گزارش «چشم‌انداز اقتصاد خلاق» که توسط کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (UNCTAD) در چند ماه اخیر منتشر شد، دیدگاه‌هایی در مورد اقتصاد خلاق و تجارت بین‌المللی کالاها و خدمات خلاق ارائه می‌دهد. گزارش امسال بیش از هر چیز بر تأثیر دیجیتالی‌سازی و هوش مصنوعی بر اقتصاد خلاق، چالش‌های رقابتی و تلاش‌ها برای پایداری محیط‌زیست تمرکز دارد.
این گزارش آماری نشان می‌دهد اقتصاد خلاق به‌سرعت در حال رشد است و به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، به‌طور قابل توجهی به توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال کمک می‌کند. بررسی‌ها حاکی از آن است، اقتصاد خلاق بین 0.5 تا 7.3 درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد و بین 0.5 تا 12.5 درصد از نیروی کار در کشورهایی که داده‌ها در دسترس است را به خود اختصاص داده است. علاوه بر این، مجموع صادرات خدمات خلاق در سال 2022 به رکورد 1.4 تریلیون دلار رسید که تقریبا دو برابر صادرات کالاهای خلاق (713 میلیارد دلار) است و بر نقش قابل توجه این بخش در تجارت بین‌المللی تأکید دارد.
گزارش «چشم‌انداز اقتصاد خلاق» با 43 نمودار و 11 شکل مشتمل بر پنج فصل زیر ارائه شده است:
- فصل اول به بررسی روندهای جهانی و تحولات جدید در فعالیت‌های خلاقانه، از جمله مدل‌های کسب‌وکار جدید که توسط دیجیتالی‌سازی، بازی‌آفرینی و دیگر همکاری‌های بین‌صنعتی هدایت می‌شوند، می‌پردازد. این روندها ناظر بر انواع متنوعی چون تبلیغات، معماری، فیلم و تلویزیون، نشر و کتاب، موسیقی، بازی‌های ویدیویی و هنرهای تجسمی به تفصیل توصیف، ساخته و پرداخته شده‌اند.
- فصل دوم، داده‌های به‌روز شده آنکتاد در مورد تجارت بین‌المللی خدمات و کالاهای خلاق و موانع تجارت را ارائه و تحلیل می‌کند. داده‌ها نشان داد، خدمات نرم‌افزاری (با سهم ۴۱.۳ درصد از کل صادرات خدمات خلاق) و تحقیق و توسعه (۳۰.۷ درصد)، بیشترین میزان صادرات را در میان خدمات خلاق دارند. کالاهای صنایع دستی و طراحی به طور قابل توجهی در صادرات کالاهای خلاق پیشتاز هستند و ۷۵.۶ درصد از کل صادرات کالاهای خلاق را تشکیل می‌دهند.
- فصل سوم با در نظر گرفتن فرصت‌ها و چالش‌های ناشی از تحولات تکنولوژیکی بررسی می‌کند که چگونه دیجیتالی‌سازی و هوش مصنوعی صنایع خلاق را متحول می‌کنند. ایجاد محتوا، بهبود محتوا و فرآیندهای پساتولید، استخراج و بهبود اطلاعات، فشرده‌سازی داده‌ها و تحلیل اطلاعات از کاربردهای هوش مصنوعی در صنایع خلاق محسوب می‌شود. در پایان این فصل به پیامدهای گسترش هوش مصنوعی در اقتصاد خلاق و راهکارهای سیاستی متناظر با آن پرداخته شده است.
- فصل چهارم به بررسی نقش حیاتی سیاست رقابت در صنایع خلاق می‌پردازد و پویایی‌های تمرکز بازار و رقابت را بررسی می‌کند. این گزارش، سیاست رقابتی را نوعی ابزار نظارتی می‌داند که هدف آن ترویج رقابت‌پذیری، کارآیی و باز بودن بازارها است. برخی کشورهای در حال توسعه ممکن است، ظرفیت محدودی برای تدوین یا اجرای سیاست‌های رقابتی، از جمله صنایع خلاق، داشته باشند. با این حال، آگاهی از تجربه‌های مقامات رقابتی در اقتصاد خلاق در کشورهایی که این سیاست به خوبی توسعه یافته است، می‌تواند برای این کشورها بسیار ارزشمند باشد.
- فصل پنجم به شیوه‌های تجاری پایدار در صنایع خلاق پرداخته و نقش صنایع خلاق در تلاش‌های جهانی برای پایداری، به ویژه در زمینه کاهش کربن را برجسته می‌کند. دستیابی به کاهش کربن و پایداری زیست محیطی در صنایع خلاق نیازمند تغییر الگوهای مصرف و تولید به شیوه‌های پایدارتر از جمله کاهش زباله، ترویج اقتصاد دایره‌ای و استفاده از سیاست‌های خرید پایدار است.
با توجه به اهمیت گزارش «چشم‌انداز اقتصاد خلاق، 2024» و بررسی عمیق تغییرات و روندهای اساسی و آمارهای بخش‌های مختلف تشکیل‌دهنده این نوع اقتصاد، مرکز نمافر آن را ترجمه و در اختیار مخاطبان قرار داده است.