وضعیت موزه‌ ها در ایران و جهان چگونه است؟ قسمت اول

موزه‌ها محل نگهداری آثار و شواهدی هستند که از زندگی انسان‌های گذشته و طبیعت به جا مانده است. این آثار در موزه‌ها جمع‌آوری و نگهداری می‌شود و برای بازدیدکنندگان به نمایش درمی‌آیند. ارتباط برقرار کردن با گذشته و بهره‌وری معنوی، از اهداف موزه‌هاست.

در طول سالیان، آثار فراوانی از کشور سرقت و به اموال سایر کشورها تبدیل شده‌اند، اما هنوز موزه‌ها در ایران محل نگهداری آثار مهم و ارزشمندی‌اند. وضعیت کلی موزه‌های ایران با موزه‌های جهان قیاس‌شدنی نیست. تکنولوژی‌ و امکاناتی که برای دسترسی به این موزه‌ها فراهم است و تبلیغات که رکن دیگر افزایش بازدید موزه‌هاست، در ایران موجود نیست. آسانی دست‌یابی به موزه‌ها و هزینهٔ معقول ورودی، تبادل آثار تاریخی مهم میان موزه‌ها و برگزاری تور برای این اشیاء ارزشمند و انتقال موقت آثار به دیگر موزه‌ها در جذب مخاطبان تأثیر بسیار زیادی دارد.

 

موزه‌های ایران و سرپرستی‌های چندگانه

سازمان‌های مختلفی وظیفهٔ نظارت بر موزه‌ها را بر عهده دارند و تمام آن‌ها تحت سرپرستی یک نهاد مانند سازمان میراث فرهنگی نیست.

۱. موزه‌های سازمانی؛

۲. موزه‌های خصوصی؛

۳. موزه‌های مشارکتی؛

۴. موزه‌های غیروابسته

موزه‌های ایران در دسته‌بندی‌های بالا قرار می‌گیرند. تعداد موزه‌های غیروابسته بیشتر از موزه‌های وابسته است، البته که مجوز این‌گونه موزه‌ها را وزارت میراث فرهنگی صادر می‌کند، اما به علت هزینهٔ بسیار زیاد نگهداری از اشیاء موزه‌ها ترجیح می‌دهد آن را به بخش خصوصی و غیردولتی واگذار کند یا این موزه‌ها از موزه‌های پژوهش‌محور هستند و دلایل دیگر. موزه‌های خصوصی نیز معمولاً در اختیار کلکسیون‌داران است.

 

برترین موزه‌های ایران

 

سه کاخ تهران، برترین موزه‌ها با بیشترین بازدیدکنندگان هستند. البته که تعداد افرادی که در ۱۳۹۹ به این سه کاخ مراجعه کرده‌اند بایکدیگر فاصلهٔ بسیار زیادی دارد. تعداد بازدیدکنندگان کاخ سعدآباد، بیش از ۴۰۰هزار نفر، کاخ نیاوران نزدیک به ۲۰۰هزار نفر و کاخ گلستان ۹ هزار نفر است. موزهٔ چهلستون و موزهٔ قلعهٔ فلک‌الافلاک در رتبهٔ چهارم و پنجم قرار دارند. بازدید کنندگان کاخ سعدآباد ۴۴ درصد کل بازدیدکنندگان موزه‌های کشور را تشکیل می‌دهند و این رقم به این معناست که کمتر از نیمی از بازدیدکنندگان تمام موزه‌ها درواقع به یک موزه سر زده‌اند و پایتخت‌نشینان احتمالاً به موزه‌گردی و گردش درون‌شهری علاقهٔ بیشتری دارند. البته که فضای این سه کاخ و امکانات متعددی که در اطراف آن‌ها وجود دارد و آسانی دسترسی به آن‌ها باعث استقبال بیشتر می‌شود.

کم‌طرفدارترین موزه‌های ایران

 

موزهٔ فرش ایران با ۲۲۰ بازدیدکننده در ۱۳۹۹، کم‌رونق‌ترین موزهٔ کشور بود. پس از آن موزهٔ آبگینه که در تهران قرار دارد و دو موزه در تبریز به نام‌های آذربایجان و مشروطه در لیست پنج موزهٔ کم‌طرفدار هستند. تبلیغات ضعیف و دسترسی کم‌تر آسان به این اماکن می‌تواند بر میزان بازدیدکنندگان موزه‌ها تأثیر بگذارد. 

