آینده صنعت VOD در جهان

سرگرمی۱۴۰۳
آینده صنعت VOD در جهان
در حالی که میزان تماشای تلویزیون‌های سنتی به‌طور مستمر در حال کاهش است، برآوردها نشان می‌دهند که ۹۹ درصد از خانواده‌های آمریکایی حداقل به یکی از سرویس‌های استریم اشتراک دارند. تعداد مشترکین پلتفرم نتفلیکس که به‌عنوان نخستین وی‌اودی شناخته می‌شود، نسبت به سال گذشته ۱۴ درصد افزایش یافته و به بیش از ۲۸۲ میلیون نفر رسیده است. این رشد چشمگیر نشان‌دهنده گسترش سریع استفاده از سرویس‌های استریم ویدئو در سطح جهانی است. این سرویس‌ها با فراهم کردن امکان دسترسی آسان و سریع به محتوای دلخواه، به یک بخش مهم از شیوه‌های مصرف محتوا در عصر دیجیتال تبدیل شده‌اند. 

چرا استریمینگ آینده‌ی محتوا است؟  از موسیقی تا بازی و ویدئو

در دو دهه‌ی گذشته، روش مصرف محتوا تغییرات بنیادینی را تجربه کرده است و استریمینگ (پخش آنلاین) به یکی از شیوه‌های اصلی دسترسی به رسانه تبدیل شده است. در حالی که کاربران در گذشته برای تماشای فیلم، گوش دادن به موسیقی یا اجرای بازی‌های ویدئویی، محتوای موردنظر خود را دانلود می‌کردند یا نسخه‌های فیزیکی آن را تهیه می‌کردند، امروزه فناوری استریمینگ این فرآیند را متحول کرده است. سرویس‌های ویدیویی مانند نتفلیکس، دیزنی+ و آمازون پرایم ویدیو، پلتفرم‌های موسیقی مانند اسپاتیفای، اپل موزیک و یوتیوب موزیک و خدمات بازی ابری همچون Xbox Cloud Gaming و NVIDIA GeForce  NOW دسترسی سریع و بدون نیاز به دانلود را برای کاربران فراهم کرده‌اند. علاوه بر این، پلتفرم‌های پخش زنده مانند توییچ و یوتیوب گیمینگ تعامل هم‌زمان گیمرها و مخاطبان را ممکن ساخته‌اند. استریمینگ، آینده‌ی محتوای دیجیتال است. از پخش فیلم و سریال گرفته تا موسیقی و بازی‌های ویدیویی، این فناوری نحوه‌ی تعامل کاربران با رسانه‌ها را تغییر داده است. با افزایش پهنای باند، بهبود زیرساخت‌های اینترنتی و توسعه‌ی هوش مصنوعی، انتظار می‌رود که استریمینگ در آینده حتی تعامل‌پذیرتر، ارزان‌تر و هوشمندتر شود. بنابراین، می‌توان گفت که دوران دانلودهای طولانی و ذخیره‌سازی‌های حجیم به پایان رسیده است و همه‌چیز در جریان است! استریمینگ ویدئو به طور چشمگیری نحوه دسترسی و مصرف محتوای دیجیتال را تغییر داده است. با پیشرفت تکنولوژی اینترنت پرسرعت و ظهور سرویس‌های ویدئو درخواستی (VOD)، کاربران اکنون قادرند در هر زمان و مکانی به محتوای ویدئویی دسترسی پیدا کنند. این تحولات به سرعت باعث جایگزینی رسانه‌های سنتی مانند تلویزیون‌های کابلی و سینماها شده‌اند و سرویس‌های استریمینگ مانند نتفلیکس، آمازون پرایم و دیزنی پلاس به بازیگران اصلی صنعت سرگرمی تبدیل شده‌اند. نقش استریمینگ ویدئو در آینده نیز به دلیل دسترسی آسان‌تر به محتوا و تنوع آن، همچنان در حال رشد و تحول است. این فناوری را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد: پخش زنده (Live Streaming) و پخش درخواستی (On-Demand Streaming). پخش زنده به ارائه محتوایی اشاره دارد که به صورت همزمان ضبط و پخش می‌شود، مانند مسابقات ورزشی، رویدادهای موسیقی زنده، و اخبار. در مقابل، پخش درخواستی شامل محتوای ذخیره‌شده روی سرور است که کاربران می‌توانند در هر زمان به آن دسترسی داشته باشند، مانند فیلم‌ها و سریال‌های ارائه‌شده در پلتفرم‌هایی نظیر نتفلیکس (Netflix)، آمازون پرایم (Amazon Prime) و دیزنی پلاس (Disney+). ارزش بازار جهانی استریمینگ ویدئو تا پایان سال 2024 به حدود ۱۲۹.۲۶ میلیارد دلار رسید، که نشان‌دهنده افزایش قابل توجهی نسبت به برآورد ۱۰۶.۸۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ است. پیش‌بینی می‌شود بازار همچنان روند صعودی خود را ادامه دهد، با نرخ رشد سالانه مرکب ۲۱.۵٪ از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰، که احتمالاً به ۴۱۶.۸۴ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۰ خواهد رسید. در حال حاضر، آمریکای شمالی بر بازار استریمینگ ویدئو تسلط دارد و در سال ۲۰۲۳ سهم ۳۱.۶٪ از این بازار را در اختیار دارد. ارزش بازار استریمینگ ویدئو در جهان در سال‌های اخیر و روندهای آینده (اعداد به میلیارد دلار) میانگین درآمد به ازای هر کاربر نیز در سرویس‌های استریم ویدئو در روندی صعودی در سال ۲۰۲۴ به بالاترین میزان خود، ۷۶.۵۸ دلار رسیده است و نشان از رشد روزافزون و آینده درخشان این صنعت دارد.  میزان درآمد به ازای هر کاربر (User) در بازار استریم ویدئو در سال‌های اخیر و روندهای آینده (اعداد به دلار)

