کودکی در سیستان و بلوچستان چشمش به یک گاندو می‌خورد، کودکی در مازندران برای اولین بار به شالی برنج پا می‌گذارد، کودکی در کردستان ترانه‌های مادری‌اش را می‌شنود، کودکی در خراسان به حرم امام رضا (ع) می‌رود، کودکی در تهران چشمهایش به انتظار پایان ترافیک است، کودکی در آذربایجان به زبان مادری صحبت می‌کند، کودکی در شهرکرد لباس محلی می‌پوشد و در یک کلام کودکانی که برای ساختن آینده ایران قد می‌کشند.
کودکان آینده هر کشوری هستند و آن‌هایند که هویت و فرهنگ جامعه را تداوم می‌دهند و پیشرفت و سعادت کشور را به ارمغان می‌آورند. با این‌که مراحل ابتدایی جامعه‌پذیری کودکان در خانواده و در بستر فرهنگ‌های مختلف و غنی ایرانی انجام می‌شود، اما حفظ و تداوم هویت و فرهنگ سرزمینی، منوط به آگاه کردن این گروه سنی نسبت به بنیان‌های هویتی و فرهنگی ملی است. از این رو «زیست‌بوم فرهنگی کودک» اهمیت پیدا می‌کند.
به‌طور خلاصه همه‌ی محصولات فرهنگی متناسب با گروه سنی کودک و مراکزی که کودکان به آنجا در ارتباط هستند، اجزای زیست‌بوم فرهنگی کودک را تشکیل می‌دهند. همان‌گونه که گفته شد اجزای این زیست‌بوم به جامعه‌پذیر شدن کودکان کمک می‌کند و در بلندمدت باعث تقویت سرمایه فرهنگی کشور می‌شود. در همین راستا گزارش «داده‌نما زیست‌بوم فرهنگی کودک» ابتدا زیست‌بوم فرهنگی کودک را شناسایی و دسته‌بندی کرده و سپس وضع موجود هر یک از آن‌ها را بررسی کرده است.
اجزای زیست‌بوم فرهنگی کودک در این گزارش، به پنج کلان دسته «مکتوبات»، «مراکز ویژه کودک»، «دیداری-شنیداری»، «اسباب‌بازی» و «آموزش‌های برخط» تقسیم شده است.
مکتوبات حوزه کودک
بخش «مکتوبات حوزه کتاب»، به وضعیت تولید کتاب و نشریات و آمار نشر در حوزة کودک پرداخته است. کلان موضوع‌های «نشریات در ایران«، «کتب در ایران» و «نشریات در جهان» در این بخش به شکل تفصیلی بررسی شده‌اند. نشریات ویژه کودک، پژوهش‌های انجام شده درباره کتاب، تعداد عنوان‌های کتاب به تفکیک سال و موضوع، تألیف و ترجمه کتاب‌های حوزة کودک و نوجوان به تفکیک سال، روند نسبت تجدید چاپ کتاب‌های کودک، روند شمارگان کل کتاب‌های حوزة کودک و نوجوان، روند قیمت کتاب و مقالات حوزة کودک ازجمله موضوعاتی هستند که به آن‌ها پرداخته شده است. نگاهی به تعداد عنوان پژوهش‌های انجام شده «دربارة کودک» مبتنی بر پژوهش‌های ثبت شده در بانک اطلاعات نشریات کشور نشان می‌دهد که روند پژوهش دربارة کودک از اواخر دهة 70 تا اوایل دهة 90 صعودی بوده است. اما از سال 1393 به بعد، این روند ثابت مانده است. البته در این میان، در سال 1396، تعداد عنوان پژوهش‌ها کاهش یافته است.از یافته‌ها مهم دیگر این فصل می‌توان به نزولی بودن روند نسبت تألیف به ترجمه کتاب‌های کودک اشاره کرد. با وجود آن‌که در سال‌های 1399 و 1400 تلاش‌هایی برای رشد تألیف در این حوزه صورت گرفته اما شیب ترجمه نیز افزایشی است. همچنین شاید جالب باشد که بیشترین میزان تولید متن پژوهشی در حوزه کودک و نوجوان با تعداد 81,758 متعلق به کشور آمریکاست.
دیداری-شنیداری حوزة کودک
کلان دستة دیداری-شنیداری متشکل از دو بخش رسانه‌های تصویری (تلویزیون، سینما و VODها) و اپلیکیشن‌های ویژه کودک است. با توجه به این‌که گروه سنی کودک، بخشی از مخاطبان برنامهه‌ای تلویزیون هستند و در طول روز زمانی را برای تماشای تلویزیون اختصاص می‌دهند، در قسمت »تلویزیون» موضوعاتی همچون درصد محتوای کودک و نوجوان نسبت به کل محتوای پخش شده در صداوسیما، سهم کشورهای مختلف از بازدید محتوای کودک و نوجوان در صداوسیما، سهم شبکه‌های صداوسیما از بازدید محتوای کودک و نوجوان، آمار بازدید پویانمایی‌های تلویزیونی در سایت تلوبیون و کشورهای سازنده پویانمایی بر حسب میانگین امتیاز و تعداد رأی بررسی شده‌اند. شناخت وضعیت سینمای کودک به عنوان یک کالای فرهنگی تأثیرگذار دارای اهمیت بسزایی است. بررسی آمار اکران فیلم‌های کودک و تعداد مخاطب آن‌ها در سینمای داخلی به تفکیک سال نشان می‌دهد که در دهه‌های 60 و 70 نسبت به دهه 80 فیلم‌های متنوع‌تری عرضه شده است و در دهه 90 تلاش‌هایی برای جبران این افول صورت گرفته است. با این وجود، از نظر کارشناسان حوزة کودک، سینمای کودک و نوجوان در دهه‌های اخیر موفق نبوده است.
