هزینه حج تمتع ۱۴۰۵ بهطور میانگین حدود ۳۵۵ میلیون تومان اعلام شد. علیرضا رشیدیان، رئیس سازمان حج و زیارت، این رقم را ۱۲ آذر ۱۴۰۴ اعلام کرد؛ به گزارش خبرگزاری فارس این عدد حدود چهل درصد بیشتر از سال قبل است. ثبت‌نام‌کنندگان پیش‌تر حدود ۲۰۰ میلیون تومان علی‌الحساب واریز کرده بودند و باقی را هنگام ثبت‌نام قطعی پرداختند. در این صفحه روند هزینه حج در سال‌های اخیر، اجزای این هزینه و مقایسه آن با کشورهای دیگر را آورده‌ایم.
هزینه حج تمتع ۱۴۰۵ در یک نگاه
حج ۱۴۰۵ در شرایط جنگ برگزار شد. اعزام زائران پس از موافقت شورای عالی امنیت ملی در اوایل اردیبهشت آغاز شد و به گزارش خبرگزاری مهر، از بیش از ۸۶ هزار نفری که در برنامه اولیه بودند، نزدیک به ۳۰ هزار نفر به عربستان رفتند. این خبرگزاری محدودیت‌های مالی ناشی از شرایط جنگی و قطع نقل‌وانتقال بانکی را دلیل این کاهش دانسته است. بیشتر پروازها، برای بیش از ۱۷ هزار زائر، از مشهد انجام شد.
رقم ۳۵۵ میلیون تومان میانگین است و هزینه هر کاروان به نوع اتاق، هتل‌های مکه و مدینه و «مدینه قبل» یا «مدینه بعد» بودن سفر بستگی دارد.
چرا حج هر سال گران‌تر می‌شود؟
بیشتر هزینه حج ارزی است: بلیت هواپیما، هتل، غذا، حمل‌ونقل و خدماتی که شرکت‌های سعودی در منا و عرفات می‌دهند همه به ریال سعودی یا دلار قیمت دارند. پس هزینه حج در ایران بیش از هر چیز تابع نرخ ارزی است که دولت برای زائران در نظر می‌گیرد. از سوی دیگر، عربستان در ۲۰۲۰ مالیات بر ارزش افزوده را از پنج به پانزده درصد رساند و هزینه بسته‌های خدمات منا و عرفات را برای همه کشورها بالا برد.
هزینه حج تمتع در سال‌های اخیر
| سال | هزینه تقریبی هر زائر | توضیح |
|---|---|---|
| ۱۴۰۱ | حدود ۴۵ میلیون تومان، به‌علاوه حدود ۷ میلیون تومان افزایش پایانی | نخستین حج پس از کرونا؛ عربستان مبلغ ۱۱۶۰ دلار برای خدمات ایام تشریق افزود |
| ۱۴۰۲ | ۱۰۹ تا ۱۳۹ میلیون تومان | با ارز ۲۸٬۵۰۰ تومانی؛ حدود ۵ هزار دلار برای هر زائر |
| ۱۴۰۳ | ۱۴۰ میلیون تومان علی‌الحساب | رقم نهایی هر زائر به نوع هتل و کاروان بستگی داشت |
| ۱۴۰۴ | ۲۳۰ تا ۲۸۸ میلیون تومان | بسته به کاروان |
| ۱۴۰۵ | حدود ۳۵۵ میلیون تومان (میانگین) | حدود چهل درصد بیشتر از ۱۴۰۴ |
هزینه حج در کشورهای دیگر
این ارقام مربوط به حج ۲۰۲۳ (۱۴۰۲) است که نمافر از اعلام رسمی یا رسانه‌های هر کشور جمع کرده است. هزینه حج ایران در آن سال حدود ۵ هزار دلار بود.