 

موزه‌ها و هزینه‌هایشان در ایران

 

موزه‌ها در سایر کشورها درآمدزا هستند اما درآمد حاصل از فروش بلیت موزه‌ها مبلغ درخشانی نیست. بازدیدکنندگان در ۱۳۹۸ از سال‌های گذشته و ۱۳۹۹ بیشتر بودند. مجموع فروش بلیت موزه‌های وابسته به سازمان میراث فرهنگی از طریق بازدیدکنندگان ایرانی، کمی بیشتر از ۸۳ میلیون تومان و از طریق گردشگران خارجی بیشتر از ۵ میلیون تومان بود. در ۱۳۹۹، وضعیت نامطبوب‌تر از هر زمانی بود و مجموع بلیت‌هایی که گردشگران خارجی و ایرانی خریده بودند، سرجمع ۱۱ میلیون تومان شد.

مشخص است که عمدهٔ درآمد موزه‌های ایران از طریق بازدیدکنندگان بومی و داخلی کسب می‌شود و توریست‌های خارجی سهم کمی از درآمد موزه ها دارند. تبلیغات گسترده، معرفی موزه‌های مهم در سطح جهانی و حضور در رویدادهای جهانی شاید به دیده‌شدن موزه‌های ایرانی کمک بیشتری بکند. 

جایگاه موزه‌ها در جهان

بسیاری از موزه‌ها در سطح جهانی معروف‌اند و همان‌ها نیز از موزه‌های پربازدید جهان نیز به‌شمار می‌آیند. ایالات متحده، آلمان، ژاپن، روسیه و فرانسه بیشترین موزه را دارند و بیشترین اشیای ارزنده را نگهداری می‌کنند. البته که داشتن بیشترین موزه به این معنا نیست که بازدید کنندگان بیشتری به آن کشور سفر خواهند کرد.

با وجود اینکه آمریکا بیشترین موزه را دارد ولی موزه‌های چین بیشترین بازدیدکننده را به خود جذب میکنند؛ موزهٔ ملی چین به تنهایی بیش از ۷ میلیون بازدیدکننده دارد و همراه با سایر موزه‌ها، سالانه بیش از ۲۴ میلیون بازدید‌کننده دارند.

 بریتانیا و ایرلند نیز در رتبهٔ دوم قرار دارند؛ درواقع بازدیدکنندگان بیشتر به سمت ۵ موزهٔ مشهور می‌روند: موزهٔ بریتانیا، تیت مدرن، گالری ملی، موزهٔ تاریخ ملی و موزهٔ ویکتوریا و آلبرت.

آمریکا به‌عنوان دارندهٔ بیشترین موزه‌ها در جهان در مقام سوم میزان بازدیدکنندگان قرار دارد. و موزه‌های تاریخ ملی طبیعی، موزهٔ هنر ملی و موزهٔ تاریخ طبیعی سالانه بیش از ۲۰ میلیون بازدیدکننده را به‌ خود جذب می‌کنند.

فرانسه در مقام چهارم این لیست قرار دارد و با وجود گردشگران میلیونی به پاریس؛ موزهٔ لوور سالانه بیش از ۱۰ میلیون بازدیدکننده دارد.

 

آیندهٔ موزه‌ها در ایران

بیش از دو سال است که روند کاهشی بازدید از موزه‌ها ادامه دارد و با کمرنگ شدن کرونا و جان گرفتن دوبارهٔ صنعت گردشگری، امید‌ها برای رونق موزه‌گردی بیشتر شده است. اطلاعات به‌دست‌آمده نشان می‌دهند که به موزه‌ها در ایران به‌عنوان یکی از بازیگران صنعت گردشگری توجهی نمی‌شود. مسائل موزه‌های ایران و دعوت گردشگران درون و برون مرزی برای بازدید از گنجینه‌های بی‌نظیر در این اماکن نیازمند تلاش برای معرفی بیشتر و تدابیر گسترده‌تر است. تبدیل موزه‌ها به مکانی جذاب برای بیننده، قدم اول تغییر این شرایط است. ایجاد تم‌پارک‌ها با موضوع موزه‌ها، تعریفی درست، سامان‌دهی، طبقه‌بندی تخصصی گنجینه‌های نگهداری شده در این موزه‌ها، کاهش هزینه‌های بازدید از موزه‌ها از مسائلی‌ست که باید به آن‌ها پرداخت. عملکرد موزه‌های جهان به همین شیوه است و با رفتن از آن راه، می‌توان به نتایج مثبتی رسید.

گردشگری
بازار و فروش

تاریخ بارگذاری: ۱۴۰۱/۰۵/۲۵

چکیده

موزه‌ها محل نگهداری آثار و شواهدی هستند که از زندگی انسان‌های گذشته و طبیعت به جا مانده است. این آثار در موزه‌ها جمع‌آوری و نگهداری می‌شود و برای بازدیدکنندگان به نمایش درمی‌آیند. ارتباط برقرار کردن با گذشته و بهره‌وری معنوی، از اهداف موزه‌هاست. در طول سالیان، آثار فراوانی از کشور سرقت و به اموال سایر […]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.