VOD؛ آینده مصرف محتوا در دنیای دیجیتال

تا پایان سال ۲۰۲۴، ۱.۴ میلیارد نفر در سراسر جهان از خدمات VOD استفاده ‌کنند، در مقایسه این صنعت در سال ۲۰۲۳، ۱.۳ میلیارد کاربر داشت که نشان دهنده افزایش تخمینی ۱۰۰ میلیون کاربر بازار VOD در سال ۲۰۲۴ است. همچنین پیش‌بینی می‌شود در سال‌های آینده نیز در یک روند صعودی میزان استفاده از سرویس‌های استریمینگ ویدئو افزایش پیدا کند و تا سال ۲۰۲۶ به میزان ۱.۶ میلیارد نفر در سراسر جهان برسد. میزان کاربران (Users) بازار VOD در سال‌های اخیر و روندهای آینده (اعداد به میلیارد نفر) در دنیای دیجیتال امروز ‌VOD‌ها امکان انتخاب محتوا و زمان تماشا را در اختیار کاربران قرار می‌دهد و از این طریق توانسته‌اند تجربه مصرف محتوا را شخصی‌سازی کنند و به لطف پیشرفت تکنولوژی و اینترنت به یکی از پرکاربردترین روش‌های تماشای فیلم، سریال، آموزش و محتوای خبری تبدیل شود. در سرویس‌های VOD (Video on Demand) به‌طور چشمگیری نحوه مصرف محتوا توسط کاربران را دگرگون کرده‌اند و در حال تبدیل شدن به ابزار اصلی برای تماشای فیلم‌ها، سریال‌ها و برنامه‌های تلویزیونی هستند. در مقایسه با رسانه‌های سنتی مانند تلویزیون‌های کابلی یا ماهواره‌ای که زمان‌بندی مشخصی دارند، سرویس‌های VOD آزادی و انعطاف‌پذیری بی‌نظیری را به مصرف‌کنندگان ارائه می‌دهند. مصرف‌کنندگان به طور فزاینده‌ای به سوی تجربه‌های محتوای شخصی‌سازی شده در بازار پخش ویدئو سوق می‌یابند که این امر نشان‌دهنده تمایل به گزینه‌های سرگرمی متناسب با نیازهای فردی است. این روند تحت تاثیر تغییرات جمعیتی، مانند مخاطبان جوان‌تری که ترجیح می‌دهند تماشای محتوا را بر اساس تقاضا انجام دهند به جای برنامه‌های تلویزیونی سنتی قرار دارد. افزایش تمایل به بینگ‌واچینگ (تماشای پشت سر هم محتوا) نشان‌دهنده تغییر در نحوه مصرف محتوای دیجیتال است، افراد به دنبال روایت‌های جذاب هستند که با زمان‌بندی‌های آنها هم‌خوانی داشته باشد، و این امر پلتفرم‌ها را به سرمایه‌گذاری در سریال‌های اورجینال و محتوای بومی‌شده سوق می‌دهد،  در آسیا، محتوای بومی‌شده به یک ضرورت تبدیل شده است، در چین، چارچوب‌های قانونی سخت‌گیرانه شکل‌دهنده در دسترس بودن محتوا هستند و پلتفرم‌ها را وادار می‌کنند تا برنامه‌هایی با تایید دولت ایجاد کنند که با فرهنگ محلی هماهنگ باشد.  تحولات دوران پساکرونا تأثیر عمیقی بر صنعت سرگرمی و مصرف محتوای دیجیتال گذاشته است. افزایش دسترسی به اینترنت پرسرعت و گسترش استفاده از دستگاه‌های هوشمند، منجر به رشد بی‌سابقه کاربران VOD در میان گروه‌های سنی و جغرافیایی متنوع شده است. این تغییرات، همراه با افزایش تولید محتوای اختصاصی، موجب شده تا پلتفرم‌های ویدئو درخواستی جایگاه خود را در سبک زندگی دیجیتال کاربران تثبیت کنند. آینده سرویس‌های VOD روشن و رو به رشد به نظر می‌رسد. با پیشرفت فناوری‌های ارتباطی مانند اینترنت 5G، پردازش ابری و هوش مصنوعی، این پلتفرم‌ها قادر خواهند بود تجربه‌ای سریع‌تر، با کیفیت بالاتر و شخصی‌سازی‌شده‌تر را برای کاربران فراهم کنند. انتظار می‌رود که با افزایش رقابت میان پلتفرم‌های جهانی و بومی، سرمایه‌گذاری در تولید محتوای اختصاصی و بهبود زیرساخت‌های دیجیتال، صنعت ویدئو درخواستی بیش از پیش به یکی از مؤلفه‌های کلیدی رسانه و سرگرمی دیجیتال تبدیل شود. 