| گروه | کشورها و هزینه هر زائر (دلار) |
|---|---|
| بسیار گران‌تر از ایران | امارات ۱۰٬۸۲۱، قطر ۸٬۷۸۸ تا ۱۹٬۲۲۵، لبنان ۶ تا ۱۲ هزار، مراکش ۶٬۳۰۰ تا ۷٬۶۹۸، بحرین ۷٬۵۵۹، مالزی ۸٬۴۰۰ تا ۱۰٬۵۰۰، اندونزی ۵٬۲۸۶ تا ۶٬۶۸۲ |
| هم‌اندازه ایران | کویت ۵٬۳۷۵ تا ۷٬۵۷۸، مصر ۴٬۳۰۰ تا ۹٬۴۰۰، هند ۴٬۹۰۰ تا ۸ هزار، پاکستان ۲٬۶۰۰ تا ۶٬۲۳۴، عراق ۳٬۸۰۰ تا ۴٬۲۰۰، افغانستان حدود ۴ هزار |
| ارزان‌تر از ایران | عمان حدود ۲ هزار، اردن ۲٬۸۰۰ تا ۳ هزار، یمن ۳٬۴۱۶، سوریه ۳٬۷۰۰ |
کمترین و بیشترین قیمت هر کشور در نمودار هزینه حج تمتع در ایران و کشورهای دیگر در ۲۰۲۳ آمده است. لیبی در آن سال همه هزینه حج شهروندانش را پرداخت کرد. مقایسه دلاری یک طرف ماجراست؛ طرف دیگر درآمد مردم هر کشور است. با میانگین درآمد سرانه حدود ۳٬۳۰۰ دلار در سال، هزینه حج برای یک ایرانی بیش از درآمد یک سالش بود. در بنگلادش هم وضع مشابه است، اما برای شهروند مالزیایی هزینه حج نزدیک به درآمد یک سالش است.
تفاوت حج تمتع و حج عمره
حج تمتع (حج واجب) فقط در ماه ذی‌الحجه و با سهمیه‌ای که عربستان به هر کشور می‌دهد انجام می‌شود و زائر سال‌ها در نوبت می‌ماند. حج عمره در بیشتر ماه‌های سال ممکن است، کوتاه‌تر است و هزینه‌اش معمولا کمتر از نصف حج تمتع است. هزینه‌های عمره و مقایسه‌اش با کشورهای دیگر را در آیا حج عمره در ایران گران است؟ آورده‌ایم.
پرسش‌های رایج
کل هزینه حج تمتع ۱۴۰۵ چقدر است؟
بهطور میانگین حدود ۳۵۵ میلیون تومان برای هر زائر، طبق اعلام سازمان حج و زیارت در آذر ۱۴۰۴. رقم دقیق هر نفر به کاروان و نوع اسکان بستگی دارد.
چند نفر از ایران به حج ۱۴۰۵ رفتند؟
نزدیک به ۳۰ هزار نفر با ۱۳۱ پرواز، به گزارش خبرگزاری مهر. برنامه اولیه اعزام بیش از ۸۶ هزار نفر بود که در شرایط جنگ و با قطع نقل‌وانتقال بانکی کاهش یافت.
چرا هزینه حج ایران از کشورهای همسایه بیشتر یا کمتر است؟
به دلار، هزینه حج ایران از بسیاری از کشورهای عربی و آسیایی کمتر یا هم‌اندازه است. سنگینی آن برای ایرانی‌ها از نرخ ارز و درآمد پایین به دلار می‌آید.
حج واجب و حج تمتع یکی است؟
بله. حج واجب همان حج تمتع است که بر هر مسلمان مستطیع یک بار در عمر واجب است.
منابع
- سازمان حج و زیارت، نشست خبری رئیس سازمان، ۱۲ آذر ۱۴۰۴ (به نقل تابناک و خبرگزاری آنا)
- خبرگزاری فارس، افزایش هزینه حج ۱۴۰۵ نسبت به ۱۴۰۴
- سازمان حج و زیارت، هزینه نهایی حج تمتع ۱۴۰۲، ۱۲ اسفند ۱۴۰۱ (به نقل خبرگزاری فارس و روزنامه تعادل)
- سید عباس حسینی، رئیس سازمان حج و زیارت، هزینه علی‌الحساب حج ۱۴۰۳، ۸ دی ۱۴۰۲ (به نقل ایسنا و اقتصادنیوز)
- علیرضا بیات، رئیس سازمان حج و زیارت، هزینه حج تمتع ۱۴۰۴، ۹ اردیبهشت ۱۴۰۴ (به نقل خبرگزاری مهر و روزنامه تعادل)
- خبرگزاری مهر، گزارش بازگشت زائران حج ۱۴۰۵، ۴ خرداد ۱۴۰۵
- خبرگزاری تسنیم، موافقت شورای عالی امنیت ملی با اعزام زائران حج، ۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
- اعلام رسمی و رسانه‌های کشورهای مختلف درباره هزینه حج ۲۰۲۳؛ بانک جهانی، درآمد سرانه