پدیده اجتماعی اربعین، با وجود گستردگی در سراسر ایران، در تمامی استانها الگوی رفتاری یکسانی ندارد و میزان مشارکت مردمی، بسته به متغیرهای فرهنگی و جغرافیایی متفاوت است. برای درک عمیقتر این توزیع فضایی، تحلیل صرفِ اعداد مطلق کافی نیست، بلکه باید نسبت زائران هر استان با جمعیت کل آن منطقه سنجیده شود.
نمافر با تقاطعگیری آمارهای اعزام زائران در سال ۱۴۰۴ و دادههای جمعیتشناختی کشور، پراکندگی استانی شرکتکنندگان ایرانی را با رویکردی تحلیلی بررسی کرده است. نتایج این روش تحقیق نشان میدهد که اگرچه استان تهران با اعزام بیش از ۵۰۰ هزار زائر، بالاترین عدد مطلق را در اختیار دارد، اما در شاخص «تعداد زائر به ازای هر هزار نفر جمعیت»، تصویر متفاوتی خلق میشود.
در این شاخص تحلیلی، استان قم با ثبت عدد شگفتانگیز ۱۲۶ زائر در هر هزار نفر، پیشتاز بلامنازع کشور است. پس از قم، استان خوزستان با اعزام حدود ۴۴۰ هزار نفر و ثبت شاخص ۹۳ زائر در هر هزار نفر، در رتبه دوم ایستاده و استانهای اصفهان و خراسان رضوی در جایگاههای بعدی قرار دارند. این رهیافت آماری بهروشنی گواه آن است که استانهای قم و خوزستان، با احتساب وزن جمعیتی خود، متراکمترین کانونهای تولید سرمایه اجتماعی در بستر این رویداد هستند.