کهن‌ترین افیون انسان، نه خشخاش بلکه فانتزی است! فانتزی همان معجونی است که انسان را از زمانی به زمانی و از مکانی به مکانی دیگر می‌برد. انسان در فانتزی می‌تواند به قرون وسطی برگردد و فقط با یک شمشیر افسانه‌ای جهان را از پلیدی‌ها پاک کند. یا به آینده سفر کند و تنها با یک کد سیارۀ زمین را از نابودی حتمی نجات بدهد. می‌تواند روی دوش پرنده‌های غول‌پیکر بنشیند و آسمان را بکاود یا به قعر اقیانوس‌ها، درست وسط مهمانی ماهی‌ها برود. حتی با نژادهای غیرانسانی طرح دوستی بریزد و بر آن‌ها حکمرانی کند. فانتزی بند همۀ غیرممکن‌ها را از دست و پای بشر باز می‌کند و او را به غایت مقصودش که همان آزادی مطلق است می‌رساند. این شیرین‌ترین انکشاف بشر نیست؟
میزان محبوبیت ژانر فانتزی در جهان
ژانر فانتزی طی دهه‌های گذشته محبوبیت فزاینده‌ای در سراسر دنیا داشته و مخاطب‌های زیادی را از طریق فرمت‌های مختلف رسانه- از فیلم و تلویزیون تا کتاب و بازی ویدیویی- مجذوب خود کرده است. موفقیت حیرت‌انگیز فرنچایزهایی مانند هری‌پاتر، ارباب حلقه‌ها و بازی تاج و تخت جذابیت جهانی این ژانر را به‌خوبی منعکس می‌کند. برای مثال سه‌گانۀ ارباب حلقه‌ها و هابیت مجموعا نزدیک به 6 میلیارد دلار فروش در باکس‌آفیس جهانی داشتنه‌اند. در تلویزیون نیز مجموعه‌هایی مثل بازی تاج و تخت آمارهای بی‌سابقه‌ای را ثبت کرده‌اند. پایان این سریال تنها در شبکۀ HBO بیش از 19 میلیون بیننده داشته است. پلتفرم‌های استریم هم به رشد این ژانر کمک کرده‌اند. به‌طوریکه سریال ویچر از نتفلیکس و حلقه‌های قدرت از آمازون‌پریم میلیون‌ها بیننده از سراسر جهان دارند. جالب توجه آنکه موفقیت این ژانر در قالب‌های سنتی مثل کتاب نیز نه تنها ادامه یافته بلکه در سال‌های اخیر روند صعودی داشته است. به‌طوریکه از سال 2019 فروش کتاب‌هاب فانتزی بزرگسالان تقریبا 50 درصد افزایش یافته است. نمافر شما را به مطالعه ی یادداشت انواع ژانر دعوت می نماید.چرا ژانر فانتزی؟
بدیهی است که محدودیت در ذات زندگی بشر است. محدودیت در طول عمرش، انتخاب عصر زندگانی‌اش، تعداد سفرهایش، امکان حضورش در مکان‌های تازه، فرصت آشنایی‌اش با آدم‌های خاص یا حتی گونه‌های غیرانسانی. این همان مرزی است که داستان و به‌طور خاص ژانر فانتزی می‌شکند و به انسانی که تنها یک بار فرصت زندگی دارد، تجربه‌های مختلفی از زندگانی می‌بخشد. از سوی دیگر میل به قدرت نیز در درون انسان ریشه‌دار است. همان میلی که در همۀ طول تاریخ انسان را به سوی افسون و جادو می‌کشاند، حالا به سوی فیلم‌های جادویی و فراطبیعی می‌کشاند. البته که افزایش محبوبیت ژانر فانتزی در سال‌های اخیر نمی‌تواند بی‌معنا باشد. اگر نقل آن فیلسوف فقید، شوپنهاور را بپذیریم که «زندگی آونگی میان رنج و ملال است»، درمی‌یابیم که عصر ما عصر ملال است. انسان در نتیجۀ صدها سال گریز از رنج، امروز به بن‌بست ملال رسیده است. او به نوشدارویی برای این کرختی سخت‌تر از مرگ، محتاج است. پس به‌موازات آنکه شهربازی‌هایش را بزرگ‌تر می‌کند، سقف مجتمع‌های خریدش را بلندتر می‌کند، بر وسعت دیسکوهایش می‌افزاید، بنگ و افیون می‌سازد، فانتزی‌های بیشتری نیز خلق می‌کند. شاید فانتزی راهی برای بازگشت آونگ زندگی از ملال به‌سوی رنج باشد. انسان که خود از جنگ با گرگ و گراز و کرگدن گریخته است، حالا در حسرت ماجراجویی‌های آن زندگی بدوی، به تماشای نبرد با اژدها می‌نشیند.محبوب‌ترین فانتزی‌های سال‌های اخیر
