جیتیای ۶ در ESRB رده M و در PEGI رده ۱۸ گرفته و در سامانه اسرا رده ندارد. این یادداشت دلیل رده بزرگسال را از متن رسمی نهادهای ردهبندی مرور میکند.
جیتیای ۶ روز ۲۸ آبان منتشر شد و در متاکریتیک نمره ۹۹ گرفت. اما همین بازی پیش از انتشار برچسبی دیگر هم گرفته بود که برای خانوادهها مهمتر از نمره منتقدان است؛ برچسب رده سنی. نهادهای ردهبندی بازی در آمریکا و اروپا هر دو جیتیای ۶ را بازی بزرگسالان دانستهاند و دلیل این داوری را هم با جزئیات نوشتهاند.
این یادداشت رده سنی جیتیای ۶ را از روی صفحههای رسمی همین نهادها بررسی میکند و آن را کنار رده نسخههای پیشین مجموعه میگذارد. سپس سراغ ایران میرود؛ جایی که این بازی رده رسمی ندارد اما در آپارات پربازدیدترین بازی است. زمان انتشار و قیمت بازی در ایران در یادداشت «تاریخ انتشار جیتیای ۶ به وقت ایران» آمده است.
رده سنی جیتیای ۶ در ESRB
نهاد ردهبندی بازی آمریکا و کانادا، یعنی ESRB، به جیتیای ۶ رده M داده است؛ ردهای که بازی را برای ۱۷ سال به بالا مناسب میداند. ESRB کنار هر رده چند توصیفگر محتوا میآورد که نشان میدهد چه چیزی بازی را به آن رده رسانده است.
ESRB بالاتر از M تنها یک رده دیگر دارد؛ رده AO که ویژه بزرگسالان ۱۸ سال به بالاست. جیتیای ۶ به این رده نرسیده و در همان ردهای مانده است که نسخههای پیشین مجموعه داشتند.
صفحه رسمی ESRB برای جیتیای ۶ هفت توصیفگر آورده است. این توصیفگرها خون و جراحت، خشونت شدید، شوخی بزرگسالانه، برهنگی، زبان رکیک، محتوای جنسی شدید و مصرف مواد مخدر و الکلاند. برچسب خرید درونبازی هم کنار رده آمده است؛ برچسبی که در رده اثری ندارد و تنها خبر میدهد بازی امکان خرید با پول واقعی دارد.
این فهرست با فهرست جیتیای ۵ یکی است. ESRB برای جیتیای ۵ نیز، هم در نسخه نخست و هم در نسخه تازه آن، همین هفت توصیفگر را ثبت کرده است. یعنی جیتیای ۶ از نگاه ESRB نه بازیای تندتر، بلکه همرده نسخه پیشین خود است.
رده سنی جیتیای ۶ در PEGI
نهاد ردهبندی اروپایی PEGI داوری سختگیرانهتری دارد. ردههای PEGI از ۳ سال آغاز میشوند و رده ۱۸ بالاترین آنهاست. PEGI به جیتیای ۶ رده ۱۸ داده است که به نوشته خود این نهاد عرضه بازی را تنها به بزرگسالان محدود میکند. PEGI دلیل این رده را خشونت گرافیکی شدید و مصرف مواد مخدر غیرقانونی دانسته است. مضمونهای جنسی شدید نیز در همین توضیح آمده است.
PEGI برخلاف ESRB توضیحی بلند هم برای هر بازی منتشر میکند. به نوشته این توضیح، بازیکن در جهان باز بازی میتواند به همه شخصیتها آسیب بزند، از شهروندان عادی تا خلافکاران و پلیس. خشونت بازی خونین و بسیار واقعنماست و برخی سلاحها جراحتهای سنگینتری به جا میگذارند. مصرف مواد مخدر در بازی پرتکرار است و بازیکن خود نیز میتواند مواد مصرف کند.
بخش دیگر توضیح PEGI به محتوای جنسی میپردازد. بازی برهنگی و صحنههای رابطه جنسی دارد و در کلوبهای شبانه آن نیز صحنههایی از این دست دیده میشود. حیوانات خانگی نیز در جهان بازی آسیبپذیرند، هرچند به نوشته PEGI جراحت آنها به جزئیات جراحت شخصیتهای انسانی نمیرسد. PEGI همچنین از زبان رکیک پرتکرار و از زبان تبعیضآمیز در برنامههای تلویزیون و رادیوی درون بازی خبر داده است. به نوشته همین نهاد، خرید درونبازی در جیتیای ۶ هست اما بازی بی آن هم پیش میرود.