صدرنشین‌های صنعت VOD

پلتفرم نتفلیکس که به عنوان پیشگام و اولین سرویس VOD در جهان شناخته می‌شود، همچنان با بیشترین تعداد مشترک در صنعت خود پیشتاز است و در حال حاضر ۲۸۲.۷ میلیون مشترک فعال دارد. این شرکت با ارائه محتوای اورجینال و تنوع در دسته‌بندی‌های مختلف، توانسته است جایگاه خود را در صدر پلتفرم‌های استریم ویدئو حفظ کند. با این حال در سال‌های اخیر نتفلیکس با ورود رقبای قدرتمند و سرویس‌های استریم جدید، با چالش‌های زیادی روبه‌رو شده است. یکی از رقبای جدی آن آمازون پرایم است که با ۲۳۰ میلیون مشترک در جایگاه دوم قرار دارد. شرکت والت دیزنی مالک دو پلتفرم دیزنی پلاس و هولو است که به ترتیب موفق شده‌اند رتبه‌های سوم و هشتم را از نظر تعداد مشترکین در سطح جهانی کسب کنند. این دو پلتفرم در مجموع توانسته‌اند به ۲۰۸.۶ میلیون مشترک دست یابند. دیزنی پلاس با ارائه محتوای اورجینال و انحصاری از برندهای مطرحی مانند دیزنی، مارول و جنگ ستارگان توانسته است به سرعت در میان تماشاگران محبوبیت پیدا کند. از سوی دیگر، هولو با تمرکز بر محتوای تلویزیونی و فیلم‌های به‌روز به ویژه در بازار آمریکا، جایگاه خود را در بین رقبای بزرگ استریم حفظ کرده است. این ترکیب از استراتژی‌های محتوا و تنوع در ارائه خدمات موجب شده که والت دیزنی همچنان جایگاه مهمی در صنعت استریمینگ و VOD داشته باشد. از میان ده پلتفرم با بیشترین تعداد مشترک، ۷ پلتفرم آمریکایی، ۲ پلتفرم چینی، و ۱ پلتفرم هندی هستند، که این ترکیب نشان‌دهنده پیشتازی ایالات متحده آمریکا در صنعت خدمات اشتراکی ویدئویی است و بر بازار جهانی استریمینگ تسلط دارد. در مقایسه، چین با پلتفرم‌های محبوبی نظیر iQIYI و Tencent Video که هر یک بیش از ۱۰۰ میلیون مشترک فعال دارند، جایگاه قابل‌توجهی را در بازار آسیایی به خود اختصاص داده است. از سوی دیگر، هند با پلتفرم Eros Now، که نزدیک به ۴۰ میلیون مشترک دارد، سهم مهمی از بازار رو به رشد محتوای دیجیتال در جنوب آسیا را در اختیار گرفته است. ایالات متحده نه تنها از نظر تعداد پلتفرم‌های موفق بلکه در تولید محتوا و جذب کاربران جهانی، در صدر رقابت قرار دارد. با این حال، حضور چین و هند نیز حاکی از رشد سریع بازارهای آسیایی است که به واسطه جمعیت بالا و دسترسی گسترده به اینترنت، پتانسیل قابل‌توجهی برای گسترش صنعت استریمینگ دارند. ده پلتفرم برتر SVOD براساس بیشترین میزان مشترکان (اعداد به میلیون)