با نگاهی به لیست پرفروش‌ترین فیلم‌ها طی چند سال اخیر، نام چند مجموعۀ فانتزی نیز به چشم می‌خورد. «اراباب حلقه‌ها؛ حلقه‌های قدرت»، «ونزدی»، «آواتار؛ راه آب»، «تلماسه» و «بازی تاج‌وتخت؛ خاندان اژدها» ازجملۀ این مجموعه‌هاست که در ادامه آن‌ها را بررسی می‌کنیم.
ارباب حلقه‌ها: حلقه‌های قدرت | The Lord Of The Rings: The Rings Of Power
حلقه‌های قدرت، پیش‌درآمدی است که هزاران سال قبل از هابیت و ارباب حلقه‌ها (اثر جی.آر.آر تالکین) می‌گذرد. این سریال به رویدادهای مهم عصر دوم سرزمین میانه مثل جعل حلقه‌های قدرت، ظهور سائورون، سقوط نومنور و اتحاد الف‌ها و انسان‌ها می‌پردازد. حلقه‌های قدرت که از تاریخ قطور تالکین اقتباس شده است، چندین شاخۀ روایی را به هم پیوند می‌زند تا حماسه‌ای یکپارچه خلق کند. محور این سریال، گالادریل، یک جنگجوی الف است که برای گرفتن انتقام قتل برادرش، می‌خواهد سائورون را نابود کند. تلاش‌های گالادریل او را به نومنور و سرزمین‌های جنوبی و فراتر از آن هدایت می‌کند. در ادامه با مردی مرموز به نام هالبراند متحد می‌شود که بعدها پیجش‌های داستانی زیادی را شکل می‌دهد. تا کنون 2 فصل شامل 16 قسمت از این مجموعه منتشر شده است. طبق گزارش آمازون، فصل دوم حلقه‌های قدرت فقط در ماه اول 55 میلیون بیننده داشته است. این آمار در دسامبر 2022 به 100 میلیون رسید و به پربیننده‌ترین مجموعۀ پرایم ویدیو تبدیل شد.
ونزدی | Wednesday
مجموعۀ ونزدی، بر اساس شخصیت خیالی ونزدی آدامز، تنها دختر خانوادۀ آدامز ساخته شده است. داستان از آنجایی آغاز می‌شود که ونزدی برای آنکه آزارهای پسران تیم واترپلو علیه برادرش را تلافی کند، ماهی‌های پیرانای زنده را به استخر مدرسه می‌ریزد و از مدرسه اخراج می‌شود. بعد از آن پدر و مادرش او را در آکادمی نورمور که مدرسه‌ای برای طردشدگان هیولایی است ثبت‌نام می‌کنند. ونزدی آنجا متوجه می‌شود که مانند مادرش توانایی‌های فراطبیعی دارد و با استفاده از آن تلاش می‌کند یک معمای قتل مرتبط با مدرسه را حل کنند. این سریال به‌طور هنرمندانه‌ای عناصر ترسناک، طنزآمیز و فانتزی را با یکدیگر تلفیق کرده و درون‌مایۀ غنی‌ای را شکل داده است. ونزدی در سال 2023 نامزد جوایز گلدن گلوب شد. تعداد بینندگان مجموعۀ ونزدی با بیش از 341 میلیون ساعت تماشا در هفتۀ اول انتشار، رکورد بیشترین ساعت تماشا در هفته را به‌عنوان یک مجموعۀ انگلیسی‌زبان در نتفلیکس دارد. سه هفته پس از انتشار، این سریال به دومین سریال انگلیسی‌زبان نتفلیکس با بیشترین تماشا در تاریخ این پلتفرم تبدیل شد؛ در حالی که حدودا 150 میلیون خانوار آن را تماشا کردند و در مجموع 1.02 میلیارد ساعت تماشا داشته است. ونزدی بعد از سریال ویچر، بیشترین دنبال‌کننده را پیش از انتشار در میان سریال‌های اصلی پلتفرم نتفلیکس داشت. این مجموعه همچنین از طریق نتفلیکس در 83 کشور رتبه اول میزان بینندگان را کسب کرد. تا کنون 1 فصل شامل 8 قسمت از این سریال از طریق نتفلیکس منتشر شده است.
