یکی از مشکلاتی که بسیاری از هنرمندان و فعالان حوزه صنایع فرهنگی و خلاق با آن مواجه هستند، جذب سرمایه و تأمین مالی پروژه‌ها و فعالیت‌هایشان است. از روش‌های متداول تأمین هزینه می‌توان به بودجه‌های دولتی و کمک‌های مالی خصوصی و سرمایه‌گذاری‌های تجاری اشاره کرد. وابستگی به بودجه دولتی و کمک‌های مالی خصوصی در حوزه صنایع فرهنگی و خلاق نقطه مقابل مدل‌های کسب‌وکار محور است که در بخش‌های تجاری‌تر رایج است. مدل‌های کسب‌وکار، اگرچه درآمد قابل توجهی برای واسطه‌هایی مانند استودیوهای فیلم به همراه دارد؛ اما چشم‌انداز مالی محدودی را برای اغلب فعالان صنایع فرهنگی و خلاق ارائه می‌دهد. این مقاله فراتر از رویکردهای دوگانه مذکور، می‌کوشد تا سرمایه‌گذاری (تأمین مالی) جمعی را به عنوان یک رویکرد سرمایه‌گذاری جایگزین و امیدوارکننده برای صنایع فرهنگی و خلاق معرفی کند که امکان ارتباط مستقیم را میان هنرمندان و مخاطبان فراهم می‌کند.
محدودیت‌های تأمین مالی سنتی صنایع فرهنگی و خلاق
روش‌های تأمین مالی سنتی در صنایع فرهنگی و خلاق دارای نقاط ضعف و محدودیت‌هایی هستند که لزوم توجه به روش‌های جایگزین را ایجاب می‌کنند. از سویی، بودجه‌های دولتی و کمک‌های مالی دولتی مشکلاتی همچون ناکارآمدی و عدم بهره‌وری، دسترسی محدود به مخاطبان و کنترل و محدود کردن نخبگان را به همراه دارند، از طرفی دیگر سرمایه‌گذاری‌های تجاری، پروژه‌محور هستند و به همین دلیل، افراد و شرکت‌های صاحب سرمایه سعی در توزیع و پخش ریسک در زیر مجموعه‌های خود دارند. همچنین سرمایه‌‌گذار با تصاحب حقوق مالکیت معنوی و سود پروژه، باعث می‌شود که فرد یا نهاد خلاق درآمد محدودی داشته باشد.
توسعه تأمین مالی جمعی در صنایع فرهنگی و خلاق
سرمایه‌گذاری یا تأمین مالی جمعی، روشی خلاقانه برای تأمین سرمایه است که در آن یک فرد یا کسب‌وکار به ازای پرداخت سهام وشریک کردن مردم در فعالیت و پروژه‌هایشان، طی یک پویش، از آن‌ها پول جمع‌آوری می‌کند. بررسی اجمالی تاریخی، ما را به نمونه‌های اولیه سرمایه‌گذاری جمعی اینترنتی در اواخر دهه 1990 و اوایل دهه 2000 می‌رساند که توسط هنرمندان و نوازندگان دنبال می‌شد؛ زیرا محیط وب، ارتباط مستقیم بیشتری را بین سازندگان و طرفداران ایجاد می‌کرد. با این حال، این مقاله راه‌اندازی پلتفرم‌های مبتنی بر جوایز عمومی مانند کیک‌استارتر و ایندیگوگو را در اواخر دهه ۲۰۰۰ که با افزایش رسانه‌های اجتماعی و پرداخت‌های دیجیتال تسهیل شد، به‌عنوان نقطه آغازینی معرفی می‌کند که سرمایه‌گذاری جمعی ارتقا یافت.بررسی انواع پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری جمعی
بررسی گونه‌شناسی پلتفرم‌های مختلف سرمایه‌گذاری جمعی متمرکز بر صنایع فرهنگی و خلاق نشان می‌دهد که پلتفرم‌های جوایز عمومی، سایت‌های حامی حوزه‌های خلاقانه، پلتفرم‌های اختصاصی منطقه‌ای و پلتفرم‌های اشتراکی، چهار گونه اصلی پلتفرم‌های تأمین مالی جمعی در صنایع فرهنگی و خلاق هستند. این طبقه‌بندی، تنوع سرمایه‌گذاری جمعی را نشان می‌دهد و در عین حال، به فشارهای ادغام و یکپارچه‌سازی اشاره می‌کند که منجر به تسلط تنها یک یا دو بازیگر برتر در هر جایگاه شده است. این تقسیم‌بندی مدل‌وار برای آغاز جستجو درباره قابلیت و تأثیر رویکردهای مختلف بر تأمین مالی انواع پروژه‌های صنایع فرهنگی و خلاق مفید است.