تفاوت دو نسخه در توضیح PEGI روشنتر است. PEGI رده ۱۸ جیتیای ۵ را با خشونت علیه شخصیتهای بیدفاع و بیگناه توضیح داده بود. تشویق به قمار نیز در همان توضیح آمده بود. در توضیح جیتیای ۶، اما، وزن بیشتری به مواد مخدر و محتوای جنسی داده شده است.
رده سنی نسخههای پیشین جیتیای
رده بزرگسال برای جیتیای تازگی ندارد. ESRB به همه نسخههای اصلی مجموعه، از جیتیای ۳ تا جیتیای ۶، رده M داده است. آنچه از نسخهای به نسخه دیگر تغییر کرده، فهرست توصیفگرهاست. جیتیای ۳ در ESRB تنها سه توصیفگر خون، زبان رکیک و خشونت را دارد، حال آنکه جیتیای ۵ و ۶ هر کدام هفت توصیفگر دارند.
در اروپا نیز PEGI به جیتیای ۵ و جیتیای ۶ رده ۱۸ داده است. به نوشته یادداشت «جیتیای در ایران» نمافر، بیشتر عنوانهای مجموعه در فهرست PEGI رده ۱۸ دارند و نخستین جیتیای رده ۱۶ دارد.
| بازی | رده ESRB | توصیفگرهای ESRB | رده PEGI |
|---|---|---|---|
| جیتیای ۶ | M (۱۷ سال به بالا) | خون و جراحت، خشونت شدید، شوخی بزرگسالانه، برهنگی، زبان رکیک، محتوای جنسی شدید، مصرف مواد مخدر و الکل | ۱۸ |
| جیتیای ۵ | M (۱۷ سال به بالا) | خون و جراحت، خشونت شدید، شوخی بزرگسالانه، برهنگی، زبان رکیک، محتوای جنسی شدید، مصرف مواد مخدر و الکل | ۱۸ |
| جیتیای ۴ | M (۱۷ سال به بالا) | خون، خشونت شدید، برهنگی نسبی، زبان رکیک، محتوای جنسی شدید، مصرف مواد مخدر و الکل | ثبت نشده در این بررسی |
| جیتیای سن آندریاس | M (۱۷ سال به بالا) | خون و جراحت، خشونت شدید، زبان رکیک، محتوای جنسی شدید، مصرف مواد مخدر | ثبت نشده در این بررسی |
| جیتیای وایس سیتی، نسخه بازسازی | M (۱۷ سال به بالا) | خون و جراحت، خشونت شدید، محتوای جنسی، متن ترانه رکیک، مصرف مواد مخدر | ثبت نشده در این بررسی |
| جیتیای ۳ | M (۱۷ سال به بالا) | خون، زبان رکیک، خشونت | ثبت نشده در این بررسی |
ردهها از صفحههای رسمی ESRB و PEGI در ۲۸ آبان ۱۴۰۵ خوانده شدهاند. ESRB برای نسخههای قدیمی رده بازعرضه آنها روی کنسولهای تازهتر را نشان میدهد.
جیتیای در نظام ردهبندی اسرا
ایران نظام ردهبندی سنی خود را دارد. سامانه اسرا زیر نظر بنیاد ملی بازیهای رایانهای بازیها را در شش رده جای میدهد که از «تمام سنین» آغاز میشود و به «۱۸ سال به بالا» میرسد. صفحه همین سامانه شمار بازیهای ثبتشده را ۴۳٬۳۶۷ بازی نشان میدهد.
جستوجوی نام جیتیای در سامانه اسرا در ۲۸ آبان ۱۴۰۵ تنها یک بازی پازل با همین نام را نشان داد و هیچ نسخهای از مجموعه اصلی در آن نبود. یعنی جیتیای ۶ در ایران رده رسمی ندارد. نسخههای پیشین مجموعه نیز در فهرست بازیهای ردهبندیشده اسرا، که نمافر در دیدهبان آورده است، دیده نمیشوند. این در حالی است که فروشگاههای اینترنتی ایرانی اکانت و نسخه فیزیکی بازی را از روز عرضه میفروشند.
رده بالا در اسرا کمشمار است. به برداشت نمافر از فهرست اسرا، که بازیهای تا ۲۰۲۰ را در بر میگیرد، ۷۰٫۵ درصد بازیهای ردهبندیشده این سامانه در پایینترین رده سنی قرار دارند و تنها ۲٫۳ درصد در بالاترین رده. این دو سهم در فهرست PEGI حدود ۳۱٫۸ و ۷٫۴ درصد است و همه ردهها در نمودار «سهم ردههای سنی بازیها در اسرا و PEGI» کنار هم آمدهاند.