آواتار: راه آب | Avatar: The Way Of Water
فیلم راه آب که در سال 2022 اکران شد، دنباله‌ای برای فیلم آواتار 2009 به کارگردانی جیمز کامرون است و جهان ساخته‌شده در آواتار را گسترش می‌دهد. «راه آب» بر زندگی جیک سالی، نیتیری و فرزندانش تمرکز دارد که با چالش‌های شخصی، فرهنگی و محیطی در سیارۀ پاندورا درگیرند. کشمکش اصلی فیلم از بازگشت دوبارۀ انسان‌ها ناشی می‌شود که بی‌رحمانه به دنبال استثمار منابع پاندورا هستند و شیوۀ زندگی ناوی‌ها را تهدید می‌کنند. محور اصلی این فیلم، خانواده است و ما شاهد تلاش‌ها و فداکاری‌های جیک و نیتیری برای محافظت از فرزندانشان هستیم که این پیوندهای خانوادگی بر بعد عاطفی فیلم را عمیق‌تر می‌کند. به دنبال بازگشت انسان‌های استعمارگر، زمانی که خانوادۀ جیک در میان متکاینا- یک قبیلۀ ناوی ساکن دریا- پناه می‌گیرند، داستان فیلم چرخش شگفت‌انگیزی می‌کند و ما را به دنیای زیر آب می‌برد. حیات دریایی پاندورا و تنوع زیستی آن که به‌طور پیچیده‌ای با بقای متکاینا گره خورده، چالش‌های محیط‌زیستی را به‌تصویر می‌کشد و تنش‌های میان طبیعت و بشریت را نشان می‌دهد. همچنین از آنجایی که سالی‌ها باید آداب و رسوم متکاینا را بیاموزند، مضامین فرهنگی نیز چاشنی فیلم می‌شود. «راه آب» روایتی خارق‌العاده است که درام خانوادگی را با حماسه درهم می‌آمیزد و با نوآوری‌‌های بصری مرزهای سینمایی را جابه‌جا می‌کند. راه آب، از سوی هیئت ملی بازبینی فیلم و انستیتوی فیلم آمریکا به‌عنوان یکی از بهترین فیلم‌های 2022 معرفی شد. در جوایز اسکار نیز نامزد دریافت چهار جایزه شامل بهترین فیلم شد و جایزۀ جلوه‌های تصویری را کسب کرد. سه قسمت بعدی آواتار درحال ساخت است که قسمت سوم در دسامبر 2025 اکران خواهد شد. فروش گیشه راه آب 680.4 میلیون دلار در ایالات متحده و کانادا و نیز 1.629 میلیارد دلار در مناطق دیگر جهان به‌دست آورده است. در مجموع به 2.310 میلیارد دلار فروش جهانی رسیده است. این فیلم که تنها افتتاحیۀ آن 441 میلیون دلار بود، به پرفروش‌ترین فیلم سال 2022 تبدیل شد.