در این بخش همچنین محتوای کودک رسانه نمایش خانگی فیلیمو به عنوان رسانه‌ای تعاملی بررسی شده است؛ سهم ژانر پویانمایی از تعداد کل فیلم و سریال‌های سایت فیلیمو، تعداد ژانرهای مختلف فیلم‌ها و سریال‌های سایت فیلیمو و میانگین امتیاز فیلم‌ها و سریال‌های پویانمایی ازجمله موضوعاتی هستند که در این بخش به آن‌ها پرداخته شده است.
«اپلیکیشن‌های حوزه کودک» ازجمله تولیدات نوین فرهنگی هستند که ذیل کلان دستة دیداری-شنیداری آمده است. اپلیکیشن‌های مخصوص کودک به دسته‌های مختلفی مانند آموزش، بازی، قصه و داستان تقسیم می‌شوند. میانگین امتیاز و تعداد رأی اپلیکیشن‌های بازی کودک، تعداد نصب فعال اپلیکیشن‌های بازی کودک و رابطه قیمت اپلیکیشن‌ها و تعداد رأی آن‌ها موضوعات بررسی شده در این قسمت هستند.
از یافته‌های قابل توجه این بخش می‌توان به محبوبیت و بازدید بالای پویانمایی‌های کشور آمریکا در تلوبیون اشاره کرد. همچنین نتایج نشان می‌دهد که اپلیکیشن‌های پولی در گروه سنی کودک در ایران مورد استقبال قرار نمی‌گیرند.
مراکز ویژه کودک
مراکز ویژه کودک شامل مراکز تفریحی و مراکز نگهداری کودک است، از میان این مراکز وضعیت شهربازی‌ها و مهدکودک‌ها بررسی شده است. تعداد شهربازی‌های شهر تهران به تفکیک مناطق 22گانه، مشخصات شهربازی‌های شهر تهران به تفکیک مناطق 22گانه، آمار مهدهای کودک‌کشور به تفکیک استان، آمار مهدکودک‌های کشور بر حسب نوع مدیریت به تفکیک استان، تعداد مهدکودک‌های شهر تهران به تفکیک مناطق 22گانه و مشخصات مهدهای کودک شهر تهران به تفکیک مناطق 22گانه مضوعاتی هستند که در این بخش به آن‌ها پرداخته شده است. مهدهای کودک به عنوان محل مراقبت از کودکان، ضرورت زندگی شهری جدید هستند. بر اساس آخرین آمارها، در استان تهران 1,264 مهدکودک در حال فعالیت هستند که از این تعداد فقط 2 مهدکودک دولتی هستند و 1,262 مهدکودک به صورت خصوصی اداره می‌شوند.
اسباب‌بازی
اسباب‌بازی یکی از مهم‌ترین وسیله‌های سرگرمی کودکان است. فراتر از نوع و شکل هر اسباب‌بازی، تفکرات سازنده اسباب‌بازی‌ها حائز اهمیت است و کودکان از آن متأثر می‌شوند. برای وضعیت‌سنجی خرید و فروش اسباب‌بازی در کشور، سایت دیجیی‌کالا به‌عنوان یک فروشگاه آنلاین شناخته شده مورد بررسی قرار گرفته است. محصولات (اسباب‌بازی‌های) برتر از نظر تعداد و عرضه، تحلیل دسته‌های اسباب‌بازی از منظر تعداد و میانگین امتیاز محصولات اسباب‌بازی و تحلیل دسته‌های اسباب‌بازی از منظر تعداد و درصد پیشنهاددهندگان موضوعاتی هستند که در این بخش به آن‌ها پرداخته شده است. واکاوی تعداد اسباب‌بازی‌های سایت دیجی‌کالا حاکی از این است که برخی از انواع آن‌ها با تعداد بیشتری عرضه می‌شوند. بر همین اساس برترین دسته محصولات اسباب‌بازی به ترتیب شامل آشنایی با فنون، ماشین، عروسک، بازی آموزشی، فیگور، ابزار شوخی، فیجت و اسپینر، تفنگ، تجهیزات بازی و ایفای نقش هستند.
آموزش برخط حوزة کودک
در بخش «آموزش برخط حوزة کودک»، آموزش‌های آنلاین حوزه کودک در ایران و جهان بررسی شده است. در همین راستا دوره‌های مرتبط با حوزه کودک در سایت‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، بخش کودک سایت فرادرس و سایت یودمی شناسایی شده‌اند. دوره‌های سایت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، دوره‌های حوزة کودک در سایت فرادرس، موضوعات برتر حوزة کودک در دوره‌های سایت یودمی، موضوعات دوره‌های حوزة کودک برحسب میانیگین هزینه و میانگین تعداد شرکت‌کننده از جمله موضوعاتی هستند که در این بخش به آن‌ها پرداخته شده است. برای مثال، 10 دوره با عنوان‌های آموزش اوریگامی، خوشنویسی، داستان‌نویسی، عروسک‌سازی، عکاسی و قصه‌گویی در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به صورت برخط برگزار می‌شود که هزینه‌های آن‌ها نیز بسیار مقرون به‌صرفه است.