نگاه ارزیابان ایرانی و خانوادهها
سامانه کدومو فیلم و بازی را برای خانوادههای ایرانی ارزیابی میکند و تا ۲۸ آبان نقدی برای جیتیای ۶ در آن دیده نشد. این سامانه پیش از این جیتیای ۵ و جیتیای آنلاین را هر دو مناسب ۱۸ سال به بالا دانسته است. ارزیاب کدومو در نقد جیتیای ۵ از خشونت و مواد مخدر بهعنوان مسائل محتوایی بازی نام برده است.
داوری والدین در همین صفحه اما فاصلهای چشمگیر با داوری ارزیاب دارد. بخش دیدگاه والدین در صفحه جیتیای ۵ بر پایه ۴۰ رای سن ۱۴ سال را نشان میدهد؛ چهار سال کمتر از ردهای که ارزیاب همین سامانه داده است.
گیمر ایرانی البته تنها کودک و نوجوان نیست. به گزارش خبرگزاری مهر از پیمایش ملی بنیاد ملی بازیهای رایانهای، میانگین سنی گیمرهای ایرانی در ۱۴۰۲ به ۲۹ سال رسید. همین پیمایش از توجه کم گیمرها به رده سنی نیز خبر میدهد. در پیمایش ۱۴۰۲ تنها ۱۶٫۴ درصد گیمرها گفتند اسرا را میشناسند و ۲۹٫۱ درصد گفتند اصلا به ردهبندی سنی توجه نمیکنند. پاسخها در نمودار «توجه گیمرهای ایرانی به ردهبندی سنی بازیها» آمده است.
در همین حال جیتیای پرتماشاترین بازی آپارات است. به برداشت نمافر از کانالهای بازی آپارات، ویدئوهای جیتیای حدود ۲۴ درصد بازدید این کانالها را از آن خود کردهاند. سن تماشاگران این ویدئوها در داده آپارات نیست.
کلام آخر
جیتیای ۶ در آمریکا رده ۱۷ سال به بالا و در اروپا رده ۱۸ سال به بالا گرفته است. ESRB برای آن همان هفت توصیفگر جیتیای ۵ را ثبت کرده و PEGI در توضیح خود بیش از نسخه پیشین بر مواد مخدر و محتوای جنسی تکیه کرده است. در ایران بازی رده اسرا ندارد، اما اکانت و نسخه فیزیکی آن از روز عرضه فروخته میشود. کدومو نسخه پیشین را مناسب ۱۸ سال به بالا دانسته است، حال آنکه دیدگاه والدین کاربر همین سامانه ۱۴ سال را نشان میدهد.
پرسشهای رایج
رده سنی جیتیای ۶ چند سال است؟
ESRB به جیتیای ۶ رده M داده که ویژه ۱۷ سال به بالاست. PEGI در اروپا به آن رده ۱۸ داده است.
رده سنی جیتیای ۵ چند سال است؟
جیتیای ۵ در ESRB رده M و در PEGI رده ۱۸ دارد. ESRB برای آن همان هفت توصیفگر جیتیای ۶ را ثبت کرده است.
چرا جیتیای ۶ رده بزرگسال گرفته است؟
به نوشته PEGI، دلیل این رده خشونت گرافیکی شدید و مصرف مواد مخدر غیرقانونی است و مضمونهای جنسی شدید نیز در همین توضیح آمده است. ESRB نیز برهنگی و زبان رکیک را در توصیفگرهای بازی آورده است.
جیتیای ۶ در اسرا رده سنی دارد؟
نه. جستوجوی سامانه ردهبندی اسرا در ۲۸ آبان ۱۴۰۵ هیچ نسخهای از مجموعه اصلی جیتیای را نشان نداد.
منابع
- ESRB، صفحه ردهبندی Grand Theft Auto VI و نسخههای پیشین، خواندهشده در ۲۸ آبان ۱۴۰۵
- PEGI، صفحه جستوجوی Grand Theft Auto VI و Grand Theft Auto V، خواندهشده در ۲۸ آبان ۱۴۰۵
- بنیاد ملی بازیهای رایانهای، سامانه ردهبندی سنی اسرا، جستوجو در ۲۸ آبان ۱۴۰۵
- کدومو، نقد و بررسی بازی جیتیای ۵
- بنیاد ملی بازیهای رایانهای، پیمایش ملی مصرف بازی ۱۴۰۲
- نمافر، برداشت از کانالهای بازی آپارات و فهرستهای اسرا و PEGI در دیدهبان