تلماسه | Dune: Dune (2021) and part two (2024)
فیلم‌های «تلماسه» به کارگردانی دنیس ویلنوور از رمان علمی- تخیلی فرانک هربرت اقتباس شده است. داستان در آینده‌ای دور اتفاق می‌افتد که در آن جهان حول ماده‌ای ارزشمند به نام اسپایس می‌چرخد. این ماده برای سفر ستاره‌ای ضروری است و فقط در سیارۀ آراکیس وجود دارد. آراکیس که طبیعت بیابانی‌اش آن را به تلماسه مشهور کرده است،در طول فیلم تبدیل به عرصه‌ای برای جنگ نژادهای مختلف می‌شود. داستان ترکیبی از مبارزات بین‌ستاره‌ای، دسیسه‌های سیاسی و مضامین مربوط به محیط‌زیست، استعمار، قدرت‌طلبی و سرنوشت است. هردو قسمت تلماسه به خاطر داستان‌سرایی پیچیده، جهان‌سازی عمیق و جلوه‌های بصری نفس‌گیرشان طرفداران بسیاری را جذب کردند. فروش گیشه در حالی که هزینۀ ساخت بخش اول تلماسه تنها 165 میلیون دلار بود، به فروش 433 میلیون دلاری رسید. این فیلم در نود و چهارمین دورۀ جوایز اسکار نامزد دریافت 10 جایزه شد که شش جایزه را نیز کسب کرد. بخش دوم تلماسه نیز با 190 میلیون دلار هزینه، به فروش جهانی بیش از 714 میلیون دلار دست یافت و چهارمین فیلم پرفروش سال 2024 شد. سومین قسمت تلماسه نیز بر اساس مسیحای تلماسه در حال ساخت است.
خاندان اژدها: The House Of Dragone
مجموعۀ تلویزیونی خاندان اژدها پیش‌درآمدی بر «بازی تاج و تخت» است که از رمان «آتش و خون» جرج آر.آر. مارتین اقتباس شده است. داستان به حدود 200 سال قبل از بازی تاج و تخت در زمان پادشاهی ویسریس اول تارگرین برمی‌گردد. محور داستان، شاهزاده‌خانم رینیرا تارگرین- وارث منتخب شاه ویسریس- و رقابت او با ملکه آلیسنت هایتاور، همسر دوم ویریس است. رینیرا زنی بااراده و جاه‌طلب، به‌عنوان وارث زن با تعصب‌های جامعۀ مردسالارانه‌اش درگیر می‌شود. آلیسنت که ابتدا دوست رینیرا بود، وقتی پسرش آگون دوم به‌عنوان یک مدعی رقیب برای تاج و تخت سر برمی‌آورد، به یک دشمن سیاسی تبدیل می‌شود. کشمکش شخصی و سیاسی میان این دو زن به بخش عمده‌ای از درام دامن می‌زند که منجر به جنگ علنی می‌شود. این سریال همچنین به زندگی کودکان تارگرین می‌پردازد که رقابت‌ها و انتخب‌های شخصی آن‌ها درگیری‌ها را تشدید می‌کند. پیامدهای جنگ داخلی- ازجمله نابودی اژدهایان و تضعیف قدرت تارگرین، زمینه را برای رویدادهای بازی تاج و تخت آماده می‌کند. این فیلم به مضامینی مانند قدرت، میراث و نقش‌های جنسیتی می‌پردازد و ماهیت ویرانگر مبارزه‌های جاه‌طلبانه را به‌تصویر می‌کشد. تا کنون دو فصل شامل هجده قسمت از خاندان اژدها منتشر شده است و برای هر قسمت آن نیز حدود 20 میلیون دلار هزینه شده است. این سریال گران نامزد یا دریافت‌کننده جوایز بسیاری بوده است؛ ازجمله هشتادمین مراسم گلدن گلوب که به‌عنوان بهترین مجموعه تلویزیونی درام انتخاب شد. تعداد بینندگان خاندان اژدها نمودار زیر تعداد بینندگان خاندان اژدها را از سال 2022 تا 2024 در ایالات متحدۀ آمریکا به تفکیک خطی و استریم نشان می‌دهد. اپیزود اول فصل اول به‌تنهایی حدود 10 میلیون بیننده داشته و اپیزود دوم در مجموع حتی از 10 میلیون نیز فراتر رفته است.