نگاهی به سهم پویش‌های صنایع فرهنگی و خلاق
با استفاده از داده‌های پلتفرم‌هایی مانند کیک‌استارتر، ایندیگوگو، فاندریزر، کرود فاندر و راکت‌هاب از ژانویه 2014 تا نوامبر 2017، روند تأمین مالی جمعی در صنایع فرهنگی و خلاق بررسی شده است. بر اساس یافته‌ها، صنایع فرهنگی و خلاق سهمی 61.3درصدی از بیش از 500 هزار پویش تشکیل شده را به خود اختصاص داده‌اند و خوشه‌های اجتماعی و تجاری و اجتماعی به ترتیب 19.8درصد و 18.9درصد را شامل شده‌اند.
تجزیه و تحلیل داده‌های پویش‌ها
بررسی میزان موفقیت پویش‌ها، حاکی از وجود تفاوت در نرخ موفیقت میان دسته‌های مختلف است. به‌طوری‌که کارزارهای صنایع فرهنگی و خلاق، به نرخ موفقیت قابل توجه 26.5درصد دست یافته‌اند و از خوشه‌های تجاری (12.8درصد) و اجتماعی (17.2درصد) پیشی گرفته‌اند. پلتفرم کیک‌استارتر، با میزبانی 67.5درصد از تمام پویش‌هایی که با موفقیت تأمین شده‌اند در میان پلتفرم‌های مختلف پیشرو است و پس از کیک‌استارتر، ایندیگوگو با نرخ موفقیت 23درصد در جایگاه بعدی قرار دارد. شایان توجه است که 81.1درصد از کارزارهای موفق صنایع فرهنگی و خلاق، خانه خود را در کیک‌استارتر پیدا می‌کنند، امری که برتری این پلتفرم را در محیط خلاقانه سرمایه‌گذاری جمعی برجسته می‌کند. بررسی دقیق اهداف تأمین مالی نشان می‌دهد که پویش‌های صنایع فرهنگی و خلاق، معمولاً میانگین‌های بالاتر (46000 دلار) اما میانه‌های کمتر (5600 دلار) را تعیین کرده‌اند که نشان‌دهنده تأثیرپذیری قابل توجه از چند پویش استثنایی موفق است. برعکس، خوشه‌های تجاری، به طور کلی روی میانه‌های بالاتر هدف‌گذاری می‌کنند. همچنین از نظر مبالغ جمع‌آوری‌شده و مشارکت‌کنندگان کارزارهای صنایع فرهنگی و خلاق به طور مداوم بر سایر دسته‌ها برتری دارند.
موفقیت پویش‌های تأمین مالی جمعی
سرمایه‌گذاری جمعی به دلیل تقویت موفقیت‌های تجاری از یک گزینه فرعی برای تأمین مالی صنایع فرهنگی و خلاق به انتخابی معتبر و جذاب تبدیل و به رسمیت شناخته شده است. برای مثال نامزدهای اسکار و جایزه گرمی، آلبوم‌های برتر موسیقی و حتی کتاب‌های برنده جایزه‌های بین‌المللی در دهه گذشته از روش سرمایه‌گذاری جمعی استفاده کرده‌اند. در میان پلتفرم‌های مختبف، کیک استارتر، از سال 2017، پویش‌های مختلف صنایع خلاق و فرهنگی را به نمایش گذاشته و در این بازه، سرمایه‌های قابل توجهی را جمع‌آوری کرده است. همچنین صنعت موسیقی با 100 هزار دلار تا 1 میلیون دلار جذب سرمایه در میان صنایع مختلف پیشرو بوده است.