سرویس‌های ویدئو درخواستی در ایران

در سال‌های اخیر، صنعت ویدئو درخواستی (VOD) در ایران با الگوبرداری از روندهای جهانی، به سرعت در حال توسعه است. با افزایش ضریب نفوذ اینترنت، گسترش استفاده از گوشی‌های هوشمند و تغییر الگوی مصرف محتوای دیجیتال کاربران، تقاضا برای سرویس‌های VOD نیز رشد چشمگیری داشته است. هرچند این صنعت در ایران با چالش‌هایی مانند محدودیت‌های قانونی و ضعف نظارت‌های محتوایی مواجه است، اما توانسته است بخش قابل‌توجهی از بازار سرگرمی دیجیتال را به خود اختصاص دهد. پلتفرم‌هایی مانند فیلیمو و نماوا با ارائه محتوای متنوع از جمله فیلم‌های داخلی و خارجی، سریال‌های اختصاصی و برنامه‌های مستند، موفق شده‌اند کاربران گسترده‌ای را جذب کنند. یکی از نمونه‌های بارز رشد این صنعت، فیلیمو به عنوان یکی از پیشگامان حوزه VOD در ایران است. این پلتفرم توانسته است در مدت چهار سال، میزان تماشای فیلم و سریال را ۴۱ برابر افزایش دهد؛ به طوری که میزان محتوای تماشا شده از ۷۰۰ میلیون دقیقه در سال ۱۳۹۶ به ۲۹ میلیارد دقیقه در سال ۱۳۹۹ رسیده است. این روند صعودی نشان‌دهنده استقبال کاربران از سرویس‌های ویدئو درخواستی و تغییر الگوی مصرف محتوای دیجیتال در کشور است. انتظار می‌رود که با سرمایه‌گذاری بیشتر در تولید محتوای اختصاصی، بهبود زیرساخت‌های اینترنتی، اتخاذ سیاست‌های حمایتی و نظارت‌های محتوایی موثر، سرویس‌های VOD در ایران طی سال‌های آینده رشد قابل‌توجهی داشته و به یکی از ارکان اصلی صنعت سرگرمی دیجیتال تبدیل شوند.

کلام آخر

در سال‌های اخیر، استریمینگ (پخش آنلاین)، به‌ویژه در حوزه ویدئو، با رشد بی‌سابقه‌ای مواجه شده و به یکی از ارکان اساسی صنعت رسانه و سرگرمی تبدیل شده است. این پیشرفت عمدتاً ناشی از گسترش دسترسی به اینترنت پرسرعت، توسعه فناوری‌های نوین و تغییر در الگوی مصرف محتوای دیجیتال است.   آمارها نشان می‌دهند که تعداد کاربران پلتفرم‌های استریمینگ به‌طور مداوم در حال افزایش بوده، درآمد این صنعت روندی صعودی دارد و تولیدات محتوایی مرتبط با آن به شکلی چشمگیر گسترش یافته است. در این میان، سرویس‌های ویدئو درخواستی (VOD) با ارائه امکان تماشای محتوا در هر زمان و مکان، نقش مهمی در تسریع این تغییرات ایفا کرده و باعث تحول گسترده در نحوه مصرف رسانه‌های دیجیتال شده‌اند.