵) است. پیش از آن پیکسار فیلم‌های کوتاه می‌ساخت؛ مشهورترینشان «لوکسو جونیور» (۱۹۸۶) است، همان چراغ مطالعه‌ای که نماد شرکت شد.
پرفروش‌ترین انیمیشن پیکسار کدام است؟
«درون و بیرون ۲» (۲۰۲۴) با حدود ۱٫۷ میلیارد دلار فروش جهانی.